Στην προσπάθειά μας να συνθέσουμε μια φαντασίωση α λα Τζέιμς Μποντ για τον θάνατο του πρώην κατασκόπου Αλεξάντρ Λιτβινένκο, φαίνεται ότι ξεχάσαμε το αυτονόητο. Ο Λιτβινένκο, άλλοτε αντισυνταγματάρχης στη ρωσική υπηρεσία ασφαλείας, FSB, δηλητηριάστηκε μ’ ένα σπάνιο ραδιενεργό ισότοπο, πολώνιο 210. Είναι συγκλονιστικό, αλλά εάν εξετάσεις την υπόθεση υπό ρωσικό πρίσμα, οι αντιδράσεις στον βρετανικό Τύπο αγγίζουν τα όρια της υστερίας.
Στο κύριο άρθρο τους, το Σάββατο, οι Times έγραψαν ότι «ο κ. Πούτιν πρέπει να αποδείξει με πράξεις ότι δεν αναμείχθηκε στη δολοφονία». Γιατί όμως; Δεν υπάρχει ούτε ένα στοιχείο εναντίον του. Η Ρωσία, είναι αλήθεια, έχει δολοφονήσει ορισμένα άτομα στο εξωτερικό. Το 2004, δύο πράκτορες ανατίναξαν τον Τσετσένο αποσχιστή Ζελιχμάν Γιανταρμπίγεφ στο Κατάρ (και οι Αμερικανοί βοήθησαν). Ηταν λάθος, αλλά ο Γιανταρμπίγεφ χρηματοδοτούσε μαχητές στο ρωσικό έδαφος. Ο Λιτβινένκο, αντίθετα, ήταν επικριτής του Πούτιν. Αν το σκεφτούμε ρεαλιστικά, η ιδέα ότι ο πρόεδρος διέταξε τη δολοφονία τις παραμονές της συνόδου κορυφής Ρωσίας – Ε.Ε., μοιάζει απολύτως αβάσιμη.
Είναι πιθανόν βεβαίως ο φόνος να σχεδιάστηκε από κάποιους ταραξίες στην FSB που φοβήθηκαν την αποκάλυψη ολέθριων στοιχείων για την υπόθεση της δημοσιογράφου Αννα Πολιτκόφσκαγια (αν και οι συνάδελφοί της στη «Νόβαγια Γκαζέτα» αμφιβάλλουν). Κυρίως, όμως, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι υπάρχουν και άλλοι πρωταγωνιστές στο δράμα, πέραν του αγαπημένου μας, τελευταία, τυράννου… Ανθρωποι που δεν γνώριζαν έως τώρα τίποτε για τον Λιτβινένκο διατυμπανίζουν τα περί της τόλμης του. Ο Λιτβινένκο, όμως, ήταν πληρωμένος υπάλληλος του Μπόρις Μπερεζόφσκι, του «βαρώνου» της ρωσικής ολιγαρχίας και ορκισμένου εχθρού του Βλαντιμίρ Πούτιν. Οι Μπερεζόφσκι και Λιτβινένκο, αμφότεροι εξόριστοι στη Βρετανία από το 2000, συναντήθηκαν για πρώτη φορά το ’94. Ο Λιτβινένκο, ως αξιωματικός της FSB, ερευνούσε τη βομβιστική επίθεση στην οποία είχε σκοτωθεί ο οδηγός του Μπερεζόφσκι. Ο μεγαλοεπιχειρηματίας είχε γλιτώσει από θαύμα. Την εποχή εκείνη διεξάγονταν πολλές μάχες μεταξύ εγκληματικών συμμοριών στη Μόσχα και ο Λιτβινένκο εργαζόταν στη μονάδα της FSB που σχεδίαζε δολοφονίες. Η σχέση των δύο ανδρών διαμορφώθηκε σ’ αυτό το κλίμα. Ο Μπερεζόφσκι στο μεταξύ διείσδυσε στο Κρεμλίνο, όπου απέκτησε επιρροή, αλλά αργότερα η εξουσία του άρχισε να φθίνει. Με τα δεδομένα αυτά, η καταγγελία του Λιτβινένκο το 1998, ότι τα αφεντικά της FSB τον είχαν διατάξει να σκοτώσει τον Μπερεζόφσκι, μοιάζει μάλλον με έξυπνο πολιτικό τέχνασμα παρά με ηρωική αποκάλυψη.
Ανάλογες υποψίες δημιουργούνται και σήμερα. Μια συμμορία εχθρών του Πούτιν μάς έθρεφε με αποκαλυπτικά στοιχεία για πολλές ημέρες. Δυστυχώς, τα ραδιενεργά ισότοπα, όπως αυτό που σκότωσε τον Λιτβινένκο, είναι διαθέσιμα στη διεθνή μαύρη αγορά. Είναι πιθανόν ένας ισχυρός αντίπαλος να σχεδίασε την εκδίκησή του. Αποτελεί θλιβερή υπενθύμιση των προβλημάτων της σημερινής Ρωσίας, αλλά σε καμία περίπτωση δεν είναι «κρατική τρομοκρατία».
