Στην αναζήτηση μιας νέας συνεννόησης με τη Ρωσία αλλά και μιας νέας, μεταξύ τους συνεννόησης για το μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομίας, βρίσκονται οι ηγέτες των «25» της Ευρωπαϊκής Ενωσης στην άτυπη σύνοδο κορυφής που διεξάγεται σήμερα στο Λάχτι της Φινλανδίας.
Βασική θεματολογία της συνάντησης είναι η «καινοτομία» και η ενέργεια, ή πιο συγκεκριμένα η αντιμετώπιση της τεχνολογικής υστέρησης της Ενωσης έναντι των ΗΠΑ και της ενεργειακής της εξάρτησης από τη Ρωσία, με τη σημερινή συνάντηση των «25» με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν να κλέβει την παράσταση.
Είναι μια συνάντηση που δεν προδιαγράφεται εύκολη: οι Ευρωπαίοι ζητούν από τη Μόσχα να ανοίξει τον ενεργειακό τομέα της στις εταιρείες τους, την ώρα που η κυβέρνηση Πούτιν δείχνει αποφασισμένη να δημιουργήσει τους δικούς της ημικρατικούς ενεργειακούς κολοσσούς. Ζητούν επίσης με την Ενεργειακή Χάρτα που επιθυμούν να συνυπογράψουν με τη Ρωσία μια σαφώς προσδιορισμένη, ανοικτή και σταθερή διαχείριση των ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Σιβηρία στην Ευρώπη, ενώ το Κρεμλίνο καθιστά απόλυτα σαφές ότι θεωρεί τις πετρελαιοπηγές και τους αγωγούς «του», εργαλεία όχι απλώς οικονομικά αλλά και πολιτικά.
Κατόπιν τούτου η Μόσχα διαμηνύει στους «25» να μη χάνουν τον χρόνο τους προωθώντας τη χάρτα και να μην ελπίζουν πολύ σε μαζικές ευρωπαϊκές επενδύσεις στη ρωσική ενέργεια. Η δε Ευρώπη απαντά δηλώνοντας ότι δεν εγκαταλείπει την ελπίδα διαπραγμάτευσης και παρουσιάζοντας, χθες, σχέδιο περιορισμού κατά 20% της κατανάλωσης ενέργειας μέχρι το 2020, που φθάνει μέχρι «τη ρύθμιση της ορθής πίεσης στα ελαστικά επίσωτρα».
Επιπλέον δυσκολία στη συνάντηση Ευρώπης – Πούτιν είναι η ευκαιρία που δίδει η συνάντηση σε ορισμένες πλευρές να τον μεμφθούν διά ζώσης για τον σταδιακό αποδημοκρατισμό της Ρωσίας.
Κυρίως, όμως, σε τίποτα από τα ανωτέρω δεν είναι Ενωμένη η Ευρώπη, καθώς ούτε η πίεση περί δημοκρατίας αποτελεί ομόφωνη στάση των «25» αλλά ούτε οι προσπάθειες δημιουργίας ενός διαπραγματευτικού διπόλου Μόσχας – Βρυξελλών συμβιβάζονται εύκολα με την πραγματικότητα 25 διαφορετικών αναγκών, προτεραιοτήτων και, ακόμα, απόψεων περί Ρωσίας.
Σε ό,τι αφορά την καινοτομία πάλι, το πρόβλημα, όπως το έθεσε ο Φινλανδός πρωθυπουργός Μάτι Βανχάνεν, δεν είναι τόσο η έρευνα για ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, αλλά η μετάφραση των τεχνολογιών σε προϊόντα που θα αποφέρουν κάτι στην Ενωση πέραν των επιδοτήσεων προς τους ερευνητές. Στη σύνοδο αναμένεται να δοθεί ένα νεύμα προς τη μεγαλύτερη εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα στην έρευνα, τη συνεργασία στα κρίσιμα για την εμπορική αξιοποίηση διπλώματα ευρεσιτεχνίας, ιδίως υπό το βάρος του ναυαγίου του Ευρωπαϊκού Διπλώματος Ευρεσιτεχνίας και, τέλος, τη στενότερη πανευρωπαϊκή συνεργασία για τη διασφάλιση των οικονομιών που θα διευκολύνουν τη μετατροπή της εφεύρεσης σε εμπόρευμα.
Πιο ενδιαφέρουσα μακροπρόθεσμα ενδέχεται να αποδειχθεί η τριμερής διάσκεψη για την ευελισφάλεια (ή flexicurity) που πραγματοποιείται σήμερα πριν από την έναρξη της συνόδου με συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της φινλανδικής προεδρίας και της ευρωπαϊκής εργοδοτικής και συνδικαλιστικής ηγεσίας.
Η ευελισφάλεια, αυτό το γλωσσικό νόθο τέκνο της ευελιξίας και της ασφάλειας, προωθείται ως καταλύτης μιας αμερικανικού τύπου ανάπτυξης για την ευρωπαϊκή οικονομία, παρέχοντας στους εργοδότες ευελιξία στις απολύσεις και προσλήψεις, στους εργαζομένους ασφάλεια υπό μορφή ισχυρού κράτους προνοίας και αυξημένης «απασχολησιμότητας».
Ετσι στην τριμερή διάσκεψη οι εργοδότες προσέρχονται ζητώντας τη μέγιστη ευελιξία, οι συνδικαλιστές τη μέγιστη ασφάλεια και οι κυβερνήσεις τη μέγιστη οικονομική απόδοση με τις μικρότερες δυνατές πολιτικές απώλειες.
