Σε πλήρη «άνθηση» οι σχέσεις Ρωσίας – Τουρκίας, εάν πιστέψει κανείς τα ανακοινωθέντα μετά τις χθεσινές συνομιλίες του Βλαντιμίρ Πούτιν και του Τούρκου πρωθυπουργού Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο Κρεμλίνο, ένα μήνα μετά τη μετάβαση του Ρώσου προέδρου στην Αγκυρα. H ρωσοτουρκική προσέγγιση, «καταπληκτική, δοθέντος ότι πριν από 30 χρόνια θα ήταν αδιανόητη», όπως σημειώνουν παρατηρητές, είναι ορατή και στις οικονομικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών. Εκεί η «ανθοφορία» μεταφράζεται σε ετήσιες εμπορικές ανταλλαγές ύψους 10 δισ. δολαρίων, οι οποίες, όπως ευελπιστεί ο κ. Πούτιν μπορούν να εκτοξευθούν στα 15 δισ. δολάρια. H Ρωσία είναι, αυτήν τη στιγμή, ο δεύτερος εμπορικός εταίρος της Τουρκίας και σημαντικός προμηθευτής φυσικού αερίου, δοθέντος ότι καλύπτει τα δύο τρίτα των τουρκικών αναγκών μέσω του υποθαλάσσιου αγωγού, που κατασκευάστηκε πρόσφατα στη Μαύρη Θάλασσα. Πέραν αυτού, ο ρωσικός κολοσσός Gazprom ενδιαφέρεται για σχέδια που αφορούν τη δημιουργία δεξαμενών φυσικού αερίου και για επέκταση του δικτύου διανομής φυσικού αερίου στην Τουρκία.
Η αρμονία στις ρωσοτουρκικές οικονομικές σχέσεις δεν φάνηκε να διαταράχθηκε σοβαρά από το μόνιμο πρόβλημα της διέλευσης ρωσικών πετρελαιοφόρων από τον Βόσπορο. H συγκεκριμένη διένεξη αποτελεί «παλαιά πληγή». H μεν Τουρκία διαμαρτύρεται, επικαλούμενη τη συμφόρηση στα Στενά λόγω των αυξανόμενου όγκου των ρωσικών μεταφορών με πετρελαιοφόρα, η δε Ρωσία επικαλείται απώλειες ύψους εκατομμυρίων δολαρίων εις βάρος των ρωσικών εξαγωγικών εταιρειών πετρελαίου, λόγω των εκτεταμένων ελέγχων και καθυστερήσεων στα Στενά, μοναδική διέξοδο της Ρωσίας από τον Εύξεινο στον έξω κόσμο.
Οι κ. Πούτιν και Ερντογάν συζήτησαν και άλλα «οδυνηρά» θέματα, όπως είναι η τουρκική υποστήριξη προς τους αντάρτες της Τσετσενίας. Δεν έχει λησμονηθεί ότι κατά την πρώτη φάση του πολέμου είχε γίνει λόγος για αποστολές «Γκρίζων Λύκων» εις αρωγήν των Τσετσένων αυτονομιστών, ενώ συμπαθώς διακείμενη προς τον τσετσενικό αγώνα παραμένει μερίδα της τουρκικής κοινής γνώμης.
Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, η ρωσική πλευρά επανέλαβε το αίτημά της προς την Τουρκία να διακόψει τη χρηματοδότηση και τον εξοπλισμό των Τσετσένων, μέσω φιλανθρωπικών δικτύων.
Φαίνεται, ωστόσο, ότι αυτού του είδους οι πικρίες δεν συνιστούν υπολογίσιμο εμπόδιο στην ανάπτυξη των οικονομικών σχέσεων της Τουρκίας με τη Ρωσία, η οποία, εκτός των άλλων, συνυπολογίζει ως παράγοντα και την τουρκική υποψηφιότητα στην Ευρωπαϊκή Ενωση.
Φιλία ευρέος φάσματος
Η νέα αυτή φιλία, ευρύτατου φάσματος, δεν μοιάζει να επηρεάζεται από τη ρωσική πολιτική στην Αμπχαζία, από την προσπάθεια «εξαμερικανισμού» της Γεωργίας, από τις τουρκικές βλέψεις στις τουρκόφωνες πρώην σοβιετικές δημοκρατίες ή, τέλος, από τις αναπτυσσόμενες και επίσης ανθηρές σχέσεις της Τουρκίας -ιδιαίτερα στον κατασκευαστικό τομέα- με το Καζακστάν, αλλά και τη Ρωσία αυτή καθεαυτή. «Υφίστανται οι προοπτικές επέκτασης της συνεργασίας μας στον στρατιωτικό και τεχνολογικό τομέα, σε διεθνή αλλά και περιφερειακή κλίμακα», δήλωσε χθες ο κ. Ερντογάν, νιώθοντας ίσως ότι εκτός από τα κλειδιά του Βοσπόρου και των Στενών κρατάει, μέσω της ευρωπαϊκής προοπτικής της Τουρκίας, και τα κλειδιά του Παραδείσου, με την έννοια ότι η Ρωσία«ανησυχεί μήπως απομονωθεί», όπως σημειώνουν Δυτικοί αναλυτές των οικονομικών εξελίξεων στην περιοχή. Οπότε, πέραν των οικονομικών θεμάτων και της ανθηρής εμπορικής σχέσης των χωρών τους -οι ανταλλαγές αυξήθηκαν κατά 60% το πρώτο εξάμηνο του 2004 σε σύγκριση με τον αντίστοιχο χρόνο το 2003- οι κ. Πούτιν και Ερντογάν σίγουρα συζήτησαν και τις ευρωπαϊκές παραμέτρους της όψιμης οικονομικής τους προσέγγισης.
Δεν έγινε γνωστό εάν στο χρονοδιάγραμμα των συνομιλιών είχε περιληφθεί και το θέμα του Ιράκ. Σχεδόν ταυτόχρονα, πάντως, με τις ρωσοτουρκικές συνομιλίες στο Κρεμλίνο, στην Αγκυρα Τούρκοι, Αμερικανοί και Κούρδοι αξιωματούχοι συζήτησαν σχέδιο δράσης για την οριστική εξάρθρωση του ΠΚΚ».
