«Δεν χρειάζεται να απορεί κανείς. Εάν κάνεις μια βόλτα στη Μόσχα θα βρεις σοκολατάκια Πούτιν, ελαιογραφίες Πούτιν, θα ακούσεις κορίτσια να ψιθυρίζουν το τραγουδάκι «θέλω ένα φίλο σαν τον Πούτιν», θα δεις πορτρέτα σε όλες τις πόζες και με όλους τους πιθανούς χρωματισμούς. Είναι πανταχού παρών και η δημοτικότητά του έχει εκτοξευτεί στο 80%»…
Παραστατικός, ο δυτικός παρατηρητής που περιέγραψε τα παραπάνω, ήταν μεταξύ των πολλών που «θαμπώθηκαν» από τον εκλογικό θρίαμβο του Ρώσου προέδρου και των προσκείμενων στο Κρεμλίνο κομμάτων, στις εκλογές της περασμένης Κυριακής. Αν και παρέλειψε να σημειώσει ότι το μυστικό της επιτυχημένης συνταγής δεν ήταν απλώς και μόνο τα «μαγικά αρχικά Β.Π. σε κάθε ψηφοδέλτιο του κεντρώου συνασπισμού της νικήτριας Ενωμένης Ρωσίας». Εν έτει 2003 -κι ενώ ο Βλαντιμίρ Πούτιν δίνει μάχες σε πολλαπλά μέτωπα, όπως αυτά της ολιγαρχίας, της Τσετσενίας και της κούρσας για τα πετρέλαια της Κασπίας με αντίπαλο τις ΗΠΑ- η Ρωσία αλλάζει πανηγυρικά το πολιτικό της σκηνικό. Είναι η πρώτη φορά μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, που οι κομμουνιστές χάνουν παραδοσιακούς οπαδούς και βλέπουν τις έδρες τους να μειώνονται κατά το ήμισυ, ενώ το κυβερνητικό στρατόπεδο των φίλων της προεδρίας συμμαχεί με την «τρελή συμμορία των υπερεθνικιστών του Βλαντιμίρ Ζιρινόφσκι».
Με τη συμφωνία της Δούμας
Με τον συνδυασμό αυτόν ο πρόεδρος αποκτά εξουσίες τσάρου, έχοντας εξασφαλίσει επί της ουσίας τη σύμφωνη γνώμη των δύο τρίτων των βουλευτών της Δούμα για κάθε κρίσιμη απόφασή του. Φυσικά, εάν θελήσει να διεκδικήσει και τρίτη ή και τέταρτη θητεία, η διαδικασία θα ειναι απλή και το προβλεπόμενο «νέο συνταγματικό πραξικόπημα» δεδομένο. Τα πράγματα, ωστόσο, δεν είναι τόσο απλά. H ρωσική ηγεσία χρειάζεται την ισχύ -«που μοιραία οδηγεί στον αυταρχισμό», σύμφωνα με τους επικριτές- για να βάλει σε τάξη το χάος.
Καλώς η κακώς, η ψήφος των Ρώσων πολιτών στις 7 Δεκεμβρίου δεν είναι μόνο συνέπεια του περιορισμού της ελευθερίας της έκφρασης ή του διορισμού πρακτόρων σε νευραλγικά πόστα της κυβέρνησης, στοιχεία που χαρακτήρισαν εξ αρχής τη διακυβέρνηση Πούτιν. H χώρα που παρέλαβε ο «ψυχρός» πρώην πράκτορας της KGB το 1999 ήταν έρμαιο ενός εκτεταμένου δικτύου ασύδοτων πλουσίων που έχαιρε πολιτικής ασυλίας, τη στιγμή που η εγχώρια παραγωγή έσβηνε μπροστά στο άστρο των δυτικών προτύπων και η διεθνής οικονομική βοήθεια -που διοχετευόταν μέσω των επιβεβλημένων από τις ΗΠΑ ιδιωτικών εταιρειών- χανόταν μυστηριωδώς πριν φθάσει στους νόμιμους αποδέκτες. Εάν οι εκλογείς ανέχονταν τότε τη μετάλλαξη του παραδοσιακού σοβιετικού νεποτισμού και τον διεθνή εξευτελισμό, σήμερα μπορούμε να υποθέσουμε ότι επικροτούν τον άνθρωπο που τους γλίτωσε από το δεύτερο.
Εκστρατεία κατά της ολιγαρχίας
Στο μέτωπο της λεγόμενης «ολιγαρχίας» -των περίπου τεσσάρων εκατομμυρίων προνομιούχων πολιτών που επωφελήθηκαν των ιδιωτικοποιήσεων επί πρωθυπουργίας Τσερνομίρντιν- ο Βλαντιμίρ Πούτιν κρατά γερά τα ηνία. Μετά τη σύλληψη του προέδρου του πετρελαϊκού κολοσσού Yukos, Μιχαήλ Χοντορκόφσκι, του πλουσιότερου ανθρώπου στη χώρα με φιλοαμερικανικές τάσεις, λίγοι είναι αυτοί που θα αντισταθούν στις βουλές του. Ηδη, ο μεγαλοεπιχειρηματίας Ρομάν Αμπράμοβιτς ακύρωσε την ιστορική -όπως χαρακτηρίστηκε- συγχώνευση της πετρελαϊκής αυτοκρατορίας Si bneft με τη Yukos και αποφάσισε να επιστρέψει (!) το ποσό των τριών δισεκατομμυρίων δο0λαρίων που έλαβε στο πλαίσιο της συμφωνίας. Οικονομικοί αναλυτές διερωτώνται εάν πρόκειται να αμφισβητηθεί η ιδιωτικοποίηση της Sibneft, εάν ο Ρομάν Αμπράμοβιτς επρόκειτο να καταλήξει στα κελιά της φυλακής Ματρόσκαγια Τισίνα παρέα με τον φίλο Χοντορκόφσκι ή αν είχε κάποιο άλλο λόγο για να αποσυρθεί. Την ημέρα που διέρρευσε η απόφαση του Αμπράμοβιτς, ωστόσο, οι αρχές πραγματοποιούσαν επιδρομή σε θυγατρική τράπεζα του ομίλου Menatep -κατόχου του 61% των μετοχών της Yukos. H εκστρατεία κατά της ολιγαρχίας σίγουρα συνεχίζεται και η ορμή της ανανεώνεται με τη συμμετοχή του νεοσυσταθέντος κόμματος της Μητέρας, το οποίο, στερώντας ψήφους από τους κομμουνιστές, συγκέντρωσε το 9,1%. Το κόμμα δημιουργήθηκε με τις ευλογίες του Κρεμλίνου και υπό τη δίδυμη ηγεσία των Σεργκέι Γκλάζιεφ, πρώην κομμουνιστή και τον Ντιμίτρι Ρογκόζιν, ορκισμένο εχθρό των φιλελευθέρων του SPS, ενός εκ των δύο φιλοδυτικών παρατάξεων που δεν λαμβάνουν έδρες στη νέα Βουλή. Ενας από τους ηγέτες του SPS, σημειωτέον, είναι ο αρχιτέκτονας των ιδιωτικοποιήσεων, Ανατόλι Τσουμπάις, νυν πρόεδρος της κρατικής εταιρείας ηλεκτρισμού, θέση από την οποία υπόσχεται να τον εκτοπίσει ο Ντιμίτρι Ρογκόζιν.
Ενα από τα τελευταία θύματα της εκστρατείας φαίνεται ότι είναι και ο Μουρτάζα Ραχίμοφ, ο επί 13 έτη αδιαμφισβήτητος κυβερνήτης της πλούσιας σε πετρέλαιο περιοχής του Μπασκορτοστάν, ο οποίος βλέπει για πρώτη φορά τη θέση του να απειλείται από υποψήφιο του Κρεμλίνου και ενδέχεται να αντικατασταθεί στις 21 Δεκεμβρίου.
Το μέτωπο του Καυκάσου
Στο μέτωπο του Καυκάσου, η ανακοίνωση του υπουργού Αμύνης του Αζερμπαϊτζάν ότι η χώρα «ενδέχεται να φιλοξενήσει βάσεις του NATO», ήλθε να προκαλέσει νέους πονοκεφάλους στον Βλαντιμίρ Πούτιν, μετά και την ανατροπή του προέδρου της Γεωργίας, Εντβαρντ Σεβαρντάτζε. Στην παρασκηνιακή μάχη Μόσχας – Ουάσιγκτον για τον έλεγχο της Γεωργίας -διά της οποίας μπορεί να περάσει στις δυτικές αγορές το πετρέλαιο της Κασπίας χωρίς να αγγίξει ρωσικό ή ιρανικό έδαφος- τα χτυπήματα δίνονται κάτω από τη ζώνη. Χωρίς να ενημερώσει τη νέα φιλοδυτική ηγεσία της Τιφλίδας, η Μόσχα συμφώνησε με την αποσχισθείσα επαρχία της Γεωργίας, Ατζάρια, να αρθούν οι περιορισμοί στις θεωρήσεις διαβατηρίων για τα ταξίδια των μόνιμων κατοίκων μεταξύ των δύο πλευρών. Στη συνέχεια, η αμερικανική πρεσβεία στη Μόσχα άφησε να διαρρεύσει ότι οι Ρώσοι που επιθυμούν να ταξιδέψουν στις ΗΠΑ θα υφίστανται στο εξής αυστηρότερους ελέγχους. Παρ’ όλα αυτά, ο υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μαρκ Γκρόσμαν, βρισκόταν στη Μόσχα την περασμένη Τετάρτη για να διαβεβαιώσει ότι η Ουάσιγκτον παραμένει συνεργάτης των Ρώσων έναντι των προκλήσεων της εποχής και ότι η εγκατάσταση βάσεων στην Κεντρική Ασία δεν θα πρέπει να προκαλεί ανησυχίες.
Εκείνο που ίσως εκπλήσσει τη Δύση περισσότερο απ’ όλα είναι ότι οι Ρώσοι συγχωρούν στον Πούτιν την αιματηρή εκστρατεία στην Τσετσενία, που συνεχίζει να καταγράφει θύματα όχι μόνο στον πολύπαθο νότο, αλλά και στην πρωτεύουσα. Οι δύο βομβιστικές επιθέσεις τις ημέρες των εκλογών, στην περιοχή της Σταυρούπολης και στην καρδιά της Μόσχας αποδόθηκαν στους Τσετσένους αντάρτες και παρά την εγκαθίδρυση φιλορωσικής κυβέρνησης στο Γκρόζνι, οι εχθροπραξίες στην επαρχία δεν προβλέπεται να σταματήσουν. Μέσα σε μια εβδομάδα -την εβδομάδα των εκλογών- η χρόνια αντιπαράθεση του Κρεμλίνου με τους Τσετσένους αυτονομιστές προκάλεσε, σύμφωνα με επίσημες ανακοινώσεις, το θάνατο σε τουλάχιστον 54 άτομα.
Καλώς ή κακώς, οι Ρώσοι που ψήφισαν στις εκλογές της 7ης Δεκεμβρίου -διότι η προσέλευση περιορίστηκε στο 53%- δείχνουν να στηρίζουν τις «προσπάθειες διατήρησης της συνοχής της ρωσικής ομοσπονδίας», όπως υποστηρίζουν, και τις πολιτικές δυνάμεις που προβάλλουν αντίσταση στις αμερικανικές αξιώσεις ή δεσμεύονται «να δώσουν πίσω στο λαό τα κεφάλαια της ολιγαρχίας», κατά τη δήλωση του Ντιμίτρι Ρογκόζιν.
Τα αποτελέσματα
Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής, τα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών έχουν ως εξής:
-Η Ενωμένη Ρωσία, ο συνασπισμός των κεντρώων κομμάτων που ανέδειξε ο Βλαντιμίρ Πούτιν, στις αρχές της προεδρίας του με άξονα τη δική του προσωπική δημοτικότητα, είναι η πρώτη δύναμη, έχοντας εξασφαλίσει το 37,9% των ψήφων.
-Οι κομμουνιστές του Γκενάντι Ζιουγκάνοφ ακολουθούν με μεγάλη διαφορά, περιοριζόμενοι στο 12,7%.
-Τρίτοι κατατάσσονται, με 11,6%, οι υπερεθνικιστές του Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος, με ηγέτη τον Βλαντιμίρ Ζιρινόφσκι.
-Το φιλελεύθερο κόμμα Γιάμπλοκο, που είχε χρηματοδοτηθεί από τον συλληφθέντα μεγαλοεπιχειρηματία, Μιχαήλ Χοντορκόφσκι έλαβε μόνο το 4,3% των ψήφων και δεν μετέχει πια στη Δούμα.
-Το επίσης φιλελεύθερο και φιλοδυτικό κόμμα των Μπόρις Νεμτσόφ και Ανατόλι Τσουμπάις, χάνει με τη σειρά τους τις έδρες του στη Βουλή, αφού συγκέντρωσε 3,9%. Για την εκπροσώπηση απαιτείται 5%.
-Το Αγροτικό Κόμμα έλαβε 3,7% και το «Κόμμα Κοινωνικής Δικαιοσύνης Ρώσων Συνταξιούχων», 3,14%.
-Το ψηφοδέλτιο «εναντίον όλων» προτιμήθηκε από το 4,74% των ψηφοφόρων.Σύμφωνα με ανακοίνωση της εκλογικής επιτροπής, τα οριστικά αποτελέσματα θα γίνουν γνωστά στις 18 Δεκεμβρίου, αφού εκκρεμούν επαναληπτικές εκλογές σε τέσσερις περιφέρειες.
Πώς σχολιάστηκε ο εκλογικός θρίαμβος του Κρεμλίνου
-Βλαντιμίρ Πούτιν: «Είναι σαφές ότι τα αποτέλεσματα αντανακλούν τη σκέψη του ρωσικού λαού και την πολιτική πραγματικότητα της χώρας μας».
-Γκενάντι Ζιουγκάνοφ, ηγέτης του ρωσικού K.K.: «Νίκησε η ένωση των κλεφτών και των διεφθαρμένων, στην οποία έχει προστεθεί και η συμμορία Ζιρινόφσκι! Συμμετείχατε όλοι σε μια αηδιαστική θεατρική παράσταση, που ονομάστηκε «εκλογές» για κάποιο λόγο… Αυτή η φάρσα δεν έχει καμία σχέση με τα συμφέροντα της Ρωσίας ή τη δημοκρατία».
-Ιβάν Μελνίκοφ, υπ’ αριθμόν 2 στην ηγεσία του K.K.: «Οι ψηφοφόροι μπορούν να είναι βέβαιοι ότι η Δούμα θα ψηφίσει σύντομα σειρά νόμων για την αναθεώρηση των ιδιωτικοποιήσεων».
-ΟΑΣΕ: «Οι εκλογές συνιστούν οπισθοχώρηση στη διαδικασία μετάβασης προς τη Δημοκρατία».
-Λευκός Οίκος: «Συμμεριζόμαστε την ανησυχία του ΟΑΣΕ σχετικά με τη νομιμότητα της εκλογικής διαδικασίας.
-Ντιμίτρι Ρογκόζιν, συνιδρυτής του κόμματος της «Μητέρας»: «Εχω την εντύπωση ότι ορισμένοι στον ΟΑΣΕ και σε άλλους διεθνείς οργανισμούς αναμιγνύονται στις εσωτερικές υποθέσεις της Ρωσίας».
-«Πράβδα»: «Είναι καταστροφή. Καταστροφή για το σύνολο του αριστερού κινήματος. Οφείλουμε να σημειώσουμε ότι οι εκλογές του 2003 μοιάζουν με εκείνες του 1996. Οπως και τότε, ο Γκενάντι Ζιουγκάνοφ έχασε ηθελημένα τις εκλογές. Ωστόσο, οι συνέπειες της εκλογικής αναμέτρησης φαίνεται ότι είναι πολύ πιο δραματικές για εκείνους που προσπάθησαν να γλιτώσουν από τη φτώχεια, την τελευταία δεκαετία. Μπορεί κανείς να οδηγηθεί στο ακόλουθο συμπέρασμα: H κυβέρνηση δεν έχει πια ισχυρό ιδεολογικό αντίπαλο…».
-Μπόρις Νεμτσόφ, ηγέτης του φιλελεύθερου κόμματος SPS: «H Δούμα θα συνεχίσει να αποτελείται από γραφειοκράτες και εθνικο-σοσιαλιστές. Αλλά δεν θα υπάρχουν πια κοινοβουλευτικές δυνάμεις για να υπερασπιστούν την ανεξαρτησία του Τύπου και της Δικαιοσύνης».
-Βλαντιμίρ Ζιρινόφσκι: «H Ενωμένη Ρωσία (του Βλαντιμίρ Πούτιν) είναι το μόνο κόμμα με το οποίο θα μπορούμε να έχουμε επαφή στο μελλοντικό Κοινοβούλιο. Εδώ και δέκα χρόνια πολεμούσαμε με το K.K., το Γιάμπλοκο και το SΡS».
Γκριγκόρι Γιαβλίνσκι, ηγέτης του φιλελεύθερου κόμματος, Γιάμπλοκο: «Υπήρξε μία ομάδα ψηφοφόρων που δεν ήταν ικανοποιημένοι με το Κομμουνιστικό Κόμμα αλλά ούτε και με το Κόμμα του Βλαντιμίρ Ζιρινόφσκι. Αυτοί ήταν που τάχθηκαν υπέρ της νεοσυσταθείσας «Μητέρας».
