Συγκλονιστικές διαστάσεις έχει προσλάβει σε παγκόσμιο επίπεδο η σύλληψη του Ρωσοεβραίου «ολιγάρχη» Μιχαήλ Χανταρκόφσκι, του πλουσιότερου ανθρώπου της Ρωσίας και 26ου δισεκατομμυριούχου στον πλανήτη, κατά τη σχετική λίστα του αμερικανικού περιοδικού «Φορμπς», και η δέσμευση από τις ρωσικές αρχές ενός δισεκατομμυρίου μετοχών της πετρελαϊκής του εταιρείας «Γιούκος», ενώ την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές επικρεμόταν το ενδεχόμενο κρατικοποίησής της.
Ο κορυφαίος σύμβουλος του αμερικανικού Πενταγώνου ζήτησε να εκδιωχθεί η Ρωσία από τους G8 και να αποκλείσει εντελώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους τις ρωσικές εταιρείες από την εκμετάλλευση των πετρελαίων του υπόδουλου Ιράκ. H «Γουόλ Στριτ Τζέρναλ» υποστηρίζει ότι η σύλληψη του Χανταρκόφσκι «θέτει σε κίνδυνο την αναβίωση της Ρωσίας». O Κρις Πάτεν, επίτροπος της E.E. για τις εξωτερικές σχέσεις, δηλώνει ότι το θέμα θα εγερθεί κατά την επόμενη σύνοδο κορυφής E.E. – Ρωσίας στη Ρώμη, αυτόν τον μήνα. O πρεσβευτής της Ουάσιγκτον στη Μόσχα Αλεξάντερ Βερσμπάου καταγγέλλει την «επιλεκτική εφαρμογή του ρωσικού νόμου» και υπογραμμίζει ότι «οι ΗΠΑ ανησυχούν για την κλιμάκωση των διώξεων». H ισπανική «Ελ Παΐς» αναφέρεται σε επιχειρηματίες, που λόγω της στάσης του Πούτιν «φοβούνται μια παραδειγματική διαδικασία εμπνευσμένη από τις σταλινικές παραδόσεις»…
Τα περισσότερα δημοσιεύματα του διεθνούς και του ρωσικού Τύπου επιχειρούν να εμφανίσουν την υπόθεση «Γιούκος» ως δήθεν προσωπική σύγκρουση του Πούτιν με τον Χανταρκόφσκι, επειδή ο τελευταίος χρηματοδοτεί όλα τα κόμματα της ρωσικής αντιπολίτευσης και θέλει να γίνει και ο ίδιος πρόεδρος της Ρωσίας στις μεθεπόμενες εκλογές, το 2008.
Αυτή η προσέγγιση ισχύει κατά τι, αλλά είναι εντελώς επιδερμική. Την ουσία του θέματος συλλαμβάνει εύστοχα ο Γουίλιαμ Πφαφ, με άρθρο του στη «Χέραλντ Τρίμπιουν» της Πέμπτης:
Η αναμέτρηση Πούτιν – Χανταρκόφσκι «αποτελεί φάση στην πάλη γύρω από το τι θα γίνει η Ρωσία στη διάρκεια της επόμενης δεκαετίας. Το θέμα είναι αν οι ολιγάρχες θα ελέγχουν το ρωσικό κράτος ή αν μια ρωσική εθνική και εθνικιστική ελίτ θα ελέγξει τους ολιγάρχες», τονίζει. Δεν διστάζει μάλιστα ο Αμερικανός αρθρογράφος να επισημάνει ότι «κάποια από αυτά τα τεράστια πλούτη των Ρώσων ολιγαρχών εξακολουθούν να παραμένουν συνδεδεμένα με τις δραστηριότητες του διεθνούς οργανωμένου εγκλήματος».
Οι «ολιγάρχες»
Στην προσπάθεια ανάπτυξης ενός ρωσικού καπιταλισμού με ισχυρή παραγωγική βάση, ο οποίος θα επιτρέψει στο Κρεμλίνο να ξαναπαίξει ένα σοβαρό ρόλο στις διεθνείς υποθέσεις και να ξεφύγει από τη σημερινή, τριτοκοσμική του κατάσταση, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν έχει εξαπολύσει εκστρατεία εναντίον του παρασιτισμού και της απόλυτης διαφθοράς που εκπροσωπούν οι αποκαλούμενοι «ολιγάρχες». Αυτοί δηλαδή που πλούτισαν απίστευτα, λεηλατώντας επί Γέλτσιν, με σκοτεινές διασυνδέσεις και βρώμικες μεθόδους, την κρατική περιουσία της διαλυμένης Σοβιετικής Ενωσης.
Το καλοκαίρι, έχοντας ήδη εξουδετερώσει τους Μπορίς Μπερεζόφσκι και Βλαντίμιρ Γκουσίνσκι και έχοντας υποχρεώσει τον Ρομάν Αμπράμοβιτς (αυτόν που αγόρασε την ποδοσφαιρική ομάδα Τσέλσι της Αγγλίας) να αρχίσει να εκποιεί την περιουσία του και να μεταφέρει στο εξωτερικό τα κεφάλαιά του, ο Πούτιν βάζει στο στόχαστρο τον μεγαλύτερο «ολιγάρχη», τον Μιχαήλ Χανταρκόφσκι, τον πιο πολιτικό από όλους. Καθώς συμβαίνει όλοι οι «ολιγάρχες» να είναι Ρωσοεβραίοι, επιδεικνύουν και μια αλληλεγγύη μεταξύ τους: κάθε ένας που υποχρεώνεται να αυτοεξοριστεί για να γλιτώσει, μεταβιβάζει τμήμα της περιουσίας του στη Ρωσία σε άλλους «ολιγάρχες» που παραμένουν στη χώρα. Ετσι έγινε πλούσιος π.χ. ο Αμπράμοβιτς, ο οποίος με τη σειρά του μεταβιβάζει την εταιρεία πετρελαίου «Σιμπνέφτ» που έχει στη «Γιούκος» του Χανταρκόφσκι. Με τη συγχώνευση αυτή, η οποία θα έχει ολοκληρωθεί τον Ιανουάριο, η «Γιούκος-Σιμπνέφτ» καθίσταται η τέταρτη μεγαλύτερη πετρελαϊκή εταιρεία του κόσμου.
Οι σχέσεις Πούτιν – Χανταρκόφσκι οξύνονται όταν ο Ρώσος πρόεδρος μαθαίνει πως ο τελευταίος διεξάγει συνομιλίες με αμερικανικές εταιρείες για να τους πουλήσει ποσοστό της ενιαίας εταιρείας. H πολιτική ταπείνωση να βρεθούν τα ρωσικά πετρέλαια σε αμερικανικά χέρια είναι αβάσταχτη για τον Πούτιν, ο οποίος αποφασίζει να δράσει.
Στις 2 Ιουλίου συλλαμβάνει τον Πλατόν Λεμπέντεφ, δεξί χέρι του Χανταρκόφσκι και τον βάζει φυλακή, για να στείλει μήνυμα στον ίδιο τον Χανταρκόφσκι ότι πρέπει να συμβιβαστεί με το Κρεμλίνο. O Χανταρκόφσκι, όμως, δεν πτοείται. Στις 3 Οκτωβρίου οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» κυκλοφορούν με πρώτο θέμα τη συγκλονιστική είδηση ότι η «Εξον-Μόμπιλ» διεξάγει διαπραγματεύσεις για να αγοράσει τουλάχιστον το 40% και ίσως πάνω από το 50% της «Γιούκος-Σιμπνέφτ»! Το μοιραίο είναι καθ’ οδόν και ο Πούτιν κρίνει πως μοναδική ελπίδα αντιστροφής της ροής των πραγμάτων είναι η σύλληψη του Χανταρκόφσκι, το περασμένο Σάββατο.
Αμερικανική διοίκηση!
Η απάντηση του Διοικητικού Συμβουλίου της «Γιούκος» είναι η υπέρτατη πρόκληση: συνέρχεται την Κυριακή και διορίζει ουσιαστικό πρόεδρο (chief operating officer), αφού ο Χανταρκόφσκι είναι στη φυλακή, έναν… Αμερικανό (!), ονόματι Στίβεν Θιντζ, τον οποίον ο Χανταρκόφσκι είχε φέρει στην εταιρεία τον Αύγουστο, ως απάντηση στη φυλάκιση του Λεμπέντεφ.
Καθώς μάλιστα ο Χανταρκόφσκι είχε ήδη προλάβει να τοποθετήσει στη θέση του ανώτατου οικονομικού διευθυντή της εταιρείας έναν ακόμη Αμερικανό, τον Μπρους Μάιζαμορ, δημιουργείται το παρανοϊκό σκηνικό δύο Αμερικανοί, ανώτατα στελέχη, να διαπραγματεύονται με μια αμερικανική εταιρεία την τύχη του… ρωσικού πετρελαίου!
Αυτή κι αν είναι ταπείνωση για τον Πούτιν, ο οποίος πλέον, αντιδρά κεραυνοβόλα, με τη δέσμευση του ενός δισεκατομμυρίου διακοσίων εκατομμυρίων μετοχών που έχει ο Χανταρκόφσκι στη «Γιούκος», αξίας περίπου 14 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ώστε να αποτρέψει κατ’ αρχήν το πέρασμα του ρωσικού πετρελαίου στα χέρια των ΗΠΑ.
Πολιτική ρήξη
Αυτή η αντίδρση του Πούτιν προκαλεί θύελλα επικρίσεων τόσο από τους ξένους, που διαισθάνονται ότι θα περιοριστούν οι δυνατότητές τους να αγοράζουν ρωσικές πρώτες ύλες και επιχειρήσεις έναντι πινακίου φακής, οπότε θα περιοριστεί και η πολιτική επιρροή τους στη Μόσχα, όσο και από τους Ρώσους επιχειρηματίες που έχουν πλουτίσει με εντελώς παράνομους τρόπους.Ταυτόχρονα, οι κύκλοι αυτοί διοχετεύουν στον ρωσικό και στον διεθνή Τύπο την «είδηση» ότι σκέπτονται να αναζητήσουν άλλον υποψήφιο για τις προεδρικές εκλογές του 2004, οι οποίες θα γίνουν τον Μάρτιο. Προφανώς, σκόπιμα υπαγορευμένο κυκλοφορεί ακόμη και το όνομα του… Χανταρκόφσκι, ως υποψηφίου μέσα από τις φυλακές!
Το βέβαιο είναι πως αυτή η απόφαση του Πούτιν γύρω από τη «Γιούκος» αναδιατάσσει τις πολιτικές συμμαχίες του.
Ηδη παραιτήθηκε ο παντοδύναμος προσωπάρχης του Κρεμλίνου Αλεξάντρ Βαλόσιν, άνθρωπος της γελτσινικής εποχής και μέσα σε όλα τα κόλπα με τους «ολιγάρχες». Ούτως ή άλλως ο Πούτιν είναι υποχρεωμένος να ολοκληρώσει το σάρωμα όλου του γελτσινικού μηχανισμού, απερίγραπτα διεφθαρμένου και μισητού στον λαό, που όμως αποτελούσε σημαντικότατο, αν όχι το κύριο κανάλι διαπλοκής του Πούτιν με τους «ολιγάρχες» που στήριξαν την προηγούμενη εκλογή του.
Τότε φυσικά τούς είχε ανάγκη γιατί ήταν άγνωστος. Τώρα, μπορεί να στηριχθεί απευθείας στους Ρώσους ψηφοφόρους, οι οποίοι σε ποσοστό άνω του 70% τάσσονται εναντίον των «ολιγαρχών» και σε ποσοστό 80% υπέρ του Πούτιν.
