Ποιες είναι οι πιθανότητες να διασφαλιστεί η ειρηνική συμβίωση Αράβων και Ισραηλινών; Οφείλω να ομολογήσω ότι λόγω της εβραϊκής καταγωγής μου δεν έγραψα ποτέ σχετικά με την αραβοϊσραηλινή διένεξη. Οι γονείς μου επιβίωσαν του ολοκαυτώματος και οι συγγενείς του πατέρα μου κατάφεραν να διαφύγουν στην Παλαιστίνη, όπου ζουν μέχρι και σήμερα. Για μένα, όπως και για την πλειοψηφία των Εβραίων, η αναγέννηση του εβραϊκού κράτους έπειτα από σχεδόν δύο χιλιετίες αποτελεί κάτι περισσότερο από ένα θαύμα. Παρά ταύτα, αρκετοί βλέπουν το Ισραήλ, όχι ως θαύμα, αλλά ως μια κατοχική δύναμη. Για πολλούς Αραβες, οι Ισραηλινοί είναι οι νέοι σταυροφόροι και για αρκετούς Ευρωπαίους, οι νέοι καταπιεστές αποικιοκράτες.
Ωστόσο, όσοι θεωρούν ότι το μοναδικό πρόβλημα είναι η κατοχή της Δυτικής Οχθης ή τα αιτήματα των Παλαιστινίων προσφύγων, έχουν διαβάσει την Ιστορία ανάποδα. H κυριαρχία του Ισραήλ στη Δυτική Οχθη και το πρόβλημα των προσφύγων είναι και απόρροια των πολέμων που κήρυξαν οι Αραβες προσβλέποντας στην καταστροφή της «σιωνιστικής οντότητας». Εχει σημασία να θυμάται κανείς ότι τα σύνορα που υπήρχαν πριν από τον πόλεμο του 1967, αποτέλεσαν τις γραμμές εκεχειρίας που συμφωνήθηκαν με τη λήξη του πολέμου του 1948. Αν τα εδάφη που κατακτήθηκαν μετά τον πόλεμο του 1967 θεωρούνται «κατεχόμενα», τότε το ίδιο πρέπει να ισχύει για το σύνολο της ισραηλινής περιφέρειας πριν από το 1967. Είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι τα σύνορα αυτά, αυθαίρετα από ιστορική άποψη, θα γίνουν αποδεκτά ως η νόμιμη μεθόριος ενός κατ’ εξοχήν εβραϊκού κράτους, αν το Ισραήλ εγκαταλείψει κάποια στιγμή τα έδαφη που κατέλαβε το 1967.
H επιστροφή των προσφύγων
Ανησυχίες και φόβους εκτρέφει στο Ισραήλ και η επιμονή των Παλαιστινίων στο ζήτημα της επιστροφής των προσφύγων και των απογόνων τους. Το επιχείρημα των ανήσυχων είναι ότι εφόσον επιστρέψουν οι πρόσφυγες, το Ισραήλ, λόγω της διαφοράς στις αναλογίες των γεννήσεων μεταξύ των δύο λαών, θα μετατραπεί ενδεχομένως σε ένα κράτος όπου οι Εβραίοι θα αποτελούν και πάλι μειονότητα. Με το σκεπτικό αυτό, οι Ισραηλινοί σκεπτικιστές ταυτίζουν το αίτημα της επιστροφής των προσφύγων με την καταστροφή του κράτους τους.
Πολλοί θα απαντούσαν ότι δικαίως οι Παλαιστίνιοι επιδιώκουν τη διάλυση του Ισραήλ, αφού οι ίδιοι υπήρξαν θύματα μιας κατάφωρης αδικίας. Ουδείς αμφισβητεί ότι οι Παλαιστίνιοι είναι αδικημένοι. Οι απόψεις, όμως, για το μέγεθος της αδικίας διαφέρουν. Τα αραβικά κράτη θα μπορούσαν να είχαν απορροφήσει τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες. Αυτό, όμως, δεν συνέβη. Οι Παλαιστίνιοι χρησιμοποιήθηκαν ως όπλο κατά του εβραϊκού κράτους. Ως εκ τούτου, οι Ισραηλινοί είναι επιφυλακτικοί ως προς τη διαφαινόμενη πρόθεση των Παλαιστινίων να αναγνωρίσουν το κράτος του Ισραήλ. Αν, τελικά, δημιουργηθεί ένα νέο αραβικό κράτος, το Ισραήλ δεν θα του επιτρέψει να εξελιχθεί σε απειλή για την ασφάλειά του, να εξοπλιστεί με επιθετικά όπλα, να συμμαχήσει με τα γειτονικά κράτη ή να μετατραπεί σε βάση τρομοκρατικών οργανώσεων.
Ορος η ευημερία
Ομως, η βασική προϋπόθεση για τη σταθερότητα του υπό ίδρυσιν παλαιστινιακού κράτους είναι η ευημερία των κατοίκων του. H άνοδος του βιοτικού επιπέδου των πολιτών του απαιτεί τη συγχώνευση με την πιο αναπτυγμένη οικονομία του Ισραήλ, υπό τον όρο ότι θα υπερισχύσει το κράτος δικαίου.
Η ιδέα της χρήσης μεθόδων εθνοκάθαρσης κατά των Παλαιστινίων αποτελεί τρέλα. H απροκάλυπτη κυριαρχία επί εκατομμυρίων ανθρώπων, στερημένων από πολιτικά δικαιώματα, μοιραία είναι ηθικώς επιζήμια και γενεσιουργός εκφυλιστικών φαινομένων, η διαμόρφωση επίσημης πολιτικής με βάση τους εποικισμούς συνιστά παραφροσύνη. Ως εκ τούτου πρέπει να τεθεί τέρμα στον έλεγχο της Δυτικής Οχθης από τους Ισραηλινούς.
Για όλους αυτούς τους λόγους, μόνη λογική λύση είναι αυτή των δύο κρατών. Μόνο που η επίτευξη συμφωνίας δεν εξαρτάται μόνον από τους Ισραηλινούς, αλλά και από τους Αραβες, από την εκ μέρους τους αποδοχή της ύπαρξης ενός ασφαλούς κράτους του Ισραήλ.
