Περίπου το 20% των Ισραηλινών πολιτών είναι Αραβες και πολλοί από αυτούς τονίζουν ότι αισθάνονται άβολα αυτές τις ημέρες όταν πηγαίνουν στη δουλειά τους σε ισραηλινές πόλεις ή μετακινούνται με τα μέσα μαζικής μεταφοράς.
Ο κόσμος, υποστηρίζουν, τους αντιμετωπίζει εχθρικά. Πρόσφατα, μια οικογένεια Αράβων Ισραηλινών έτρωγε στην παραλία της Χαντέρα, όταν κάποιοι Ισραηλινοί τούς παρενόχλησαν αρχικά και στη συνέχεια τους επιτέθηκαν. O πατέρας, λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ, ξυλοκοπήθηκε, με αποτέλεσμα να σπάσει το χέρι του.
Στα σημεία ελέγχου
Στη Δυτική Οχθη και στη Γάζα, Παλαιστίνιοι άμαχοι σκοτώνονται ή τραυματίζονται σε καθημερινή βάση από ισραηλινά πυρά. Οι Παλαιστίνιοι υπόκεινται σε εξευτελιστικούς ελέγχους στα εκατοντάδες σημεία ελέγχου που έχουν στηθεί στα αυτόνομα παλαιστινιακά εδάφη. Και όμως, οι Ισραηλινοί στρατιώτες σπανίως αντιμετωπίζουν κατηγορίες, έστω και για παράβαση καθήκοντος. Επιπλέον, οι Ισραηλινοί έποικοι, οι οποίοι πολύ συχνά καταστρέφουν παλαιστινιακές περιουσίες, σπανίως οδηγούνται στη Δικαιοσύνη.
Μήπως λοιπόν το ισραηλινό κράτος δικαίου έχει αρχίσει να κάμπτεται, καθώς η Ιντιφάντα διατρέχει ήδη το τρίτο της έτος; O μηχανισμός της δημοκρατικής κοινωνίας λειτουργεί ακόμη. Μόλις ο ισραηλινός Τύπος πήρε είδηση το περιστατικό στη Χαντέρα, η αργοκίνητη τοπική αστυνομία αναγκάστηκε να προχωρήσει στη διεξαγωγή ερευνών. Την ίδια στιγμή, δημοσιεύματα για λεηλασίες στη Δυτική Οχθη οδήγησαν σε ορισμένες συλλήψεις στρατιωτών. Ηδη ο ισραηλινός στρατός έχει αρχίσει να ζητάει τη βοήθεια δικηγόρων, τοποθετώντας τους στα σημεία ελέγχου, ώστε να αποφεύγονται οι περιπτώσεις παράβασης καθήκοντος από τους Ισραηλινούς στρατιώτες.
Επιφανειακά, είναι σαφές πως δεν έχει καταρρεύσει η δομή του κράτους δικαίου. O κίνδυνος είναι αυτός της διάβρωσης, των θεσμών αλλά κυρίως της δημοκρατικής ηθικής. H ελευθερία του λόγου είναι δεδομένη, όμως 43 καθηγητές τον περασμένο Απρίλιο προσπάθησαν να εμποδίσουν τον Γιόσι Μπεϊλίν να μιλήσει στο διδακτικό προσωπικό του Πανεπιστημίου Μπεν Γκουριόν.
Εκατοντάδες θύματα
Η πράσινη γραμμή ορίζει πλέον δύο ξεχωριστά κράτη δικαίου. Από τους 1.800 Παλαιστινίους που έχουν χάσει τη ζωή τους τα τελευταία δύο χρόνια, ένας μεγάλος αριθμός ήταν άμαχοι ή άοπλοι νεαροί που πετούσαν πέτρες. H ελευθερία της μετακίνησης καταργείται για τους Παλαιστινίους, όταν οι ισραηλινές δυνάμεις αποκλείουν τις παλαιστινιακές πόλεις ή κλείνουν τα σύνορα. O ισραηλινός στρατός έχει υιοθετήσει την τακτική της κατεδάφισης σπιτιών ως μέτρο τιμωρίας και αποτροπής, συχνά οδηγώντας ολόκληρες οικογένειες στον δρόμο. Οι υπέρμαχοι των ανθρωπίνων δικαιωμάτων υποστηρίζουν ότι η τιμωρία είναι συλλογική και άρα απογορευμένη, και η αποτροπή αυθαίρετη.
Ολα αυτά υπογραμμίζουν το πρόβλημα που αντιμετωπίζει κάθε νομικό σύστημα, πώς μπορεί να σταματήσει κανείς έναν άνθρωπο που είναι αποφασισμένος να πεθάνει κατά τη διάπραξη αξιόποινης πράξης. Οι επιθέσεις αυτοκτονίας, που έχουν στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 600 Ισραηλινούς, ενισχύει στο μυαλό των Ισραηλινών την πεποίθηση ότι ο νόμος δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε αυτήν την περίπτωση.
Για τους ενάμισι εκατομμύριο Ισραηλινούς Αραβες, οι συνθήκες της ζωής των οποίων αποτελούν τη μεγαλύτερη δοκιμή των δημοκρατικών πεποιθήσεων του Ισραήλ, η στάση πολλών συμπολιτών τους Ισραηλινών προκαλεί τρόμο. Πρόσφατα, η Κνεσέτ ψήφισε έναν νόμο, σύμφωνα με τον οποίο οποιοδήποτε άτομο ή κόμμα υποστηρίζει τον ένοπλο αγώνα εχθρικού κράτους ή τρομοκρατικής οργάνωσης θα εκδιώκεται αυτομάτως από την ισραηλινή Βουλή.
Ομως, ακόμη πιο ανησυχητική για τους Αραβες Ισραηλινούς είναι η απόφαση του ισραηλινού υπουργείου Εσωτερικών να ανακαλεί την ισραηλινή υπηκοότητα όσων Αράβων Ισραηλινών κατηγορούνται ότι εμπλέκονται με την τρομοκρατία. Ενας άλλος νόμος, ο οποίος ισχύει από την εποχή της βρετανικής διοίκησης, παρέχει στον υπουργό Εσωτερικών τη δυνατότητα να εμποδίσει σε κάποιον πολίτη να ταξιδέψει στο εξωτερικό. Σήμερα, ο Ισραηλινός υπουργός Εσωτερικών εφαρμόζει αυτόν τον νόμο στην περίπτωση του σεΐχη Ράεντ Σαλάχ, επικεφαλής του Ισραηλινού Ισλαμικού Κινήματος, οι διασυνδέσεις του οποίου με τη Χαμάς είναι πολύ στενές για τα δεδομένα της ισραηλινής κυβέρνησης. Πολλοί Αραβες Παλαιστίνιοι διαφωνούν με αυτές τις διασυνδέσεις, όμως η απαγόρευση που έχει επιβληθεί κατά του Σαλάχ αποτελεί πλήγμα εναντίον ολόκληρης της αραβοϊσραηλινής κοινότητας.
Η μόνη ελπίδα έρχεται από την Επιτροπή Ορ, μια δικαστική επιτροπή η οποία ερευνά τον θάνατο 13 Ισραηλινών Αράβων στη διάρκεια συγκρούσεων με την αστυνομία κατά το πρώτο δεκαπενθήμερο της Ιντιφάντα. Πρόεδρος της επιτροπής είναι ο Θίοντορ Ορ, δικαστής του Ανώτατου Δικαστηρίου. Σύντομα θα δοθούν στη δημοσιότητα τα αποτελέσματα των ερευνών της επιτροπής. «Αν η επιτροπή αποφανθεί ότι οι Ισραηλινοί αστυνομικοί υπερέβησαν τα καθήκοντά τους, οι Αραβες Ισραηλινοί θα αισθανθούν δικαιωμένοι. Θα θεωρήσουν πως υπάρχει τελικά χώρος γι’ αυτούς στο Ισραήλ», τονίζει ένας ανεξάρτητος παρατηρητής.
