Μονταρισμένα βίντεο με υπερσύγχρονα οπλικά συστήματα και μουσική επένδυση, αισθητικοποίηση μαζικών βομβαρδισμών και ευρεία χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Οπως σε κάθε πόλεμο, έτσι και σε αυτόν της Μέσης Ανατολής, η διαμόρφωση της πραγματικότητας προς όφελος κάθε πλευράς αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της σύγκρουσης.
Ωστόσο, η άσκηση προπαγάνδας στον πόλεμο αυτό δεν περιορίζεται μόνο σε κλασικές εκστρατείες επιρροής, αλλά χαρακτηρίζεται από την άμεση και συστηματική εμπλοκή επίσημων ή ημιεπίσημων θεσμών -όπως ο Λευκός Οίκος και κρατικά ιρανικά πρακτορεία ειδήσεων- στη δημιουργία και τη διάδοση περιεχομένου, κυρίως στο Διαδίκτυο.
Πέρα από την αποτύπωση του ίδιου του πολέμου και των «επιτυχιών» έναντι του αντιπάλου, το περιεχόμενο αυτό υιοθετεί συχνά αισθητική ποπ κουλτούρας: memes, βιντεοπαιχνίδια, κινούμενα σχέδια και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης «επιστρατεύονται» πλέον από κρατικούς φορείς για τη μετάδοση πολιτικών μηνυμάτων.
ΗΠΑ: Επιχείρηση εξιδανίκευσης του πολέμου
Από τις πρώτες ώρες της αμερικανο-ισραηλινής επίθεσης κατά του Ιράν, το πρωί της 28ης Φεβρουαρίου, οι επίσημοι λογαριασμοί τόσο της Κεντρικής Στρατιωτικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM) όσο και του ισραηλινού στρατού (IDF) άρχισαν να αναρτούν επιχειρησιακού τύπου βίντεο με πλήγματα κατά ιρανικών θέσεων.
Τα βίντεο αυτά, που συνεχίζουν να κατακλύζουν το Διαδίκτυο, ακολουθούν σε μεγάλο βαθμό ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: εναέρια πλάνα με στόχαστρο στον εκάστοτε «στόχο» και, λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, την καταστροφή του. Σε αυτό το οπτικό αφήγημα, όλοι οι πύραυλοι πλήττουν με ακρίβεια τους στόχους τους, ενώ απουσιάζει οποιαδήποτε εικόνα σε κόστος ανθρώπινης ζωής — είτε πρόκειται για Ιρανούς είτε για Αμερικανούς.
U.S. forces continue to eliminate the Iranian regime’s ability to project power in meaningful ways outside of Iran’s borders. pic.twitter.com/R2T0F9JOrY
— U.S. Central Command (@CENTCOM) March 30, 2026
Ηδη από τις πρώτες ημέρες του πολέμου, τουλάχιστον στην περίπτωση των Ηνωμένων Πολιτειών, το υλικό αυτό άρχισε να διαφοροποιείται. Επίσημοι λογαριασμοί του Λευκού Οίκου αλλά και του αμερικανικού υπουργείου Αμυνας άρχισαν να αναρτούν ορισμένα «πολεμικά» βίντεο με έντονο μοντάζ και κινηματογραφική αισθητική, συνδυάζοντας πραγματικές εικόνες από επιθέσεις στο Ιράν με πλάνα αμερικανικών οπλικών συστημάτων, δυναμικές μουσικές επενδύσεις, βιντεοπαιχνίδια όπως το «Call of Duty» και ατάκες από ταινίες, σειρές και κινούμενα σχέδια.
JUSTICE THE AMERICAN WAY. 🇺🇸🔥 pic.twitter.com/0502N6a3rL
— The White House (@WhiteHouse) March 6, 2026
Η επιλογή αυτή εκτιμάται από ορισμένους αναλυτές ότι συνδέεται -τουλάχιστον εν μέρει- με την αντιδημοφιλία του πολέμου στην αμερικανική κοινωνία καθώς οι δημοσκοπήσεις συνεχίζουν να καταγράφουν ευρεία αποδοκιμασία. Με βάση μία από τις τελευταίες έρευνες των Reuters/Ipsos το 61% των πολιτών τάσσεται κατά της σύγκρουσης.
Σε κάθε περίπτωση, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά βίντεο αυτής της αισθητικής αναρτήθηκε λίγο πριν από τα μέσα Μαρτίου από τον Λευκό Οίκο με τίτλο «Η δύναμη και η ισχύς των ενόπλων δυνάμεων των Ηνωμένων Πολιτειών». Καθώς ο θεατής παρακολουθεί μια ταχεία εναλλαγή πλάνων από αμερικανικά οπλικά συστήματα, ακούγεται η φωνή του Ντόναλντ Τραμπ να προειδοποιεί ότι «το καθεστώς σύντομα θα μάθει ότι κανείς δεν είναι σε θέση να προκαλεί την ισχύ των ΗΠΑ». Στη συνέχεια, με ακόμη πιο γρήγορο ρυθμό μοντάζ, παρεμβάλλεται η φωνή του υπουργού Αμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, ο οποίος ισχυρίζεται ότι «δεν ξεκινήσαμε εμείς αυτόν τον πόλεμο, αλλά εμείς θα τον τελειώσουμε».
Τα πλάνα συνθέτουν ένα υβριδικό αφήγημα, όπου πραγματικά στιγμιότυπα βομβαρδισμών -όπως το πολύνεκρο πλήγμα σε ιρανική φρεγάτα στα ανοιχτά της Σρι Λάνκα- συνυπάρχουν με εικόνες χωρίς άμεση επιχειρησιακή συνάφεια, όπως ο Τραμπ να περπατά ανάμεσα σε στρατιώτες σε αργή κίνηση.
Σε παρόμοια επικοινωνιακή λογική, αλλά με διαφορετική στόχευση, εντάσσεται και βίντεο που δημοσίευσε ο Λευκός Οίκος από την τελετή υποδοχής των σορών Αμερικανών στρατιωτών που έχασαν τη ζωή τους τις πρώτες ημέρες του πολέμου. Το υλικό, επεξεργασμένο σε αργή κίνηση και με έμφαση στη σκηνοθεσία της τελετής, συνοδευόταν από μια εκδοχή του τραγουδιού «Amazing Grace» και δημοσιεύτηκε με τη λεζάντα «Η ελευθερία δεν είναι ποτέ δωρεάν».
Τα βίντεο του Λευκού Οίκου έχουν προκαλέσει αντιδράσεις τις τελευταίες εβδομάδες με κατηγορίες για αισθητικοποίηση και κυρίως εξιδανίκευση του πολέμου. «Τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης θέλουν να ζητήσουμε συγγνώμη επειδή αναδεικνύουμε την απίστευτη επιτυχία του αμερικανικού στρατού», έχει απαντήσει στις επικρίσεις η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Ανα Κέλι σε συνέντευξη Τύπου. «Ο Λευκός Οίκος θα συνεχίσει να παρουσιάζει τα πολλά παραδείγματα καταστροφής των ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων, των εγκαταστάσεων παραγωγής τους και των φιλοδοξιών του να αποκτήσει πυρηνικό όπλο», συνέχισε.
Ιράν: Παραπληροφόρηση, κινούμενα σχέδια και σκάνδαλο Επσταϊν
Μια μελέτη του Πανεπιστημίου Κλέμσον στη Νότια Καρολίνα διαπίστωσε ότι, μέσα σε μόλις 24 ώρες από την έναρξη των επιθέσεων κατά του Ιράν, δεκάδες λογαριασμοί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης άρχισαν να δημοσιεύουν προπαγανδιστικό περιεχόμενο, με ορισμένες αναρτήσεις να προσεγγίζουν εκατομμύρια χρήστες. Τις επόμενες εβδομάδες ιρανικά Μέσα προώθησαν συστηματικά περιεχόμενο που αποτύπωνε καταστροφές από ιρανικά πλήγματα σε αμερικανικούς και ισραηλινούς στόχους στη Μέση Ανατολή.
📹 Iranian media releases satellite images of US base struck in Bahrain
Satellite images from before and after the attack show damage to some hangars and structures ⤵️https://t.co/iml93b8PLI pic.twitter.com/NVD7auMPNk
— Anadolu English (@anadoluagency) March 30, 2026
Ωστόσο, προωθήθηκαν επίσης και ψευδή βίντεο που δημιουργήθηκαν με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και τα οποία αποτύπωναν από αιχμάλωτους Αμερικανούς στρατιώτες έως σφοδρά πλήγματα στο Τελ Αβίβ.
«Σε αυτή τη σύγκρουση είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε πραγματικά περιεχόμενο που έχει δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη να χρησιμοποιείται με σαφή πρόθεση για να σπείρει χάος και σύγχυση σχετικά με το τι πραγματικά συμβαίνει επί τόπου», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο η Μέλανι Σμιθ, ειδική σε θέματα επιχειρήσεων πληροφόρησης στο Ινστιτούτο Στρατηγικού Διαλόγου. Στη σύγχυση αυτή, όπως αναφέρει, συμβάλλει και η λογοκρισία που περιορίζει τη ροή πληροφοριών τόσο από το Ισραήλ όσο και από το Ιράν.
Πέρα από το επιχειρησιακό περιεχόμενο, ιδιαίτερη απήχηση έχουν έως τώρα ιρανικά βίντεο που αξιοποιούν δυτικού τύπου αισθητική για πολιτικά μηνύματα, κυρίως γύρω από τα κίνητρα της αμερικανικής εμπλοκής στον πόλεμο. Μεταξύ άλλων, κρατικά και ημιεπίσημα ιρανικά Μέσα έχουν προωθήσει κινούμενα σχέδια τύπου Lego, τα οποία έχουν αποκτήσει μεγάλη διάδοση στα κοινωνικά δίκτυα.
Σε ένα από αυτά, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπέντζαμιν Νετανιάχου δείχνει στον Ντόναλντ Τραμπ εικόνες από το νησί του εκλιπόντος καταδικασμένου για σεξουαλικά εγκλήματα Τζέφρι Επσταϊν. Συνδέοντας τα δύο θέματα, ο Τραμπ αποφασίζει έπειτα να επιτεθεί στο Ιράν και πρωτίστως σε ένα σχολείο, μια προφανής αναφορά στο πολύνεκρο και πιθανότατα αμερικανικό πλήγμα κατά του σχολείου θηλέων στην πόλη Μινάμπ κατά τις πρώτες ώρες του πολέμου.
Ανάμεσα στα συντρίμμια του κτιρίου, ένας Φρουρός της Επανάστασης δακρύζει κρατώντας μια σχολική τσάντα. Ακολουθούν τα ιρανικά αντίποινα με εκρήξεις στο Ισραήλ και στα κράτη του Κόλπου, το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και την εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου. Το βίντεο κλείνει με την ανατίναξη ενός αμερικανικού αεροπλανοφόρου και τον Φρουρό της Επανάστασης να στέκεται δίπλα από τη σχολική τσάντα.
Η αναφορά στο σκάνδαλο Επσταϊν δεν αποτελεί μεμονωμένο μοτίβο για την ιρανική προπαγάνδα. Ενδεικτικά, ο ίδιος ο εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης, Εμπραχίμ Ζολφαγκάρι, έχει κάνει έμμεσες αναφορές στην υπόθεση κατά τις επιχειρησιακές ενημερώσεις του: «Μια υπενθύμιση στον διεφθαρμένο άνθρωπο του νησιού: Το έδαφος και ο χάρτης του κόσμου βρίσκονται στα χέρια μας».
Αλλες θεματικές που έχουν προωθηθεί από κρατικά μέσα ενημέρωσης περιλαμβάνουν βίντεο που δείχνουν γυναίκες σε αργή κίνηση να κρατούν όπλα, έτοιμες «να προσφέρουν κόλαση» εάν οι αμερικανικές δυνάμεις επιχειρήσουν χερσαία εισβολή. Επιπλέον, κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν έχουν αναπαράγει ευρέως βίντεο με τον πρώην επικεφαλής του Εθνικού Κέντρου Αντιτρομοκρατίας των ΗΠΑ, Τζο Κεντ, να δίνει συνέντευξη σχετικά με την παραίτησή του σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την αμερικανική επίθεση στο Ιράν.
NEW:
🇮🇷🇺🇸🇮🇱 The Iranian army continues trolling Trump with AI videos in the propaganda war pic.twitter.com/bkPJIFScdU
— Megatron (@Megatron_ron) March 27, 2026
Κράτη του Κόλπου: Το αφήγημα της «ασφάλειας» και οι influencers
Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ και το Μπαχρέιν οι Αρχές έχουν συλλάβει εκατοντάδες άτομα από την έναρξη του πολέμου τον περασμένο μήνα, κατηγορώντας ορισμένους για την κοινοποίηση βίντεο και εικόνων από τις ιρανικές επιθέσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Σύμφωνα με τους New York Times οι λόγοι για αυτές τις μαζικές συλλήψεις είναι δύο: ο πρώτος έχει να κάνει με το ίδιο το επιχειρησιακό κομμάτι και ο δεύτερος με «την προστασία της εικόνας ορισμένων πόλεων του Κόλπου ως νησίδων ασφάλειας και ευημερίας στην περιοχή».
Το αφήγημα της ασφάλειας παρουσιάζεται ιδιαίτερα έντονα από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Με τις ιρανικές επιθέσεις να είναι συνεχείς εδώ και έναν μήνα στη χώρα, οι τοπικές αρχές του Ντουμπάι δημοσίευσαν πριν από μερικές εβδομάδες ένα βίντεο με γρήγορα πλάνα της πόλης από τις παραλίες και την καθημερινότητα μέχρι τους ογκώδεις ουρανοξύστες. Οσο οι εικόνες εναλλάσσονται, μια φωνή ακούγεται να λέει ότι «το Ντουμπάι παραμένει η πιο ασφαλής πόλη στον κόσμο». Επειτα, ακολουθεί ένα ποπ τραγούδι που επαναλαμβάνει το ίδιο μήνυμα.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Παράλληλα, οι influencers του TikTok και του Instagram στο Ντουμπάι -στους οποίους η μοναρχία πρέπει να δώσει ειδική άδεια για την άσκηση επαγγέλματος- δημοσιεύουν περιεχόμενο, εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη τους προς τη βασιλική οικογένεια για την προστασία που τους παρέχει.
Ενα από τα πιο χαρακτηριστικά βίντεο αυτού του είδους είναι αυτά που θέτουν το ερώτημα «μα καλά, δεν φοβάσαι που βρίσκεσαι στο Ντουμπάι;» ενώ παράλληλα ακούγεται ένα γαλλικό τραγούδι του Stromae. Λίγο μετά, η απάντηση στο ερώτημα είναι «όχι, γιατί γνωρίζω ποιος μας προστατεύει», δείχνοντας εικόνες από μέλη της βασιλικής οικογένειας της χώρας.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
