Τι είναι αυτό που δεν ξέρουμε, αλλά κάτι έχουμε ακούσει από πληροφορίες μαζεμένες από εδώ και από εκεί σαν τα ψιχουλάκια που άφησε ο Κοντορεβυθούλης στο δάσος; Γιατί μια γυναίκα φοράει γκαμπαρντίνα και μαύρο γυαλί για να πάει στο φαρμακείο; Και μήπως, κάπου ανάμεσα στο κέντημα και το πινγκ πονγκ, υπάρχει τελικά μια κάποια λύση;
Οι Μαμάδες με Ρούμι αφιερώνουν το νέο τους επεισόδιο στην εμμηνόπαυση, ανοίγοντας μια συζήτηση για μια περίοδο ζωής που αφορά όλες τις γυναίκες, αλλά εξακολουθεί να περιβάλλεται από σιωπή, αμηχανία και αποσπασματική ενημέρωση. Καλεσμένη του επεισοδίου είναι η Χριστίνα Κοπανά, γνωστή και ως chat manaraki mou, με την οποία η συζήτηση κινείται ανάμεσα στην προσωπική εμπειρία, την πληροφόρηση και στο χιούμορ.
Ακούστε εδώ το επεισόδιο
Η εμμηνόπαυση δεν είναι ασθένεια, ούτε κάτι που «παθαίνει» μια γυναίκα ξαφνικά. Είναι ένα συγκεκριμένο σημείο στον χρόνο όταν έχουν περάσει δώδεκα συνεχόμενοι μήνες χωρίς έμμηνο ρύση και σηματοδοτεί το τέλος της αναπαραγωγικής ηλικίας. Κατά μέσο όρο, αυτό συμβαίνει γύρω στα 52 έτη. Ωστόσο, προηγείται μια μακρά μεταβατική περίοδος, η περιεμμηνόπαυση, που μπορεί να ξεκινήσει ακόμη και 8 έως 10 χρόνια νωρίτερα, με ορμονικές αλλαγές και συμπτώματα που συχνά παρερμηνεύονται.
Αϋπνία, διακυμάνσεις στη διάθεση, δυσκολία συγκέντρωσης, εξάψεις, κόπωση. Πολλά από αυτά αποδίδονται στην καθημερινή πίεση, στο άγχος ή «στην ηλικία», χωρίς να συνδέονται με τη φυσική αυτή μετάβαση του σώματος. Κι έτσι, πολλές γυναίκες φτάνουν να νιώθουν ότι κάτι δεν πάει καλά με τις ίδιες, αντί να γνωρίζουν τι ακριβώς τους συμβαίνει.
Καθοριστικό ρόλο παίζουν η ενημέρωση και η αυτοφροντίδα, αλλά και το δικαίωμα να ζητά κανείς βοήθεια και υποστήριξη. Δεν υπάρχει μία και μοναδική εμπειρία εμμηνόπαυσης· κάθε σώμα αντιδρά διαφορετικά και κάθε γυναίκα διανύει αυτή την περίοδο με τον δικό της ρυθμό. Η κατανόηση –τόσο από την ίδια τη γυναίκα όσο και από το περιβάλλον της– είναι κλειδί, ώστε η εμμηνόπαυση να ιδωθεί όχι ως τέλος, αλλά ως μια νέα αρχή. Με τις κατάλληλες πρακτικές, φροντίδα και έγκυρη πληροφόρηση, μπορεί να εξελιχθεί σε μια περίοδο μεγαλύτερης ελευθερίας, αυτογνωσίας και σοφίας.
Τι μπορεί να βοηθήσει στην πράξη
Στην πράξη, αυτό που βοηθά είναι να προσεγγίσουμε την κλιμακτήριο σαν μια περίοδο προσαρμογής. Ξεκινάμε με μικρές, ρεαλιστικές αλλαγές:
Ασκηση που να μας ταιριάζει (σταθερό περπάτημα, ήπια ενδυνάμωση, διατάσεις), ποιότητα ύπνου όσο γίνεται, ισορροπημένη διατροφή και ενυδάτωση, αλλά και μια πιο ήπια καθημερινότητα όταν το σώμα «παραπονιέται». Ταυτόχρονα, δίνουμε προτεραιότητα στην ψυχική υγεία. Οι αλλαγές στη διάθεση και η δυσκολία συγκέντρωσης (το λεγόμενο «brain fog») είναι υπαρκτές και συχνές, δεν σημαίνουν ότι «χάνουμε το μυαλό μας» ούτε ότι οδηγούν σε άνοια. Ωστόσο, αν το άγχος ή διαταραχές στη διάθεση επιμένουν, είναι σημαντικό να ζητάμε στήριξη από ειδικό.
Σε επίπεδο οργάνωσης, βοηθούν πρακτικά εργαλεία: λίστες, υπενθυμίσεις, περισσότερα κενά στο πρόγραμμα και λιγότερες απαιτήσεις την ίδια μέρα. Και, κυρίως, κρατάμε μια βασική αρχή: δοκιμάζουμε μόνο ό,τι μας ταιριάζει, βήμα βήμα, χωρίς την πίεση να τα αλλάξουμε όλα μονομιάς. Η αυτοφροντίδα δεν είναι πολυτέλεια, αλλά τρόπος να είμαστε καλά σε μια φάση που έχει δυσκολίες αλλά που ευτυχώς δεν κρατάει για πάντα.
Το περιβάλλον της γυναίκας (σύντροφοι, φίλοι, οικογένεια) παίζει καθοριστικό ρόλο στην εμπειρία της εμμηνόπαυσης. Η κατανόηση, η υποστήριξη και η έγκυρη ενημέρωση κάνουν τη μετάβαση πιο ήρεμη και ανθρώπινη. Δεν χρειάζεται να είμαστε ειδικοί για να βοηθήσουμε· χρειάζεται να ακούμε, να μαθαίνουμε και να ζητάμε βοήθεια όταν χρειάζεται.
Διαβάστε το άρθρο της Λίνας Γιάνναρου με τίτλο Εμμηνόπαυση: «Γιατρέ, πώς να βοηθήσω τη σύντροφό μου;»
Για περισσότερες πληροφορίες και επιστημονική υποστήριξη σχετικά με την εμμηνόπαυση, μπορείτε να ανατρέξετε στην Ελληνική Εταιρεία Εμμηνόπαυσης (ΕΛΕΤΕΜ), μια μη κερδοσκοπική οργάνωση στην Ελλάδα αφιερωμένη στην υγεία και στην ποιότητα ζωής, με έμφαση στην κατανόηση της εμμηνόπαυσης και της υγιούς γήρανσης, ειδικά για γυναίκες.
Βιβλία που μπορεί να φανούν χρήσιμα για την εμμηνόπαυση
- Η νέα εμμηνόπαυση. Πώς να διαχειριστείς τις ορμονικές αλλαγές με σιγουριά και γνώση, Mary Claire Haver, εκδ. Παπαδόπουλος
- Η βίβλος της εμμηνόπαυσης: Με οδηγό την επιστήμη κι όχι τις προκαταλήψεις, Jen Gunter, εκδ. Μεταίχμιο
- Τολμώ να το πω – Οσα θα ήθελα να ξέρω για την εμμηνόπαυση, Naomi Watts, Ελληνοεκδοτική
- Οσα δεν σου έχουν πει για την εμμηνόπαυση – 365 συμβουλές για την πιο παρεξηγημένη φάση της ζωής σου, Αννα-Μαρία Παπίρη, εκδ. Κey Books
Κι αν θέλετε να δείτε την εμμηνόπαυση μέσα από μια διαφορετική, ζωτική και αισιόδοξη ματιά, δείτε το ντοκιμαντέρ MENOPOSITIVE της Anne Cutaia. Φωτίζει την εμπειρία της εμμηνόπαυσης με ειλικρίνεια, βαθιά ανθρωπιά και χιούμορ.
Μετάβαση που αξίζει φροντίδα και κατανόηση
Η εμμηνόπαυση δεν είναι ασθένεια. Ωστόσο, τα συμπτώματα που τη συνοδεύουν είναι υπαρκτά και μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά την ποιότητα ζωής μιας γυναίκας. Ο κακός ύπνος, για παράδειγμα, επιβαρύνει τη διατροφή, την καθημερινή κίνηση και τη συναισθηματική ανθεκτικότητα, ενώ τα χαμηλότερα επίπεδα οιστρογόνων μετά την εμμηνόπαυση επηρεάζουν την υγεία των οστών και αυξάνουν τον κίνδυνο οστεοπόρωσης, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις πρόωρης εμμηνόπαυσης.
Την ίδια στιγμή, η ψυχική υγεία χρειάζεται ιδιαίτερη φροντίδα σε αυτή τη φάση της ζωής. Οι αλλαγές στη διάθεση, το άγχος, η ευερεθιστότητα ή η δυσκολία συγκέντρωσης δεν αποτελούν αδυναμία χαρακτήρα ούτε «υπερβολή». Συχνά σχετίζονται τόσο με ορμονικές μεταβολές όσο και με τις πολλαπλές απαιτήσεις της μέσης ηλικίας. Η συζήτηση με ανθρώπους εμπιστοσύνης, η στήριξη από ειδικούς, η σωματική δραστηριότητα, η ξεκούραση και οι τεχνικές χαλάρωσης μπορούν να λειτουργήσουν προστατευτικά· όταν όμως τα συναισθήματα γίνονται έντονα ή επίμονα, η αναζήτηση ιατρικής ή ψυχολογικής βοήθειας είναι απαραίτητη.
Παράλληλα, αλλάζει και η σχέση με το σώμα, κάτι που δεν είναι πάντα εύκολο. Η εμμηνόπαυση μπορεί να επηρεάσει την εικόνα σώματος, τη σεξουαλικότητα και τις σχέσεις. Η γνώση, η ανοιχτή συζήτηση και η υποστήριξη από το περιβάλλον κάνουν τη διαφορά.
Ισως, τελικά, το πιο σημαντικό μήνυμα είναι αυτό: η εμμηνόπαυση είναι μια μετάβαση που δεν χρειάζεται να βιώνεται στη σιωπή. Με ενημέρωση, φροντίδα και συλλογική κατανόηση μπορεί να αποτελέσει όχι ένα τέλος, αλλά την αρχή μιας πιο συνειδητής και ουσιαστικής σχέσης με τον εαυτό μας.
