Το 2032 –αντί του 2029– μετατίθεται πλέον η ολοκλήρωση της γραμμής 4 του μετρό και όπως όλα δείχνουν ο υπολογισμός αυτός είναι μάλλον ανεδαφικός. Με τα σημερινά δεδομένα ο ανάδοχος του έργου ζητάει η σύμβαση να παραταθεί έως το 2034, χωρίς ακόμα να μπορεί να υπολογιστεί με ακρίβεια πώς θα επηρεάσουν το έργο διάφορα προβλήματα που βρίσκονται ακόμα σε εξέλιξη (όπως η παράδοση των χώρων για τους σταθμούς «Ευαγγελισμός» και «Γουδί»). Η έγκριση νέου χρονοδιαγράμματος ανοίγει και τυπικά τον δρόμο για τον καθιερωμένο «χορό» των αποζημιώσεων.
Το παρασκήνιο της τεχνικής και νομικής μάχης που βρίσκεται σε εξέλιξη και ο «χορός» των αποζημιώσεων.
Η απόφαση του υπουργού Υποδομών Χρίστου Δήμα επί της ένστασης της κατασκευαστικής κοινοπραξίας (ΑΒΑΞ Α.Ε. – Ghella SpA – Alstom Transport SA), η οποία δημοσιεύτηκε προχθές, αποκαλύπτει όλο το παρασκήνιο της τεχνικής και νομικής μάχης που βρίσκεται σε εξέλιξη. Οπως προκύπτει:
• Στις 9 Φεβρουαρίου 2026, η εταιρεία «Ελληνικό Μετρό» ενέκρινε το νέο χρονοδιάγραμμα του έργου. Με αυτό, η ημερομηνία παράδοσης του έργου μετατίθεται πλέον από τις 20.6.2029 στις 3.9.2032. Με την απόφαση αυτή η εταιρεία ζήτησε από την κοινοπραξία να επιστρέψει στο Δημόσιο το «πριμ έγκαιρης παράδοσης του έργου» ύψους 57,7 εκατ. ευρώ (5% του έργου, που έχει προϋπολογισμό 1,15 δισ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ) που έλαβε στα τέλη του 2022 (η σύμβαση υπογράφηκε στις 22.6.2021). Αξίζει να σημειωθεί ότι στις 12 Φεβρουαρίου η ηγεσία του υπουργείου Υποδομών, παρουσία εκπροσώπων της κοινοπραξίας, διοργάνωσε εκδήλωση για την ολοκλήρωση της διάνοιξης του πρώτου σκέλους της σήραγγας, κάνοντας δηλώσεις, αλλά αποσιωπώντας την ήδη αποφασισμένη τριετή παράταση στο έργο.
• Για τον υπολογισμό της απαιτούμενης παράτασης στο έργο, η κοινοπραξία είχε υποβάλει τον Οκτώβριο του 2025 την πρότασή της για αναθεώρηση στο χρονοδιάγραμμα. Σύμφωνα με την πρόταση αυτή, το έργο πρέπει σε αυτή τη φάση να παραταθεί έως τις 13.2.2034, δηλαδή κατά πέντε χρόνια.
• Η κοινοπραξία προσέφυγε κατά της απόφασης της «Ελληνικό Μετρό», υποστηρίζοντας ότι η ολοκλήρωση του έργου το 2032 είναι ανέφικτη. «Η “Ελληνικό Μετρό” διαμόρφωσε το νέο χρονικό ορόσημο της σύμβασης λαμβάνοντας υπόψη μόνο τις διαπιστωμένες καθυστερήσεις στην παράδοση των χώρων του έργου και χωρίς πλήρη αντικειμενική τεχνική αξιολόγηση του συνόλου των επιπτώσεών τους σε όλη την αλληλουχία των εργασιών», υποστήριξε στην ένστασή της. Οσον αφορά το 2032, η κοινοπραξία διαμαρτύρεται ότι η «Ελληνικό Μετρό» περιόρισε αυθαίρετα την εκτιμώμενη διάρκεια διαφόρων εργασιών ώστε να μειώσει το τελικό χρονοδιάγραμμα. Ενδεικτικά ο ανάδοχος αναφέρει τις νέες προθεσμίες που τίθενται για ολοκλήρωση των έργων πολιτικού μηχανικού στον σταθμό «Δικαστήρια» τον Αύγουστο του 2027 (αντί τον Ιανουάριο του 2028 που ζήτησε η κοινοπραξία), στον σταθμό «Ακαδημία» τον Ιανουάριο του 2028 (αντί τον Απρίλιο του 2029), στον «Ευαγγελισμό» τον Σεπτέμβριο του 2030 (αντί για τον Ιανουάριο του 2031) κ.ο.κ.
«Απρόβλεπτα περιστατικά»
Το βασικό ζήτημα, βέβαια, είναι οι αποζημιώσεις οι οποίες εξαρτώνται από το ποιος θα φέρει την ευθύνη για τις καθυστερήσεις.
Ο ανάδοχος υποστήριξε ότι οι καθυστερήσεις στην παράδοση των χώρων εργασίας (σταθμοί, φρεάτια κ.λπ.) «προσιδιάζουν σε περιπτώσεις “ανωτέρας βίας”, ήτοι απρόβλεπτα περιστατικά που δεν μπορούν να ανατραπούν ακόμα και με καταβολή υπέρμετρης επιμέλειας του υπόχρεου». Και ζητάει να μην επιστραφεί το πριμ (μέσω του συμψηφισμού του με εκτελούμενες εργασίες τις οποίες ο ανάδοχος κάθε τόσο πιστοποιεί και πληρώνεται).
Από την πλευρά της η «Ελληνικό Μετρό» παραδέχεται τις μεγάλες καθυστερήσεις στην παράδοση των χώρων. Υποστηρίζει όμως ότι υπήρχαν περιπτώσεις καθυστερήσεων με ευθύνη του αναδόχου (π.χ. στην κατασκευή των σταθμών «Ακαδημία», «Δικαστήρια», «Κολωνάκι»), έως και ολιγωρίας. Μάλιστα σε κάποιες περιπτώσεις η «Ελληνικό Μετρό» κατηγορεί τον ανάδοχο ότι προσπαθεί τεχνιέντως να αυξήσει τον χρόνο κατασκευής του έργου: «Η ανάδοχος στον σταθμό Αλεξάνδρας έχει κάνει παρεμβάσεις τόσο αυξάνοντας αδικαιολόγητα πολύ τη διάρκεια εκσκαφής α΄ και β΄ φάσης της σήραγγας του σταθμού, όσο και αλλάζοντας την κατασκευαστική αλληλουχία του. Συνέπεια αυτών των παρεμβάσεων είναι η αύξηση κατά 21,5 μήνες της συνολικής διάρκειας εκσκαφών και σκυροδετήσεων του σταθμού και άρα η τεχνητή ένταξή του στην κρίσιμη διαδρομή του χρονοδιαγράμματος».
Ωστόσο, η «Ελληνικό Μετρό» παραδέχεται ότι επί του παρόντος δεν υφίστανται επαρκή δεδομένα για την ορθή εκτίμηση των καθυστερήσεων (που θα προκύψουν από την παράδοση των χώρων στον σταθμό «Γουδί» και «Ευαγγελισμός») και συνεπώς θεωρήθηκε πρόωρη η εξέτασή τους, σημειώνοντας ότι «η ανάδοχος μπορεί να επανέλθει και να αιτηθεί περαιτέρω χορήγηση παράτασης». Επομένως, εμμέσως πλην σαφώς δέχεται ότι η παράδοση του έργου θα καθυστερήσει κι άλλο.
Στη διαιτησία
Τελικά ο υπουργός Υποδομών Χρίστος Δήμας δέχεται να μη ζητηθεί «επί του παρόντος» επιστροφή του πριμ, αλλά απέρριψε την ένσταση ως προς το χρονοδιάγραμμα. Επόμενο βήμα θα είναι η παραπομπή της υπόθεσης στη διαιτησία (και προς καθορισμό αποζημιώσεων), διαδικασία από την οποία το Δημόσιο βγαίνει σταθερά μόνο ζημιωμένο, ήδη από τα χρόνια των πρώτων συμβάσεων παραχώρησης.
