Πόλεμος, παρατεταμένη ακρίβεια, αλλά και εντατικά αλκοτέστ είναι το νέο «εκρηκτικό κοκτέιλ» με παλιά και νέα συστατικά που αλλάζει τις καταναλωτικές συνήθειες το τελευταίο διάστημα. Ο φόβος, απολύτως βάσιμος, για την περαιτέρω αύξηση των τιμών των τροφίμων, πάει πλέον παρέα με την ανησυχία για γενικευμένη παγκόσμια σύρραξη, μια ανησυχία που δεν βρισκόταν τόσο ψηλά ποτέ άλλοτε στις σχετικές έρευνες, ενώ, έστω και σε μικρότερο βαθμό σε σχέση με την πανδημία και τον πόλεμο στην Ουκρανία, επανεμφανίζεται το «φάντασμα» των ελλείψεων στην εφοδιαστική αλυσίδα και το «στοκάρισμα» βασικών ειδών ως αντίδραση.
Κάμψη στην εστίαση
Ο αντίκτυπος των τελευταίων εξελίξεων είναι μεγάλος και στον κλάδο της εστίασης, κλάδος ο οποίος ήδη από το 2025 είχε εμφανίσει σημαντική κάμψη τζίρου, της τάξης του 3,4%, για πρώτη φορά από το 2020, την εποχή της πανδημίας. Στα παραπάνω έρχεται να προστεθεί και ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ) και κυρίως οι –απολύτως σωστοί– αυστηροί έλεγχοι σε ό,τι αφορά την οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ, με τους Ελληνες καταναλωτές να «ανακαλύπτουν» τα «early drinks» και τη «happy hour», να επιστρέφουν ύστερα από χρόνια στα συνοικιακά μπαρ ή να μετατρέπονται σε «Βορειοευρωπαίους», επιλέγοντας να καταναλώνουν περισσότερο αλκοόλ στο σπίτι παρά σε βραδινές εξόδους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της NielsenIQ, τα οποία παρουσιάστηκαν χθες στο πλαίσιο του ετήσιου συνεδρίου Shopper Trends που διοργάνωσε στην Ελλάδα η γνωστή εταιρεία ερευνών αγοράς, επτά στους δέκα καταναλωτές άλλαξαν συνήθειες τις τελευταίες εβδομάδες, μετά την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Η αντίδραση για το 35% ήταν η μείωση των δαπανών – προφανώς υπό τον φόβο μεγάλων ανατιμήσεων και νέας ύφεσης–, για το 25% κυρίως η μείωση της διασκέδασης εκτός σπιτιού, ενώ καταγράφεται και ένα μικρό σχετικά ποσοστό, 10%, που προχώρησε στην προμήθεια βασικών ειδών σε μεγάλες ποσότητες, προκειμένου να αντιμετωπίσει αφενός πιθανές ελλείψεις στην εφοδιαστική αλυσίδα, αφετέρου να έχει εξασφαλίσει βασικά είδη σε χαμηλότερες τιμές.
Μετά την ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή οι Ελληνες καταναλωτές ξοδεύουν λιγότερα, κυρίως στη διασκέδαση.
Αλλωστε, οι πέντε μεγαλύτερες ανησυχίες των καταναλωτών στην Ελλάδα έτσι όπως καταγράφηκαν από τη NielsenIQ κατά τη δεύτερη εβδομάδα του πολέμου είναι οι ακόλουθες: αύξηση των τιμών των τροφίμων, ελλείψεις στην εφοδιαστική αλυσίδα, παγκόσμιος πόλεμος, αύξηση τιμών καυσίμων και ικανότητα κάλυψης των βασικών αναγκών του νοικοκυριού.
Αξίζει, βεβαίως, να σημειωθεί ότι η ανησυχία για την αύξηση των τιμών των τροφίμων ήταν κυρίαρχη και προ της νέας γενικευμένης σύρραξης στη Μέση Ανατολή, απόρροια της παρατεταμένης ακρίβειας που βιώνουν οι καταναλωτές από το 2022. Ακριβώς το αίσθημα αυτό βρίσκεται και πίσω από όλες τις άλλες ανησυχίες που καταγράφηκαν πριν από την 28η Φεβρουαρίου 2026: αύξηση λογαριασμών ΔΕΚΟ, ικανότητα κάλυψης βασικών αναγκών, οικονομική ύφεση, εργασιακή ασφάλεια. Και μπορεί μεγάλο μέρος των πολιτών, 61%, λανθασμένα να πιστεύει ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε οικονομική ύφεση, με το 76% μάλιστα αυτών να εκτιμά ότι αυτή θα διαρκέσει περισσότερο του ενός έτους, αλλά η ψευδής αντίληψη βασίζεται εν μέρει σε ένα πραγματικό στοιχείο το οποίο επίσης παρουσιάστηκε χθες από τη NielsenIQ: την τελευταία 20ετία οι όγκοι πωλήσεων των σούπερ μάρκετ παρέμειναν σταθεροί, σε μια μέση τιμή, όμως, αυξημένη κατά 30%.
Μπαρ στη γειτονιά
O φόβος νέας πληθωριστικής κρίσης επιτείνει την κάμψη της κατανάλωσης στην εστίαση, με έναν στους τέσσερις καταναλωτές να δηλώνει ως αντίδραση μετά την έναρξη του πολέμου τον περιορισμό της διασκέδασης εκτός σπιτιού. Ετσι και αλλιώς, στη μέτρηση που είχε γίνει πριν από το τέλος Φεβρουαρίου το 47% των καταναλωτών δήλωνε ότι επισκέπτεται εστιατόρια, μπαρ και καφέ σπανιότερα σε σύγκριση με πέρυσι. Τη λεγόμενη επιτόπια κατανάλωση έχει επηρεάσει δραστικά και η αυστηροποίηση των ελέγχων και των κυρώσεων σε ό,τι αφορά την οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ. Το 45% των καταναλωτών έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο διασκεδάζει, με τις αλλαγές να έχουν ιδίαιτερο ενδιαφέρον. Η συνηθέστερη αλλαγή είναι η κατανάλωση λιγότερου αλκοόλ, ενώ πολλοί από αυτούς που θέλουν να συνεχίσουν να πίνουν μεγαλύτερες ποσότητες επιλέγουν να πάνε πεζή σε καταστήματα της γειτονιάς τους ή να χρησιμοποιούν δημόσια μέσα μεταφοράς εάν επιλέξουν να διασκεδάσουν πιο μακριά. Τόσο το γεγονός ότι είναι πιο εύκολο κάποιος να γυρίσει σπίτι με ΜΜΜ το απόγευμα ή νωρίς το βράδυ σε σχέση με τις νυχτερινές ώρες όσο και το ότι αρκετά καταστήματα διαθέτουν ποτά σε χαμηλότερες τιμές κατά τις απογευματινές ώρες (γνωστό ως happy hour) έχει ως συνέπεια τη μετατόπιση της διασκέδασης των Ελλήνων πιο νωρίς σε σύγκριση με το παρελθόν. Νωρίτερα σε σχέση με πέρυσι βγαίνουν για φαγητό και ποτό το 21% και το 14% αντιστοίχως, ποσοστά υψηλότερα κατά 8 και 4 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το 2025.
