Ιρανικό ναρκοπέδιο η θάλασσα στα Στενά του Ορμούζ

Η ένταση στον Περσικό Κόλπο επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα πιο παλιά αλλά αποτελεσματικά όπλα ναυτικού πολέμου: τις θαλάσσιες νάρκες. Το Ιράν διαθέτει, σύμφωνα με εκτιμήσεις της αμερικανικής υπηρεσίας πληροφοριών άμυνας, περισσότερες από 5.000 ναυτικές νάρκες και έχει αρχίσει να τις «απλώνει» στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους για τη μεταφορά υδρογονανθράκων στον κόσμο.

Η γεωγραφία της περιοχής ευνοεί την τακτική της ναρκοθέτησης. Τα Στενά έχουν πλάτος περίπου 30 χλμ. και τα πλοία κινούνται σε στενούς διαδρόμους, γεγονός που περιορίζει τις δυνατότητες ελιγμών. Επιπλέον, το βάθος στο στενότερο σημείο είναι περίπου 60 μέτρα, αρκετά μικρό ώστε να μπορούν να τοποθετηθούν ναρκοπέδια στον βυθό.

Η νότια ακτογραμμή του Ιράν δίνει επίσης τη δυνατότητα σε μικρά ταχύπλοα να βγαίνουν γρήγορα στη θάλασσα και να τοποθετούν νάρκες, καθιστώντας δύσκολο τον έλεγχο της περιοχής από εχθρικές δυνάμεις.

Οι ναυτικές νάρκες χρησιμοποιούνται από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και έχουν εξελιχθεί σημαντικά με την πάροδο των δεκαετιών. Οι πιο διαδεδομένες είναι οι αγκυροβολημένες νάρκες. Πρόκειται για εκρηκτικούς μηχανισμούς που συγκρατούνται από μια βαριά άγκυρα στον πυθμένα και συνδέονται με καλώδιο που τις κρατά σε συγκεκριμένο βάθος κάτω από την επιφάνεια. Οταν ένα πλοίο αγγίξει τους αισθητήρες ή τις προεξοχές της νάρκης γίνεται έκρηξη.

Αν κοπεί το καλώδιο της άγκυρας, η νάρκη μετατρέπεται σε «πλωτή». Σε αυτή την περίπτωση παρασύρεται από τα θαλάσσια ρεύματα και μπορεί να χτυπήσει πλοία κατά τρόπο απρόβλεπτο.

Μια άλλη κατηγορία είναι οι λεγόμενες «νάρκες βυθού». Αυτές τοποθετούνται απευθείας στον πυθμένα και περιέχουν μεγαλύτερη ποσότητα εκρηκτικών. Δεν ενεργοποιούνται με επαφή, αλλά με αισθητήρες που ανιχνεύουν την παρουσία πλοίων μέσω μαγνητικών, ακουστικών, πιεστικών ή σεισμικών σημάτων. Οταν εντοπίσουν στόχο, εκρήγνυνται.

Το Ιράν διαθέτει επίσης μαγνητικές νάρκες που είναι μικρότερες. Αυτές τοποθετούνται συνήθως από δύτες απευθείας στο κύτος ενός πλοίου. Οι συσκευές αυτές διαθέτουν χρονοδιακόπτη, επιτρέποντας στους δύτες που τις τοποθέτησαν να απομακρυνθούν πριν από την έκρηξη.

Οι περισσότερες ναυτικές νάρκες δεν σχεδιάζονται απαραίτητα για να βυθίσουν πλοία, αλλά για να προκαλέσουν τέτοια ζημιά ώστε το πλοίο να μην μπορεί να συνεχίσει την αποστολή του.

Τα σύγχρονα δεξαμενόπλοια είναι σχεδιασμένα με διπλό κύτος, ώστε ακόμη κι αν το εξωτερικό τμήμα υποστεί ζημιά από έκρηξη, το εσωτερικό να παραμένει άθικτο και να αποτρέπεται η διαρροή πετρελαίου.

Εκκαθάριση

Η τοποθέτηση ναρκών μπορεί να γίνει σχετικά γρήγορα. Η εκκαθάρισή τους όμως είναι μια εξαιρετικά δύσκολη και επικίνδυνη διαδικασία. Τα ναρκαλιευτικά πλοία χρησιμοποιούν συχνά μη επανδρωμένα υποβρύχια με σόναρ για να χαρτογραφήσουν τον βυθό και να εντοπίσουν ύποπτα αντικείμενα. Αφού εντοπιστεί μια νάρκη, καταστρέφεται με μικρές ελεγχόμενες εκρήξεις ή απενεργοποιείται από δύτες.

Μια άλλη μέθοδος είναι η «σάρωση ναρκών». Σε αυτή την περίπτωση πλοία ρυμουλκούν ειδικά καλώδια που δημιουργούν μαγνητικά ή ακουστικά σήματα παρόμοια με αυτά ενός πλοίου. Τα σήματα αυτά ενεργοποιούν τις νάρκες ώστε να εκραγούν πριν περάσουν πραγματικά πλοία.

Η εκκαθάριση ενός ναρκοπεδίου μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες ή και μήνες. Το 1991, όταν το Ιράκ είχε τοποθετήσει περισσότερες από 1.000 νάρκες στον Περσικό Κόλπο, χρειάστηκαν σχεδόν δύο μήνες για να καθαριστεί η περιοχή κοντά στο Κουβέιτ.