Στους ρυθμούς των έντονων διακυμάνσεων κινείται η παγκόσμια ενεργειακή αγορά, με τις τιμές αργού, προϊόντων πετρελαιοειδών και φυσικού αερίου να ανεβοκατεβαίνουν σαν ασανσέρ με την πρώτη δήλωση του προέδρου των ΗΠΑ ή κάποιο νέο χτύπημα σε κρίσιμες ενεργειακές εγκαταστάσεις εφοδιασμού. Οι δηλώσεις Τραμπ, ότι ο πόλεμος στο Ιράν είναι «σχεδόν ολοκληρωμένος», έριξαν τις τιμές του αργού χθες στα 87,36 δολάρια το βαρέλι, από τα 98,96 δολάρια μία ημέρα πριν, με τις διεθνείς τιμές βενζίνης και ντίζελ κίνησης να ακολουθούν ραγδαία αποκλιμάκωση και την τιμή του φυσικού αερίου να υποχωρεί επίσης, αν και σε πολύ μικρότερη κλίμακα, από τα 56,45 ευρώ/μεγαβατώρα τη Δευτέρα το βράδυ στα 54,915 ευρώ/μεγαβατώρα χθες το απόγευμα.
Το πρώτο 10ήμερο των συγκρούσεων η μέση τιμή της αμόλυβδης στην αντλία αυξήθηκε κατά 5,8% και του πετρελαίου κίνησης κατά 15,9%.
Η πορεία των τιμών το πρώτο δεκαήμερο των πολεμικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή ανέδειξε και τον διαφορετικό βαθμό εξάρτησης των ενεργειακών προϊόντων από τη νέα γεωπολιτική αστάθεια, με το φυσικό αέριο και το ντίζελ κίνησης να εμφανίζονται πιο ευάλωτα, για διαφορετικούς λόγους το καθένα.
Ισχυρές πιέσεις στο αέριο
Η αντανάκλαση του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, μέσω των οποίων φθάνει στην παγκόσμια αγορά το 25% του πετρελαίου και το 20% του LNG, ήταν πολύ μεγαλύτερη στις τιμές του φυσικού αερίου από ό,τι στις τιμές του Brent. Η τιμή του Βrent μέσα στο πρώτο δεκαήμερο των πολεμικών συγκρούσεων αυξήθηκε κατά 36,5% και διαμορφώθηκε μέσω έντονων διακυμάνσεων στα 98,96 δολάρια το βαρέλι τη Δευτέρα 9 Μαρτίου, από τα 72,48 δολάρια μία ημέρα πριν από τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στο Ιράν. Το ίδιο διάστημα η τιμή του φυσικού αερίου στον ολλανδικό κόμβο TTF εκτοξεύτηκε από τα 31,9 ευρώ/μεγαβατώρα στα 56,4 ευρώ/μεγαβατώρα, καταγράφοντας άλμα 76,64%. Η διαφορά στην αντανάκλαση των τιμών εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από το γεγονός ότι για μεν το πετρέλαιο υπάρχουν πετρελαιαγωγοί παράκαμψης των Στενών μέσω Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και Σαουδικής Αραβίας που μπορούν να διαμετακομίσουν μέρος της παραγωγής, ενώ στην περίπτωση του φυσικού αερίου δεν υπάρχουν υποδομές που μπορούν να παρακάμψουν τα Στενά του Ορμούζ. Επιπλέον, πρόσθετες πιέσεις στις τιμές φυσικού αερίου στον ολλανδικό κόμβο TTF ασκούν τα χαμηλά αποθέματα ασφαλείας στην Ευρώπη, που βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο των πέντε τελευταίων ετών.
Εκτίναξη του ντίζελ
Μεγάλη απόκλιση παρατηρείται και στην αντανάκλαση της έντασης στη Μέση Ανατολή στις τιμές της βενζίνης και του ντίζελ κίνησης, με την τιμή της αμόλυβδης να ακολουθεί χαμηλότερη μάλιστα διακύμανση από αυτήν του Brent. To κρίσιμο δεκαήμερο η τιμή platts της αμόλυβδης αυξήθηκε κατά 34,73% έναντι 36,53% της διεθνούς τιμής του Brent και διαμορφώθηκε στις 9 Μαρτίου στα 979,15 δολάρια ο μετρικός τόνος, από 727,19 δολάρια την Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου. Το ίδιο διάστημα η τιμή platts στο ντίζελ κίνησης αυξήθηκε κατά 53,6% και διαμορφώθηκε στις 9 Μαρτίου στα 1.172,25 δολάρια ο μετρικός τόνος, από τα 763 δολάρια πριν από την έναρξη των πολεμικών συγκρούσεων. Πίσω από αυτή τη μεγάλη απόκλιση τιμών βενζίνης και ντίζελ κίνησης βρίσκεται το έλλειμμα που προκάλεσε στην παγκόσμια αγορά ντίζελ κίνησης η παραγωγή του Ιράν που κατευθυνόταν κατά το μεγαλύτερο μέρος της στην Κίνα και η στροφή της ισχυρής οικονομίας της Ασίας σε άλλες πηγές προμήθειας για να καλύψει τις ανάγκες της.
Στην Ελλάδα
Αντίστοιχες διαφορές, αν και σε μικρότερη κλίμακα, ακολούθησαν οι τιμές βενζίνης και πετρελαίου κίνησης και στην ελληνική αγορά. Στο συγκρίσιμο με τις διεθνείς τιμές κρίσιμο δεκαήμερο, οι τιμές διυλιστηρίου, που είναι οι πρώτες που επηρεάζονται άμεσα, αυξήθηκαν για τη βενζίνη κατά 7,4% και για το πετρέλαιο κίνησης κατά 22,5%. Η μέση τιμή της αμόλυβδης στην αντλία αυξήθηκε κατά 5,8% και του πετρελαίου κίνησης κατά 15,9%. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι τιμές των καυσίμων στην Ελλάδα επηρεάζονται από τις τιμές των έτοιμων προϊόντων στα διεθνή χρηματιστήρια καυσίμων και όχι τόσο από τις τιμές του αργού. Οι εταιρείες εμπορίας και τα διυλιστήρια τιμολογούν τα καύσιμα με βάση αυτές τις διεθνείς τιμές, στις οποίες προστίθενται μεταφορικά κόστη, περιθώρια εμπορίας και περιθώριο πρατηρίου και οι φόροι, οι οποίοι στην Ελλάδα έχουν μεγάλο μερίδιο στην τελική τιμή (περίπου το 65%). Επίσης, η μεταβολή των διεθνών τιμών δεν εμφανίζεται την ίδια ημέρα στον καταναλωτή. Μεσολαβούν συνήθως 3-4 ημέρες για να μετακυλιστεί σταδιακά μια σημαντική αύξηση ή μείωση των διεθνών τιμών στην αντλία, που σημαίνει ότι δεν έχει περάσει ακόμη το σύνολο των ανατιμήσεων της διεθνούς αγοράς.
