Πόσο καλοί και άμεμπτοι είναι –από ηθικής πλευράς– οι συμπολίτες μας; Οι απαντήσεις διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με τη χώρα. Υπάρχουν, για παράδειγμα, χώρες όπως οι ΗΠΑ, οι περισσότεροι πολίτες των οποίων αντιμετωπίζουν ως αξιόμεμπτους ή ανήθικους τους συμπατριώτες τους και, στον αντίποδα, άλλες όπως ο Καναδάς, οι πολίτες των οποίων στην πλειονότητά τους έχουν την καλύτερη άποψη ο ένας για τον άλλον.
Το αμερικανικό κέντρο ερευνών Pew ρώτησε τους πολίτες συνολικά 25 χωρών, μεταξύ αυτών και η Ελλάδα, τι γνώμη έχουν για την ηθική των συμπατριωτών τους. Η επιλογή των χωρών καλύπτει πολύ μεγάλο μέρος της υφηλίου, αφού εκτείνεται από την Ευρώπη έως τις ΗΠΑ και από την Αφρική έως την Ασία. Η σχετική έρευνα πραγματοποιήθηκε κατά το πρώτο τετράμηνο του 2025 (τα χρονικά διαστήματα διαφέρουν ανά χώρα) σε δείγμα συνολικά δεκάδων χιλιάδων πολιτών ηλικίας 18 ετών και άνω. Συγκεκριμένα, στις ΗΠΑ συμμετείχαν 3.605 ενήλικοι και εκτός ΗΠΑ συνολικά 28.333.
Στις ΗΠΑ οι ψηφοφόροι του Δημοκρατικού κόμματος, που είναι τώρα στην αντιπολίτευση, είναι περισσότερο πιθανό να βλέπουν επικριτικά τους άλλους από ό,τι οι Ρεπουμπλικανοί.
«Ζητήσαμε από ανθρώπους σε όλο τον κόσμο να αξιολογήσουν την ηθική και τα ήθη των άλλων στη χώρα τους […] Τους ρωτήσαμε, πιο συγκεκριμένα, εάν εννέα διαφορετικές συμπεριφορές, συμπεριλαμβανομένης της έκτρωσης και της κατανάλωσης αλκοόλ, είναι ηθικά απαράδεκτες, ηθικά αποδεκτές ή δεν αποτελούν ηθικό ζήτημα», εξηγούν οι αναλυτές του Pew Research Center στην έκθεσή τους, τα ευρήματα της οποίας εντυπωσιάζουν. Οι συμμετέχοντες στις 25 χώρες ρωτήθηκαν, για παράδειγμα, εάν θεωρούν «ηθικά απαράδεκτες» τις εξωσυζυγικές σχέσεις, τη χρήση μαριχουάνας, τον τζόγο, τη θέαση πορνογραφικού υλικού, τις εκτρώσεις, την ομοφυλοφιλία κ.ά., με τις σχετικές απαντήσεις να διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα, γεγονός το οποίο προφανώς σχετίζεται και με το θρήσκευμα που είναι κυρίαρχο σε κάθε περιοχή. Οι Αμερικανοί ξεχωρίζουν ως εκείνοι που έχουν τις περισσότερες αρνητικές απόψεις για την ηθική των συμπατριωτών τους. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι, μάλιστα, η μόνη χώρα όπου όσοι σκέφτονται αρνητικά για τους άλλους είναι περισσότεροι από όσους σκέφτονται θετικά (53% έναντι 47%). Στη δεύτερη θέση της διεθνούς κατάταξης με τις περισσότερες αρνητικές αξιολογήσεις της ηθικής των άλλων βρίσκεται η Τουρκία (με 49%), στην τρίτη η Βραζιλία (με 48%) και στην τέταρτη θέση η Ελλάδα (με 44%). Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Τουρκία, η Βραζιλία, η Ελλάδα, η Γαλλία και η Ιταλία είναι οι έξι χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά πολιτών που έχουν αρνητική εικόνα για την ηθική των συμπολιτών τους.
Συγκεκριμένα για τη χώρα μας, το 55% των Ελλήνων παρουσιάζεται να έχει πολύ θετική ή αρκετά θετική εικόνα για την ηθική των υπολοίπων Ελλήνων, ενώ στον αντίποδα για το 44% η αντίστοιχη γνώμη είναι πολύ ή αρκετά αρνητική. Στο άλλο άκρο της κατάταξης βρίσκονται χώρες όπου οι θετικές γνώμες για την ηθική των άλλων υπερισχύουν και μάλιστα κατά πολύ έναντι των αρνητικών. Οι Καναδοί και οι Ινδονήσιοι, για παράδειγμα, παρουσιάζονται σε ποσοστό 92% να αξιολογούν θετικά την ηθική των συμπατριωτών τους, ενώ τα αντίστοιχα ποσοστά είναι υψηλότερα από 85% στην Αυστραλία, στη Σουηδία και την Ινδία.
Κομματική διάσταση
Ενα ενδιαφέρον σημείο στο οποίο στέκονται οι αναλυτές του κέντρου ερευνών Pew έχει πάντως κομματική διάσταση. Οπως σημειώνουν χαρακτηριστικά, «σε περισσότερες από τις μισές χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα, οι άνθρωποι που δεν υποστηρίζουν το κυβερνών κόμμα είναι ιδιαίτερα πιθανό να θεωρούν τους συμπολίτες τους ανήθικους». Στις ΗΠΑ, ειδικότερα, οι ψηφοφόροι του Δημοκρατικού κόμματος, που είναι τώρα στην αντιπολίτευση, είναι περισσότερο πιθανό να βλέπουν επικριτικά τους άλλους από ό,τι οι Ρεπουμπλικανοί, και παράλληλα τα δύο μεγάλα αμερικανικά κόμματα ανταλλάσσουν «πυρά» περί ανηθικότητας.
Παράλληλα, όπως ήταν αναμενόμενο, οι ερωτηθέντες δίνουν διαφορετικές απαντήσεις ανάλογα με τη θρησκεία τους. Στην έρευνα συμμετείχαν μουσουλμάνοι (Τουρκία, Ινδονησία κ.ά.), καθολικοί, προτεστάντες, ορθόδοξοι (Ελλάδα), αλλά και άθεοι. Επίσης, όσοι έχουν χαμηλότερο επίπεδο μόρφωσης είναι πιθανότερο να χαρακτηρίσουν μια στάση «ηθικά απαράδεκτη».
