Τα διεθνή χρηματιστήρια και οι αγορές ομολόγων από την Ευρωζώνη έως τις ΗΠΑ και την Ασία δέχθηκαν ισχυρές ρευστοποιήσεις την Τρίτη, καθώς η πολεμική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή εκτινάσσει τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου στα ύψη και αναζωπυρώνει τους φόβους για τον πληθωρισμό, φέρνοντας μνήμες της ενεργειακής κρίσης του 2022, με τις ανησυχίες των επενδυτών ότι η σύγκρουση θα είναι τελικά παρατεταμένη να κυριαρχούν, καθώς τα μέτωπα αλλά και οι συμμετέχοντες πολλαπλασιάζονται. Το βέβαιο είναι ότι η παγκόσμια οικονομία είναι πλέον ξεκάθαρα αντιμέτωπη με ένα νέο σοκ.
Το ελληνικό Χρηματιστήριο πραγματοποίησε ελεύθερη πτώση, με τον Γενικό Δείκτη να υποχωρεί κατά 5,75% και τον τραπεζικό δείκτη να πραγματοποιεί «βουτιά» της τάξεως του 6,9%, με τους επενδυτές να «ξεφορτώνονται» αδιάκριτα τίτλους, γεγονός που μαρτυρά τη βιασύνη για μείωση του ρίσκου και φυγής από πολλά χαρτοφυλάκια.
Εικόνα ισχυρού sell-off είχαν και τα ευρωπαϊκά ταμπλό, με τους βασικούς δείκτες σε Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία και Βρετανία να βυθίζονται άνω του 3%, στη μεγαλύτερη ημερήσια πτώση από τον Απρίλιο του 2025. Οι τραπεζικές μετοχές «βούλιαξαν» κατά 4,3%, οι ασφαλιστικές μετοχές σημείωσαν πτώση 3,6% και οι μετοχές των εταιρειών κοινής ωφελείας υποχώρησαν 4,4%. Οι μετοχές των εταιρειών ταξιδιών και αναψυχής υποχώρησαν κατά 2%, καθώς αφενός ο κλάδος είναι εκτεθειμένος στις τιμές του πετρελαίου, αφετέρου το κλείσιμο του εναέριου χώρου στη Μέση Ανατολή ανάγκασε τις αεροπορικές εταιρείες σε όλο τον κόσμο να ακυρώσουν χιλιάδες πτήσεις. Παράλληλα, σημαντικές απώλειες σημείωνε και η Γουόλ Στριτ στο άνοιγμα.
Ακόμη και ο χρυσός, ο οποίος έχει αποτελέσει το απόλυτα ασφαλές καταφύγιο πρόσφατα, δέχθηκε πιέσεις, υποχωρώντας κατά 5,6%, στα 5.029 δολ. η ουγγιά, λόγω του ισχυρότερου δολαρίου, το οποίο και αποτελεί τον μεγάλο νικητή του διήμερου χάους στις αγορές. Ο δείκτης του δολαρίου αυξήθηκε κατά 1,2% και στο 99,649, στο υψηλότερο επίπεδο σε διάστημα ενός μήνα, με ώθηση από τις προβλέψεις για καθυστέρηση των μειώσεων επιτοκίων από τη Fed.
Ενας διατηρήσιμα υψηλότερος πληθωρισμός πιθανότατα θα αναγκάσει τις κεντρικές τράπεζες να γίνουν πιο επιθετικές, και οι traders μείωσαν τα στοιχήματά τους σε βραχυπρόθεσμες μειώσεις επιτοκίων από την Τράπεζα της Αγγλίας και τη Fed, ενώ παράλληλα στρέφονται στην εκτίμηση μιας αύξησης των επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Ακόμη και ο χρυσός δέχθηκε πιέσεις, υποχωρώντας κατά 5,6%, στα 5.029 δολ. η ουγγιά, λόγω του ισχυρότερου δολαρίου, το οποίο και αποτελεί τον μεγάλο νικητή του διήμερου χάους στις αγορές.
Οι τιμές των διετών ομολόγων που είναι ευαίσθητα στα επιτόκια κατέρρευσαν παγκοσμίως, με αποτέλεσμα οι αποδόσεις τους να εκτοξευθούν. Το sell-off ήταν πιο δραματικό στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου η Τράπεζα της Αγγλίας αναμένεται να συνεδριάσει αργότερα αυτόν τον μήνα. Η απόδοση του βρετανικού διετούς ομολόγου αυξήθηκε κατά 15 μονάδες βάσης, στο 3,79%, έχοντας καταγράψει αύξηση κατά 27 μ.β. αυτή την εβδομάδα, τη μεγαλύτερη διήμερη άνοδο σε σχεδόν ενάμιση χρόνο. Οι αποδόσεις του διετούς ομολόγου της Γερμανίας αυξήθηκαν κατά 10 μ.β., στο 2,2% χθες, και κατά 17 μ.β. το τελευταίο διήμερο, στη μεγαλύτερη άνοδο από τον Ιούλιο, και οι αποδόσεις του διετούς ομολόγου των ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 6 μ.β., στο 3,52%. Οι αποδόσεις και των 10ετών ομολόγων επίσης αυξήθηκαν, με το βρετανικό να αυξάνεται κατά 16 μ.β., στο 4,53%, το γερμανικό κατά 9 μ.β., στο 2,80%, και το αμερικανικό κατά 5 μ.β., στο 4,10%.
«Οι επενδυτές ουσιαστικά επιστρέφουν στο πρότυπο του ενεργειακού σοκ του 2022. Αυτό είναι πολύ φρέσκο στο μυαλό μας. Είδαμε πόσο μεγάλο και επίμονο ήταν το σοκ του πληθωρισμού», σημειώνει η Barclays, αναφερόμενη στον αρχικό αντίκτυπο της πλήρους εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία. Κατά τον οίκο, οι ισχυρές αυτές κινήσεις στα ομόλογα οφείλονται στην απότομη αύξηση των τιμών της ενέργειας, αλλά το sell-off επιδεινώθηκε από το γεγονός ότι οι επενδυτές είχαν προηγουμένως τοποθετηθεί για πτώση των αποδόσεων των βραχυπρόθεσμων ομολόγων, εξαιτίας ανησυχιών για αναταραχή στην οικονομία λόγω της τεχνητής νοημοσύνης.
Το αργό πετρέλαιο Brent εκτοξεύθηκε χθες κοντά στα 85 δολάρια το βαρέλι, ενώ οι τιμές φυσικού αερίου ξεπέρασαν τα 60 ευρώ/MWh. Από την περασμένη Παρασκευή και πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, το πετρέλαιο έχει εκτιναχθεί σχεδόν 20% και το φυσικό αέριο κατά 90%. Οι τιμές της ενέργειας έχουν αυξηθεί καθώς η ναυτιλία μέσω των Στενών του Ορμούζ, από όπου μεταφέρεται περίπου το ένα πέμπτο του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) αερίου που καταναλώνεται παγκοσμίως, έχει ουσιαστικά σταματήσει.
Σύμφωνα με διεθνείς οίκους, το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και μια παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσαν να οδηγήσουν το πετρέλαιο στα 130-150 δολάρια το βαρέλι και το TTF πάνω από τα 100 ευρώ/MWh.
«Πολλά θα εξαρτηθούν από την τιμή του πετρελαίου. Οποιαδήποτε διατηρήσιμη άνοδος αναμφίβολα θα πυροδοτήσει ένα πολύ μεγαλύτερο sell-off στα χρηματιστήρια, αλλά εάν δεν συμβεί αυτό, οι αγορές είναι πιθανό να επιστρέψουν αρκετά γρήγορα στην εστίαση σε μακροοικονομικά δεδομένα και θέματα που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη», σημειώνει η Deutsche Bank.
Οπως πάντως επισημαίνει η UBS, από το 1980 οι τιμές του πετρελαίου και οι αγορές μετοχών έχουν ομαλοποιηθεί περίπου 4-5 μήνες έπειτα από γεωπολιτικά σοκ, όπως οι δύο προηγούμενοι πόλεμοι στον Κόλπο, ο πόλεμος Ιράν – Ιράκ, η Αραβική Ανοιξη και η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Σε ετοιμότητα η ΕΚΤ, εντείνονται οι φόβοι για αύξηση του πληθωρισμού
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ενδέχεται να παρουσιάσει ορισμένα σενάρια σχετικά με το πώς ο πόλεμος θα μπορούσε να επηρεάσει την οικονομία, στην επόμενη συνεδρίαση για τα επιτόκια στις 18-19 Μαρτίου, όπως δηλώνει στην «Κ» το μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ και διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Λετονίας, Μάρτινς Κάζακς.
Σύμφωνα με τον Λετονό κεντρικό τραπεζίτη, η εκτίναξη των ενεργειακών τιμών μεταφράζεται άμεσα σε ανοδικές πιέσεις στον πληθωρισμό, ιδίως βραχυπρόθεσμα, ενώ οδηγεί σε ανατιμολόγηση του κινδύνου στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές. Απηχώντας τις δηλώσεις του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, επίσης στην «Κ» τη Δευτέρα, ο Κάζακς επισημαίνει και αυτός πως το μέγεθος του οικονομικού σοκ θα εξαρτηθεί από την ένταση και τη χρονική διάρκεια της σύγκρουσης.
«Βλέπουμε τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου να αυξάνονται και το ευρώ λίγο χαμηλότερα. Αυτό φυσικά θα ωθήσει προς τα πάνω τον πληθωρισμό. Ταυτόχρονα, η πρόσβαση στην ενέργεια θα μπορούσε να αποτελέσει πρόβλημα και αυτό έχει αρνητική επίδραση στην οικονομική δραστηριότητα. Και βλέπουμε ανατιμολόγηση στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Ετσι, η δραστηριότητα μπορεί να είναι ασθενέστερη και ο πληθωρισμός υψηλότερος, αλλά δεν γνωρίζουμε πόσο θα διαρκέσει η σύγκρουση και πόσο εκτεταμένη θα γίνει. Είναι προς το συμφέρον όλων των μεγάλων δυνάμεων να αποκαταστήσουν τη ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου», σημειώνει στην «Κ» ο κ. Κάζακς.
Παράλληλα, επισημαίνει πως το «modus operandi» παραμένει το ίδιο και η ΕΚΤ θα συνεχίσει να λαμβάνει αποφάσεις από συνεδρίαση σε συνεδρίαση και ανάλογα με τα δεδομένα. «Η αβεβαιότητα είναι πολύ υψηλή», τονίζει.
Πιθανότητα αύξησης των επιτοκίων από την ΕΚΤ κατά 40% βλέπουν οι αγορές μέχρι τέλους του έτους, με τα στοιχήματα να εκτοξεύονται μετά τα στοιχεία για τον πληθωρισμό του Φεβρουαρίου.
Οσον αφορά τη νομισματική πολιτική, ο κ. Κάζακς παρατηρεί ότι δεν βλέπει κάποια βιασύνη για αλλαγή της στάσης προς το παρόν, με την ΕΚΤ ενδεχομένως να παρουσιάζει σενάρια σχετικά με τις επιπτώσεις της σύγκρουσης στην οικονομία. «Πρέπει να είμαστε έτοιμοι να συμπληρώσουμε τις βασικές προβλέψεις μας σε δύο εβδομάδες από σήμερα με εναλλακτικά σενάρια, αλλά δεν βλέπω ότι χρειάζεται να βιαστούμε να κάνουμε κάτι με τα επιτόκια πολιτικής. Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι να κινηθούμε προς οποιαδήποτε κατεύθυνση ανάλογα με το πώς θα εξελιχθεί ο πληθωρισμός, πόσο υψηλός είναι, ποιες είναι οι δευτερογενείς επιπτώσεις και πόσο επίμονος γίνεται, και πώς επηρεάζει αυτό τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό», σχολιάζει ο Λετονός κεντρικός τραπεζίτης.
Πάντως, οι αγορές εκτιμούν περίπου 40% πιθανότητα αύξησης των επιτοκίων από την ΕΚΤ μέχρι το τέλος του έτους, με τα στοιχήματα να εκτοξεύονται μετά τα υψηλότερα από τα αναμενόμενα στοιχεία για τον πληθωρισμό του Φεβρουαρίου. Μόλις την περασμένη εβδομάδα οι αγορές προεξοφλούσαν πιθανή μείωση των επιτοκίων.
Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αυξήθηκε απροσδόκητα τον περασμένο μήνα, όπως έδειξαν τα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν χθες, στο 1,9% από 1,7% ένα μήνα νωρίτερα, ξεπερνώντας τις προσδοκίες για 1,7%, και σύμφωνα με αναλυτές ενδέχεται να αυξηθεί περαιτέρω τους επόμενους μήνες εάν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή διατηρήσει υψηλές τις τιμές ενέργειας, ασκώντας πίεση στην ΕΚΤ να επανεξετάσει την πολιτική στάση της. Η ΕΚΤ έχει προβλέψει πως ο πληθωρισμός θα διαμορφωθεί κάτω από τον στόχο του 2% τόσο το 2026 όσο και το 2027, επομένως μια αύξησή του, εάν είναι συγκρατημένη, μπορεί να μην ασκήσει άμεση πίεση στην κεντρική τράπεζα να αυξήσει τα επιτόκια, ειδικά επειδή η πολιτική δρα με μεγάλες χρονικές υστερήσεις και δεν κάνει πολλά για να μετριάσει τις πιέσεις στις τιμές βραχυπρόθεσμα. Αξίζει να σημειώσουμε ότι ο επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ, Φίλιπ Λέιν, μιλώντας στους Financial Times, προειδοποίησε πως οι επιπτώσεις του οικονομικού σοκ μπορεί να διογκωθούν περαιτέρω εάν οι εξελίξεις οδηγήσουν σε αύξηση του κινδύνου στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές.
Σε κάθε περίπτωση, η EKT παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και έχει ήδη εξετάσει αντίστοιχο ενδεχόμενο. Τον Δεκέμβριο του 2023 δημοσίευσε ανάλυση για τις επιπτώσεις μιας πιθανής περαιτέρω κλιμάκωσης της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, υποθέτοντας σημαντική και παρατεταμένη κλιμάκωση και μερικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι τιμές του πετρελαίου –που τότε κυμαίνονταν γύρω στα 80 δολάρια το βαρέλι– εκτιμήθηκε ότι θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά 57%, αγγίζοντας τα 130 δολάρια, ενώ οι τιμές του διεθνούς κόμβου φυσικού αερίου (TTF) θα εκτοξεύονταν κατά 74% και στα 83 ευρώ. Οι εμπειρογνώμονες της ΕΚΤ υπολόγισαν ότι σε ένα τέτοιο σενάριο ο ρυθμός ανάπτυξης της Ευρωζώνης θα ήταν κατά 0,7% χαμηλότερος το επόμενο έτος, ενώ ο πληθωρισμός θα κινούνταν 0,9% υψηλότερα σε σχέση με τη βασική εκτίμηση.
