Της Χρύσας Λιάγγου
Aπό τον εφησυχασμό των χαμηλών τιμών των τελευταίων μηνών στον εφιάλτη των ακραίων υψηλών διακυμάνσεων περνάει η εγχώρια αγορά ενέργειας, με τις επιπτώσεις της κρίσης που πυροδότησε η πολεμική ένταση στη Μέση Ανατολή να καταγράφονται ήδη στα ενεργειακά προϊόντα και τις αρμόδιες αρχές να βρίσκονται σε εγρήγορση για τη διαχείριση της κατάστασης που διαμορφώνεται. Μέσα στις πρώτες τρεις ημέρες των εχθροπραξιών η τιμή της μεγαβατώρας στη χονδρεμπορική αγορά έκανε άλμα πάνω από 60% και εκτοξεύτηκε από 65,56% την Παρασκευή 28 Φεβρουαρίου στα 105,79 ευρώ χθες, ενώ στα υψηλά των 102,04 ευρώ διαμορφώνεται και σήμερα. Η νέα άνοδος της τιμής του φυσικού αερίου στον ολλανδικό κόμβο ΤΤF πάνω από 20% χθες και η διαμόρφωση της τιμής κοντά στα 52 ευρώ/μεγαβατώρα σε συνέχεια μιας αντίστοιχης ανόδου μία ημέρα πριν και μιας υψηλής ημερήσιας διακύμανσης που άγγιξε τα 64 ευρώ/μεγαβατώρα, προδιαγράφουν ένα ιδιαίτερα αρνητικό περιβάλλον τόσο για τις τιμές φυσικού αερίου όσο και για τις τιμές ρεύματος. Το φυσικό αέριο καλύπτει σχεδόν το 40% του μείγματος ηλεκτροπαραγωγής. Οι πιέσεις στις χονδρεμπορικές τιμές ρεύματος θα γίνουν αισθητές στα νοικοκυριά από τον Απρίλιο με εξαίρεση μικρό αριθμό που έχει επιλέξει κυμαινόμενα «κίτρινα» τιμολόγια που είναι άμεσα συνδεδεμένα με τη χονδρεμπορική αγορά. Οι τιμές στα «πράσινα» τιμολόγια, τα οποία έχει η πλειονότητα των καταναλωτών, είναι κλειδωμένες από τις αρχές του μήνα για τον Μάρτιο και των «μπλε» παραμένουν σταθερές.
Στην αντλία
Από σήμερα όμως αισθητές για την τσέπη των καταναλωτών θα γίνουν οι αυξήσεις στα υγρά καύσιμα. Οι τιμές της αμόλυβδης στην αντλία το διήμερο της Τετάρτης και Πέμπτης θα επιβαρυνθούν, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της αγοράς κατά 7,5 λεπτά/λίτρο και του ντίζελ κίνησης κατά 15 λεπτά/λίτρο, με την τιμή της βενζίνης να διαμορφώνεται στα 1,832 ευρώ/λίτρο και του ντίζελ κίνησης στα 1,724 ευρώ/λίτρο από τα 1,574 ευρώ/λίτρο. Το ντίζελ κίνησης δέχεται τις μεγαλύτερες πιέσεις ακολουθώντας την πορεία της διεθνούς αγοράς, όπου οι τιμές έχουν αυξηθεί κατακόρυφα στο πλαίσιο του ευρύτερου ράλι στην αγορά του πετρελαίου. Το αργό τύπου Brent έκλεισε χθες στα 78 δολάρια (είχε ξεπεράσει τα 81 το πρωί) το βαρέλι, με τις διεθνείς τιμές των προϊόντων να επηρεάζονται δυσανάλογα. Οι τιμές platts (τιμή βάσης για τα διυλιστήρια) των βενζινών αυξήθηκαν χθες κατά 40 δολάρια/μετρικός τόνος και του ντίζελ κίνησης κατά 120-140 δολάρια/μετρικός τόνος, με την αγορά να προβλέπει συνέχιση της υπέρμετρης επιβάρυνσης στο ντίζελ κίνησης, λόγω της στενότητας που προκαλεί στη διεθνή αγορά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και των εξαγωγών του Ιράν προς την Κίνα.
Οι μεγαλύτερες αυξήσεις θα εμφανιστούν στην αντλία προς το τέλος της εβδομάδας. Το εάν οι τιμές θα εξελιχθούν σε ράλι θα εξαρτηθεί από την κλιμάκωση της έντασης στην περιοχή του Κόλπου, με τους διεθνείς αναλυτές πάντως να βλέπουν την τιμή του αργού πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι στο σενάριο διακοπής των προμηθειών από τα Στενά του Ορμούζ άνω των δύο μηνών και πάνω από τα 120 σε περίπτωση παρατεταμένης διακοπής.
Ανοδος 60% στην τιμή της μεγαβατώρας στη χονδρεμπορική αγορά από την έναρξη των εχθροπραξιών.
Ανησυχίες εκφράζονται και για ένα νέο ράλι στις τιμές φυσικού αερίου στην περίπτωση που κάποιο χτύπημα από το Ιράν προκαλέσει σοβαρή βλάβη στις εγκαταστάσεις παραγωγής του Κατάρ και τεθούν εκτός για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό θα δημιουργούσε ένα έλλειμμα στην αγορά 40 φορτίων LNG τον μήνα, τα οποία για να καλυφθούν θα ωθήσουν τις τιμές προς τα πάνω, επαναφέροντας στην Ευρώπη τον εφιάλτη εφοδιασμού και τιμών της περιόδου της ενεργειακής κρίσης, όταν οι τιμές στο ΤΤF ξεπέρασαν τα 340 ευρώ/μεγαβατώρα και η ασφάλεια εφοδιασμού επιτεύχθηκε με μέτρα περικοπής της κατανάλωσης σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.
Σε αυτό το κλίμα το ΥΠΕΝ συγκάλεσε χθες ευρεία σύσκεψη με τις επιχειρήσεις και τους φορείς της ενεργειακής αγοράς, σε μια προσπάθεια αποτίμησης της κρίσης της Μέσης Ανατολής και των επιπτώσεων στην ελληνική αγορά ενέργειας τόσο σε επίπεδο ασφάλειας εφοδιασμού όσο και σε επίπεδο τιμών. Στη σύσκεψη, όπου συμμετείχαν οι εταιρείες διύλισης (Μότορ Οϊλ και HELLENiQ ENERGY), εισαγωγείς φυσικού αερίου και ηλεκτροπαραγωγoί (ΔΕΠΑ, Μetlen, ΔΕΗ, Enerwave, Ηρων), η ΡΑΑΕΥ και ο ΑΔΜΗΕ, σύμφωνα με τα όσα δήλωσε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου επιβεβαιώθηκε ότι στη χώρα μας υπάρχει ασφάλεια εφοδιασμού. «Το διαφοροποιημένο ενεργειακό μείγμα ενισχύει την ενεργειακή μας ανθεκτικότητα. Γιατί η ενεργειακή ασφάλεια συνιστά εθνική ασφάλεια. Είμαστε σε διαρκή επικοινωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τον Ρυθμιστή, τους διαχειριστές και τις εταιρείες ενέργειας», τόνισε ο υπουργός.
Τα διυλιστήρια
Οι εκπρόσωποι των διυλιστηρίων, σύμφωνα με πληροφορίες, διαβεβαίωσαν την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ ότι διαθέτουν αποθέματα ασφαλείας πέραν των προβλεπόμενων από τον νόμο τριών μηνών. Ενημέρωσαν επίσης ότι έχουν κάνει σενάρια και για το ενδεχόμενο παρατεταμένης διαταραχής στα Στενά του Ορμούζ που διασφαλίζουν την επάρκεια της χώρας σε οποιεσδήποτε συνθήκες. Η Μότορ Οϊλ μάλιστα ενημέρωσε ότι διαθέτει αποθέματα ασφαλείας και για την Κύπρο σε περίπτωση που της ζητηθεί. Η πλευρά των εταιρειών ηλεκτροπαραγωγής και εισαγωγέων φυσικού αερίου ήταν επίσης καθησυχαστική ως προς την ασφάλεια εφοδιασμού. Διαβεβαίωσαν ότι δεν υπάρχει καμία αλλαγή στον προγραμματισμό φορτίων LNG για τον Μάρτιο, ενώ Metlen και ΔΕΗ ενημέρωσαν ότι έχουν κλείσει φορτία (ένα η πρώτη και μισό η δεύτερη) και για τον Απρίλιο. Επί τάπητος τέθηκε και το θέμα των τιμών, με τους εκπροσώπους της αγοράς να ποντάρουν περισσότερο στο καλό σενάριο μιας βραχυπρόθεσμης κρίσης με περιορισμένες επιπτώσεις στις τιμές, χωρίς βέβαια να αποκλείουν τα απευκταίο σενάριο κλιμάκωσης της έντασης και παρατεταμένης αβεβαιότητας που θα οδηγήσει σε ακραίες τιμές. Χαραμάδες αισιοδοξίας δημιουργεί η πρόθεση των ΗΠΑ για παρέμβαση στην πετρελαϊκή αγορά προκειμένου να πέσουν οι τιμές, που προανήγγειλε χθες ο ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο.
Εξετάζονται μέτρα πρόληψης ανατιμήσεων και κερδοσκοπίας
Της Δήμητρας Μανιφάβα
Την επαναφορά έκτακτων μέτρων, όπως το πλαφόν στο περιθώριο μεικτού κέρδους, αλλά και την αυστηροποίηση υφιστάμενων, όπως η μείωση του ορίου πάνω από το οποίο δημοσιοποιούνται οι επωνυμίες των επιχειρήσεων που αισχροκερδούν, μελετά, σύμφωνα με πληροφορίες, το υπουργείο Ανάπτυξης προκειμένου να ανακόψει ενδεχόμενο κύμα ανατιμήσεων που θα προκύψει από το ξέσπασμα του νέου πολέμου στη Μέση Ανατολή. Την ίδια ώρα, η εντατικοποίηση στους ελέγχους επεκτείνεται, πέρα από τα πρατήρια καυσίμων, και στην υπόλοιπη αγορά και κυρίως στις κατηγορίες των ειδών παντοπωλείου (σούπερ μάρκετ), με τον αρμόδιο υπουργό Τάκη Θεοδωρικάκο να προειδοποιεί χθες την αγορά ότι «όποιες αυξήσεις παρατηρούνται, που είναι αδικαιολόγητες και δείχνουν αισχροκέρδεια, δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να γίνουν αποδεκτές».
Υπενθυμίζεται ότι το μέτρο του πλαφόν στο περιθώριο μεικτού κέρδους, μέτρο το οποίο ελήφθη εκτάκτως πρώτη φορά στη διάρκεια της πανδημίας για περιορισμένες κατηγορίες προϊόντων και επεκτάθηκε μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία σε πολύ περισσότερα βασικά είδη (τρόφιμα, είδη νοικοκυριού, καύσιμα), έπαψε να ισχύει, έπειτα από παρατάσεις επί παρατάσεων, από την 1η Ιουλίου 2025. Πρόκειται, δε, για το μέτρο που βρέθηκε ουκ ολίγες φορές στο επίκεντρο της κριτικής των αλυσίδων σούπερ μάρκετ. Για ποιο λόγο μελετά το υπουργείο την επαναφορά τού εν λόγω μέτρου; Διότι μεγάλο μέρος των σημαντικών ανατιμήσεων σε περίπου 11.500 κωδικούς, που έχουν διαπιστώσει οι αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Ανάπτυξης, έχουν εφαρμοστεί μετά τον Σεπτέμβριο του 2025 και αποδίδονται σε μεγάλο βαθμό στην κατάργηση του μεικτού περιθωρίου κέρδους στο πλαφόν. Αυτό που ενισχύει την επιχειρηματολογία του υπουργείου έναντι λιανεμπόρων και προμηθευτών είναι η μαζικότητα των ανατιμήσεων σε ορισμένες κατηγορίες τροφίμων που συνέβη μετά την κατάργηση του πλαφόν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα αυγά, μια κατηγορία όπου έγιναν ανατιμήσεις σε 230 (!) κωδικούς.
Στο τραπέζι των συζητήσεων βρίσκεται και το θέμα της αλλαγής της νομοθεσίας σχετικά με τα πρόστιμα, όχι όσον αφορά το ύψος αυτών, αλλά το πότε δημοσιοποιούνται οι επωνυμίες των επιχειρήσεων που παραβιάζουν τους αγορανομικούς κανόνες. Υπενθυμίζεται ότι σήμερα το πρόστιμο θα πρέπει να είναι από 50.000 ευρώ και άνω για να δημοσιοποιηθεί η επωνυμία της επιχείρησης που παρανομεί. Αρμόδιοι κυβερνητικοί παράγοντες επισημαίνουν στην «Κ» ότι στην πράξη έχει αποδειχθεί ότι μόνο η δημοσιοποίηση των επωνυμιών των επιχειρήσεων που παραβιάζουν τη νομοθεσία λειτουργεί αποτρεπτικά, καθώς στις άλλες περιπτώσεις σχεδόν αδιαφορούν.
Το υπουργείο Ανάπτυξης μελετά την επαναφορά του πλαφόν στο περιθώριο μεικτού κέρδους.
Αν και μέχρι στιγμής δεν έχουν διαπιστωθεί ανατιμητικά φαινόμενα που να αποδίδονται στην πρόσφατη γενικευμένη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, το υπουργείο Ανάπτυξης επιχειρεί να τα προλάβει, αφενός διότι υπάρχει αναζωπύρωση των πληθωριστικών πιέσεων και πριν από τα τελευταία γεγονότα, αφετέρου διότι η ακρίβεια παραμένει η κυριότερη πηγή δυσαρέσκειας των πολιτών έναντι της κυβέρνησης.
Στο 3% ο πληθωρισμός
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Eurostat, ο πληθωρισμός (πρόκειται για τη μεταβολή του εναρμονισμένου δείκτη τιμών καταναλωτή) διαμορφώθηκε στην Ελλάδα σε 3% τον Φεβρουάριο, φτάνοντας για πρώτη φορά σε αυτό το επίπεδο από τον περασμένο Αύγουστο (3,1%). Πρόκειται για τον τέταρτο υψηλότερο πληθωρισμό στην Ευρωζώνη, στην οποία ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε σε 1,9%, από 1,7% τον Ιανουάριο. Ειδικά στα τρόφιμα, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα διαμορφώθηκε τον Φεβρουάριο σε 4,1% (2,6% στην Ευρωζώνη).
«Για την ώρα δεν υπάρχουν ανατιμήσεις. Εκτιμώ ότι αυτές θα υπάρξουν μόνο εάν η σύρραξη στη Μέση Ανατολή διαρκέσει πάνω από ένα μήνα», υποστήριξε μιλώντας στην «Κ» ο Αριστοτέλης Παντελιάδης, επικεφαλής της ΜΕΤΡΟ ΑΕΒΕ και πρόεδρος της Ενωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας. Την ίδια ώρα, τόσο ο κ. Παντελιάδης όσο και άλλα στελέχη της αγοράς επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει αυξημένη επισκεψιμότητα στα καταστήματα για την αγορά προμηθειών, όπως συνέβη σε άλλες έκτακτες καταστάσεις στο πρόσφατο παρελθόν. Σημειώνεται άλλωστε ότι χθες και ο Τ. Θεοδωρικάκος τόνισε πως υπάρχει πλήρης επάρκεια σε όλα τα προϊόντα και δεν υπάρχει απολύτως κανένας λόγος ανησυχίας.
