Ιδιαίτερη ανησυχία επικρατεί στις Βρυξέλλες για την «τύχη» των όπλων, μετά την πιθανή «σιγή» τους που θα σηματοδοτήσει το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία. Ακριβώς 30 χρόνια μετά τον πόλεμο στη Γιουγκοσλαβία, άλλωστε, οι αστυνομικές αρχές εξακολουθούν να εντοπίζουν σε διάφορα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης όπλα από εκείνη την εμπόλεμη σύγκρουση, που έλαβε μάλιστα χώρα στη γειτονιά μας. «Αυτό αποδεικνύει ότι υπάρχει πραγματικό πρόβλημα», παραδέχεται ο αρμόδιος επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων Μάγκνους Μπρούνερ.
Αυτή η ανησυχία, που δεν είναι φυσικά η μόνη, προκάλεσε χθες νέα, νομοθετική πρωτοβουλία για την αντιμετώπιση –αυτή τη φορά– της διακίνησης και κατοχής παράνομων πυροβόλων όπλων εντός του «μπλοκ», μέσω της υιοθέτησης για πρώτη φορά ενιαίων σχετικών κανόνων στην Ε.Ε., στο πλαίσιο της Στρατηγικής Εσωτερικής Ασφάλειας (ProtectEU).
Οι Αρχές εντοπίζουν και σήμερα πολεμικό υλικό από τη Γιουγκοσλαβία, 30 χρόνια μετά το τέλος της σύρραξης.
Τα παράνομα όπλα εξακολουθούν να τροφοδοτούν την τρομοκρατία, το οργανωμένο έγκλημα, καθώς και τη βία συμμοριών, ενώ εκτιμάται ότι περισσότερα από 1.300 άτομα χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο στην Ε.Ε. λόγω της ένοπλης βίας. Εκείνο που επίσης ανησυχεί τις Βρυξέλλες είναι ότι εντός της Ε.Ε. έχουν χαθεί ή κλαπεί συνολικά 620.000 πυροβόλα όπλα.
Επί της ουσίας, η νέα πρόταση που παρουσιάστηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει για πρώτη φορά εναρμόνιση ορισμών και ποινών σε όλα τα κράτη-μέλη, καθώς σήμερα υπάρχουν σημαντικές διαφορές που δυσχεραίνουν την αποτελεσματική αντιμετώπιση τόσο της παράνομης διακίνησης όπλων όσο και της κατοχής τους.
Τα νέα μέτρα προβλέπουν συγκεκριμένα ότι η διακίνηση και η κατασκευή παράνομων όπλων θα τιμωρούνται πλέον με ποινές έως τουλάχιστον οκτώ έτη φυλάκισης, η κατοχή παράνομων όπλων και πυρομαχικών έως τουλάχιστον πέντε έτη, η παραποίηση της υποχρεωτικής σήμανσης έως τουλάχιστον τέσσερα έτη, ενώ η παράνομη δημιουργία και διακίνηση σχεδίων για τρισδιάστατη (3D) εκτύπωση όπλων έως τουλάχιστον δύο έτη.
Και ο λόγος είναι ότι βάσει των διαθέσιμων στοιχείων το 2017, τουλάχιστον 35 εκατ. παράνομα πυροβόλα όπλα ανήκαν σε πολίτες στην Ε.Ε. (56% του εκτιμώμενου συνόλου πυροβόλων όπλων).
Σύμφωνα με αυτές τις εκτιμήσεις, τα παράνομα πυροβόλα όπλα θα υπερέβαιναν τα νόμιμα σε 12 χώρες της Ε.Ε.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται, πάντως, πλέον στις νέες τεχνολογικές «απειλές», όπως η 3D εκτύπωση, και στις εξελισσόμενες «προκλήσεις» ασφάλειας πέρα από τα σύνορα της Ενωσης. Οι νέες τεχνολογίες ενισχύουν, άλλωστε, το οργανωμένο έγκλημα, ενώ οι εγκληματίες εκμεταλλεύονται τα «κενά» στη νομοθεσία των κρατών-μελών, όπως επισημάνθηκε από τον επίτροπο Μπρούνερ. «Οι οργανωμένοι εγκληματίες και τρομοκράτες εκμεταλλεύονται τις νέες τεχνολογίες και τα κενά της νομοθεσίας για να διαδίδουν τη βία, τον τρόμο και το έγκλημα», είπε και εξήγησε πως «με τη θέσπιση ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου για αδικήματα και ποινές που αφορούν τα πυροβόλα όπλα, καθώς και με την κάλυψη των κενών για όπλα που κατασκευάζονται με 3D εκτύπωση, θα καταστήσουμε την Ε.Ε. ασφαλέστερη».
«Εθνικό σημείο επαφής»
Συγχρόνως, τα κράτη-μέλη καλούνται να καθιερώσουν ένα «εθνικό σημείο επαφής για τα πυροβόλα όπλα», δηλαδή έναν κεντρικό «κόμβο» συλλογής δεδομένων και ανταλλαγής πληροφοριών με στόχο την ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας, με τακτική παροχή ανάλυσης «απειλών», ώστε να διευκολυνθεί η διεθνής συνεργασία.
Κάθε κράτος-μέλος υποχρεούται, παράλληλα, να συλλέγει και να διαβιβάζει συγκρίσιμα στατιστικά στοιχεία –όπως αριθμό αδικημάτων, διώξεων, καταδικών και κατασχέσεων– και να καταγράφει τα κατασχεθέντα όπλα σε ένα ελάχιστο κοινό σύνολο δεδομένων, που θα κοινοποιείται πλέον στη Europol.
Τα πυροβόλα όπλα, άλλωστε, χαρακτηρίζονται «ψυχή» του οργανωμένου εγκλήματος, ενώ βάσει διαθέσιμων στοιχείων του 2021 το 60% των εγκληματικών δικτύων που δραστηριοποιούνται στο «μπλοκ» χρησιμοποιούν τη βία ως μέρος εγκληματικών επιχειρήσεων.
Πάντως, η νέα πρόταση είναι ξεχωριστή από την οδηγία για τα πυροβόλα όπλα της Ε.Ε. (2021/555), που καθορίζει ελάχιστους κοινούς κανόνες για την απόκτηση και την κατοχή νόμιμων πυροβόλων όπλων στην Ε.Ε., καθώς και τη μεταφορά τους από ένα κράτος-μέλος σε άλλο, εξηγούν αρμόδιες πηγές.
Η οδηγία του 2021 αφορά συγκεκριμένα τη νόμιμη κατοχή των όπλων για παράδειγμα για κυνήγι ή σκοποβολή, η οποία πάντως, παρά τα αλλεπάλληλα περιστατικά βίας, δεν εφαρμόζεται πλήρως από την Ελλάδα. Και γι’ αυτόν τον λόγο η Κομισιόν στα τέλη Ιανουαρίου αποφάσισε να εκκινήσει διαδικασία επί παραβάσει εναντίον της Ελλάδας για μη ορθή μεταφορά διατάξεων της οδηγίας.
