Eρευνα – Ανάλυση: καθ. Γιάννης Μανιάτης
Με τη συνεργασία των μεταπτυχιακών φοιτητών/τριών: Ι. Βούλγαρη, Α. Μανώλη
Η τήξη των πάγων στην Αρκτική λόγω κλιματικής αλλαγής μετατρέπει τον Βόρειο Πόλο σε ένα κρίσιμο στρατηγικό και γεωπολιτικό μέτωπο. Με τη συρρίκνωση των πάγων κατά 39% από το 1980 (μια έκταση μεγαλύτερη από την Ινδία) αναδύονται νέες διαδρομές που ανατρέπουν το παγκόσμιο εμπόριο. Η «Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή» συνδέει Κίνα και Ευρώπη σε 20 ημέρες έναντι 27 μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Ταυτόχρονα, τα πλούσια κοιτάσματα πετρελαίου και σπάνιων γαιών πυροδοτούν έναν σφοδρό ανταγωνισμό μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ρωσίας και ΝΑΤΟ. Η κυριαρχία στις ανοιχτές θάλασσες της Αρκτικής θα καθορίσει τις ισορροπίες της επόμενης δεκαετίας, με το «φαινόμενο Τραμπ» να κυριαρχεί στο προσκήνιο.
Η Ευρώπη «ποντάρει» στην άμυνα
Το 2025 αναδείχθηκε ως η βιαιότερη χρονιά των τελευταίων δεκαετιών για την Ευρώπη, με τις συγκρούσεις να δεκαπλασιάζονται σε σχέση με το 2021. Στην Ουκρανία, τα πολεμικά γεγονότα εκτοξεύθηκαν κατά 53%, καθώς η Ρωσία ποντάρει στη δυτική κόπωση. Παράλληλα, οι αναταραχές σε Σερβία, Γεωργία, Αρμενία συνθέτουν ένα σκηνικό πολιτικής αστάθειας, με την Ευρώπη να συγκεντρώνει σχεδόν το 50% των παγκόσμιων συρράξεων για το 2025. Απαντώντας στην αβεβαιότητα, ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός 2028-2034 δίνει πρωταγωνιστικό ρόλο σε άμυνα και ψηφιακή μετάβαση, στοχεύοντας στη στρατηγική αυτονομία της ηπείρου. O ευρωπαϊκός Νότος, με χώρες όπως η Ελλάδα, οφείλει να διεκδικήσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην αμυντική τεχνολογία.
