Καρκινοβατούν οι ύστατες προσπάθειες διπλωματικής μεσολάβησης για την αποτροπή της επαπειλούμενης στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, καθώς η Τεχεράνη απορρίπτει τους όρους που της έχουν τεθεί από την Ουάσιγκτον και οι οποίοι, σύμφωνα με ρεπορτάζ του διεθνούς Τύπου, ισοδυναμούν με ολοκληρωτική συνθηκολόγηση.
Την Τετάρτη ο Ντόναλντ Τραμπ ανέβασε κατακόρυφα τους τόνους, λέγοντας ότι «ο χρόνος εξαντλείται» και κάλεσε το Ιράν να προσέλθει άμεσα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, προειδοποιώντας ότι «μια μεγάλη αρμάδα» είναι έτοιμη να αναλάβει δράση. Στη σχετική ανάρτησή του, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έδωσε λεπτομέρειες για το περιεχόμενο των απαιτήσεών του. Ωστόσο, σύμφωνα με τους New York Times, που επικαλούνται Αμερικανούς και Ευρωπαίους αξιωματούχους, η κυβέρνηση Τραμπ έχει θέσει στην Τεχεράνη τρεις βαρύτατες αξιώσεις.
Τρεις απαιτήσεις
Η πρώτη αφορά το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Πηγαίνοντας πολύ μακρύτερα από τη συμφωνία που είχε υπογράψει το Ιράν με τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, τη Γερμανία και την Ε.Ε., το 2015, οι Αμερικανοί απαιτούν τώρα να παραιτηθεί εντελώς από τον εμπλουτισμό ουρανίου και να παραδώσει το σύνολο των αποθεμάτων του στη διεθνή κοινότητα. Επιπλέον, αξιώνουν να περιορίσει δραστικά τον αριθμό και το βεληνεκές των βαλλιστικών πυραύλων του, που αποτελούν το βασικό μέσο άμυνας απέναντι στο Ισραήλ – μια χώρα που διαθέτει πυρηνικά όπλα. Η τρίτη προϋπόθεση που θέτουν οι Αμερικανοί είναι να διακόψει το Ιράν κάθε μορφή βοήθειας προς τις φιλικές πολιτοφυλακές του στην περιοχή, όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, οι Χούθι στην Υεμένη και ένοπλες σιιτικές οργανώσεις στο Ιράκ.
Το πακέτο των αμερικανικών απαιτήσεων τέθηκε υπόψη της ιρανικής ηγεσίας κατά τις διαβουλεύσεις που είχε πρόσφατα ο ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί.
Με συνθηκολόγηση ισοδυναμούν οι όροι που έχει θέσει ο Τραμπ στο Ιράν – Προσπάθειες μεσολάβησης από Σαουδική Αραβία και Τουρκία.
Ο Μεχντί Μοχαμαντί, κορυφαίος σύμβουλος του προέδρου της ιρανικής βουλής, Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, χαρακτήρισε απαράδεκτους τους αμερικανικούς όρους λέγοντας: «Αυτά που λέει ο Γουίτκοφ θα σήμαιναν ουσιαστικά τη συνθηκολόγηση του Ιράν. Μας λένε να αφοπλιστούμε, ώστε να μπορούν να μας χτυπάνε κατά βούληση».
Σοβαρά ερωτήματα τίθενται και για τους στόχους της ενδεχόμενης αμερικανικής επίθεσης. Στη διάρκεια ακρόασης ενώπιον της επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Γερουσίας, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο αναγνώρισε ότι αν πέσει το καθεστώς της Τεχεράνης «δεν υπάρχει προφανής απάντηση» στο ποιος θα το διαδεχθεί, τονίζοντας τις διαφορές με το προηγούμενο της Βενεζουέλας. Επικαλούμενο δύο πηγές από την Ουάσιγκτον, το πρακτορείο Reuters αναφέρει ότι ο Τραμπ ενδέχεται να διατάξει πλήγματα εναντίον ηγετών και μηχανισμών καταστολής του Ιράν, ώστε να ενθαρρύνει τους αντικαθεστωτικούς να ξανακατέβουν στους δρόμους και, αυτή τη φορά, να ανατρέψουν τη θεοκρατία.
Σύμφωνα με την ιστοσελίδα Axios, ο αρχηγός της κατασκοπείας του ισραηλινού στρατού, Σλόμι Μπίντερ, βρέθηκε την Τρίτη και την Τετάρτη στις ΗΠΑ όπου είχε διαβουλεύσεις στο Πεντάγωνο, στον Λευκό Οίκο και στη CIA με βασικό αντικείμενο τους πιθανούς στόχους μιας αμερικανικής επίθεσης. Το ίδιο ρεπορτάζ αναφέρει ότι το επόμενο διήμερο, Πέμπτη και Παρασκευή, επρόκειτο να έχει διαβουλεύσεις στην Ουάσιγκτον ο υπουργός Αμυνας της Σαουδικής Αραβίας, Χαλίντ μπιν Σαλμάν, σε μια από τις ύστατες, όπως φαίνεται, διπλωματικές προσπάθειες να αποτραπεί η σύγκρουση. Το βασίλειο των Σαούντ έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θα επιτρέψει να χρησιμοποιηθεί ο εναέριος χώρος του για αμερικανική επίθεση εναντίον του Ιράν.
Κυρώσεις από την Ε.Ε.
Στο μεταξύ, η Ευρωπαϊκή Ενωση ανακοίνωσε χθες την επιβολή νέων κυρώσεων εναντίον 19 Ιρανών αξιωματούχων, ενώ περιέλαβε στη λίστα των τρομοκρατικών οργανώσεων τους Φρουρούς της Επανάστασης εξαιτίας του ρόλου που έπαιξαν στην αιματηρή καταστολή των πρόσφατων διαδηλώσεων. Μέρος του κλιμακούμενου ψυχολογικού πολέμου ήταν και το χθεσινό κύριο άρθρο της ιρανικής εφημερίδας Keyhan, που απηχεί τη σκληροπυρηνική πτέρυγα του καθεστώτος. «Σήμερα το Ιράν και οι σύμμαχοί του έχουν το δάχτυλο στη σκανδάλη. Με το πρώτο λάθος του εχθρού, θα κόψουμε την ενεργειακή αρτηρία του κόσμου στα Στενά του Ορμούζ». Λίγο αργότερα ανακοινώθηκε η έναρξη ναυτικών γυμνασίων του Ιράν στην περιοχή των Στενών.
Τριμερή προτείνει ο Ερντογάν
Μετά την Ουκρανία, το Ιράν. Ο Ταγίπ Ερντογάν προσέφερε για μία ακόμη φορά τις καλές του υπηρεσίες ως μεσολαβητής στον Ντόναλντ Τραμπ, σε μια προσπάθεια ειρηνικής διευθέτησης της σοβούσας κρίσης. Oπως ανέφερε ρεπορτάζ της τουρκικής φιλοκυβερνητικής (πλέον) εφημερίδας Hurriyet, ο Ερντογάν είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αμερικανό ομόλογό του στις 27 Ιανουαρίου, όπου έριξε την ιδέα μιας τριμερούς διάσκεψης, με τη συμμετοχή και του Ιρανού προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν. Η εφημερίδα αναφέρει ότι ο Τραμπ εμφανίστηκε θετικός στην πρόταση του Τούρκου προέδρου και ότι η προτεινόμενη διάσκεψη θα μπορούσε να γίνει διαδικτυακά. Σήμερα Παρασκευή αναμένεται στην Aγκυρα ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί, ο οποίος θα έχει συνομιλίες με τον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν για την κρίση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Σε μια άλλη εξέλιξη, οι τουρκικές αρχές συνέλαβαν έξι άτομα με την κατηγορία της κατασκοπείας για λογαριασμό του Ιράν. Ιδιαίτερος στόχος τους φέρεται να ήταν η αμερικανική βάση του Ιντσιρλίκ, στην επαρχία των Αδάνων.
