Οι Eλληνες μαθητές αξιοποιούν τις νέες τεχνολογίες στο διάβασμά τους. Ο χρόνος που μελετούν στο σπίτι με τη χρήση τάμπλετ υπολογίζεται σε περίπου οκτώ ώρες την εβδομάδα και κατατάσσει την Ελλάδα στην ένατη θέση μεταξύ 36 χωρών-μελών του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), όπως προκύπτει από την τελευταία μελέτη του οργανισμού με τίτλο «Ανασκόπηση της εκπαιδευτικής πολιτικής: Βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων στην Ελλάδα». Στόχος είναι οι Ελληνες μαθητές να εξοικειωθούν ακόμη περισσότερο με τη χρήση νέων τεχνολογιών. Από την άλλη, όμως, υπάρχουν μαθήματα στο ελληνικό σχολείο που δεν αξιοποιούν τα νέα ψηφιακά εκπαιδευτικά εργαλεία.
«Η θέση του εκπαιδευτικού πρέπει να είναι πνευματικά δελεαστική και όχι οικονομικά», τονίζει ο Αντρέας Σλάιχερ, διευθυντής Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων.
Στη μελέτη, ως θετικά βήματα του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος παρουσιάζονται η υλοποίηση σημαντικών μεταρρυθμίσεων στην αξιολόγηση των σχολικών μονάδων και η ψηφιακή μετάβαση. Ωστόσο, στα στοιχεία αυτά κομβικό είναι το σημείο έναρξης· και αυτό γιατί η Ελλάδα έχει καθυστερήσει πολύ. Ενδεικτικό είναι ότι η Ελλάδα μέχρι το 2022 ήταν η μόνη χώρα-μέλος του ΟΟΣΑ χωρίς αξιολόγηση των εκπαιδευτικών. Θεσμοθετήθηκε το 2021, και μία πενταετία μετά συνεχίζουν να υπάρχουν αντιδράσεις των εκπαιδευτικών, ενώ η διαδικασία επικρίνεται ως γραφειοκρατική και εντέλει διεκπεραιωτική.
Μεταρρυθμίσεις
Στη μελέτη του ΟΟΣΑ επισημαίνονται αλλαγές που προωθήθηκαν από το 2019, όπως η επικαιροποίηση του αναλυτικού προγράμματος σπουδών με έμφαση στην κριτική σκέψη και στην επίλυση προβλημάτων, η υποχρεωτική προσχολική εκπαίδευση από 4 ετών που ενισχύει την προσβασιμότητα, οι επενδύσεις σε ψηφιακές υποδομές και πλατφόρμες που υποστηρίζουν τη διδασκαλία και τη μάθηση, καθώς και η εισαγωγή των εργαστηρίων δεξιοτήτων και της πρώιμης εκμάθησης ξένων γλωσσών, που ενισχύουν τις διαθεματικές δεξιότητες. «Αναγνωρίζονται οι σημαντικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών: τα νέα προγράμματα σπουδών, η αξιολόγηση των σχολικών μονάδων, οι αλλαγές στη διακυβέρνηση, ο ψηφιακός μετασχηματισμός της εκπαίδευσης, αλλά και οι παρεμβάσεις που στοχεύουν στην ενίσχυση της συνοχής του εκπαιδευτικού συστήματος, παράλληλα με την έμφαση στην ποιότητα και στη λογοδοσία», ανέφερε η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, προσθέτοντας ότι η μεγάλη πρόκληση είναι η γεφύρωση του χάσματος μεταξύ σχεδιασμού πολιτικής και πραγματικού αντικτύπου στη μάθηση. «Εκτιμούμε τη συνεργασία με τον ΟΟΣΑ όχι απλώς ως εξωτερική αξιολόγηση, αλλά ως μια κοινή προσπάθεια για τη βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων».
«Ολα αυτά μπορούν να επιτευχθούν εάν υπάρχουν καλοί εκπαιδευτικοί. Αλλά δεν μπορείς να αγοράσεις έναν καλό εκπαιδευτικό», δήλωσε από την πλευρά του χθες στην «Κ» ο Αντρέας Σλάιχερ, διευθυντής Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων και ειδικός σύμβουλος για την εκπαιδευτική πολιτική στον ΟΟΣΑ, τονίζοντας τη σημασία του κινήτρου που έχει κάποιος για να επιλέξει το επάγγελμα. «Η θέση πρέπει να είναι πνευματικά δελεαστική και όχι οικονομικά. Οι Ελληνες εκπαιδευτικοί δεν βλέπουν τον ρόλο τους ως μέντορες των μαθητών. Και το σημαντικό είναι ο ρόλος του δασκάλου μέσα στο σχολείο· εάν είναι μέρος μιας δημιουργικής ομάδας. Επίσης, έχει σημασία η αποδοχή του από τους μαθητές και τους γονείς, η θετική διάδραση στις σχέσεις τους», ανέφερε. Για την ενίσχυση του ρόλου του εκπαιδευτικού απαιτείται, σύμφωνα με τον οργανισμό, η ενίσχυση της σχολικής αυτονομίας σε κρίσιμους τομείς λήψης αποφάσεων, όπως για παράδειγμα ο σχεδιασμός του αναλυτικού προγράμματος και η διαχείριση πόρων, κάτι που μπορεί να βελτιώσει τη λειτουργικότητα, την καινοτομία και την ανταπόκριση των σχολείων στις ανάγκες των μαθητών.
Αυτονομία
Βάσει των στοιχείων του ΟΟΣΑ, η χώρα μας είναι τελευταία στη λίστα των κρατών-μελών του οργανισμού ως προς την αυτονομία που έχουν ο διευθυντής και ο σύλλογος διδασκόντων σε σειρά κρίσιμων θεμάτων, όπως για παράδειγμα το αναλυτικό ή και το ωρολόγιο πρόγραμμα σπουδών. Στη σχετική λίστα είμαστε τελευταίοι και ουσιαστικά έχουμε το πιο καθετοποιημένο σύστημα οργάνωσης των συνολικά 10.800 σχολικών μονάδων στη χώρα, καθώς όλα καθορίζονται με αποφάσεις του υπουργείου Παιδείας. Ο οργανισμός τονίζει ότι η αυτονομία των σχολικών μονάδων προϋποθέτει διευθυντές με δεξιότητες στρατηγικού σχεδιασμού, παιδαγωγικής ηγεσίας, ανάλυσης δεδομένων, διαχείρισης ανθρωπίνων και οικονομικών πόρων.
Βεβαίως, απαιτείται ένα ισορροπημένο μοντέλο, στο οποίο η αυξημένη ευελιξία των σχολικών μονάδων να συνοδεύεται από ισχυρούς μηχανισμούς αξιολόγησης, λογοδοσίας και συστηματικής επιμόρφωσης των στελεχών της εκπαίδευσης.
Από την άλλη όμως, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, οι πραγματικοί μισθοί των εκπαιδευτικών μειώθηκαν κατά 35% από το 2010, ενώ οι εκπαιδευτικοί έχουν αμοιβές οι οποίες εξαρτώνται αποκλειστικά από τα έτη υπηρεσίας και τα τυπικά προσόντα.
