Η Ελλάδα κατατάσσεται 16η ανάμεσα στα 51 κράτη τα οποία ερεύνησε ο ΟΟΣΑ με βάση τη χρήση του ChatGPT. Σχεδόν το 40% των χρηστών του Ιντερνετ στη χώρα μας χρησιμοποιεί πλέον το δημοφιλές chatbot της OpenΑΙ. Η Ελλάδα σημείωσε αύξηση 20 ποσοστιαίων μονάδων από το 2024 στο 2025 και τοποθετείται σε απόσταση αναπνοής από χώρες όπως η Ελβετία, η Σουηδία και το Βέλγιο. Βρίσκεται μάλιστα λίγο κάτω από τo Iσραήλ, το γειτονικό κράτος που είναι γνωστό ως startup nation· πρώτη στην κατάταξη έρχεται η Σιγκαπούρη και τελευταία η Κίνα, όπου το ChatGPT δεν είναι γενικά προσβάσιμο.
Το εύρημα είναι κατ’ αρχάς ενθαρρυντικό, από την άποψη ότι οι Ελληνες εμφανίζονται να ακολουθούν στενά τη δυναμική της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης μέσα από την καθημερινότητά τους, γεγονός που διανοίγει τις γνωστικές και επαγγελματικές προοπτικές τους. Είναι όμως και ριψοκίνδυνο, καθώς ακόμη δεν έχει θεσπιστεί ένα πλαίσιο με εποικοδομητικούς κανόνες για τη χρήση του ChatGPT σε νευραλγικούς τομείς, όπως η εκπαίδευση. Επιπλέον, δημιουργεί σε έναν βαθμό και αντίφαση που θα πρέπει να προβληματίζει, εφόσον συνδυαστεί με τα ευρήματα άλλων ερευνών που καταδεικνύουν ότι η ελληνική οικονομία δεν αξιοποιεί το ανθρώπινο δυναμικό που παρουσιάζει εξοικείωση με την ΑΙ.
Ο ΟΟΣΑ ερεύνησε επίσης πώς οι νέοι της δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης χρησιμοποιούν τις εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, εκτός σχολείου και πέρα από τις οδηγίες των καθηγητών τους. Τα ευρήματα για την Ελλάδα έχουν ως εξής:
• Το 55% για να αντλεί γενικές πληροφορίες (σχεδόν στον ευρωπαϊκό μέσο όρο).
• Το 41% για να λάβει εξηγήσεις σχετικά με όρους και έννοιες (κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο).
• Το 33% για να αντλεί ολοκληρωμένες λύσεις σε εργασίες (πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο).
• Το 25% για να ενισχυθεί με διαδραστικό περιεχόμενο κατά τη διαδικασία της μάθησης (κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο).
• Το 19% για να σχεδιάσει εξατομικευμένο πλάνο μάθησης και προόδου (σχεδόν στον ευρωπαϊκό μέσο όρο).
Σημειωτέον, η Ελλάδα ανήκει στις εννέα χώρες του ΟΟΣΑ οι οποίες το 2025 δήλωναν ότι ανέπτυσσαν ή σχεδίαζαν να αναπτύξουν πλαίσιο καθοδήγησης και πολιτικές για τη χρήση της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης στο εκπαιδευτικό τους σύστημα. Πάντως, από το περασμένο έτος επιλεγμένα σχολεία στη χώρα μας εφαρμόζουν πιλοτικά τη χρήση του ChatGPT Edu, μέσω της συνεργασίας με την OpenAI για την Ελλάδα. Το έργο περιλαμβάνει εκπαίδευση εκπαιδευτικών και παρακολούθηση των παιδαγωγικών επιπτώσεων της χρήσης της GenAI. Διεθνώς, ακόμη και στις περιπτώσεις κατά τις οποίες τα εργαλεία της τεχνητής νοημοσύνης δεν χρησιμοποιούνται από τη λειτουργία των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, η διαθεσιμότητά τους στον ελεύθερο χρόνο των μαθητών και φοιτητών συνιστά πρόκληση. Εξ ου και τα κράτη θα πρέπει να εξετάσουν πώς τα εκπαιδευτικά συστήματα μπορούν να αξιοποιήσουν αντίστοιχα εργαλεία ή και να προσαρμοστούν σ’ αυτά.
Η Ελλάδα σημείωσε αύξηση 20 ποσοστιαίων μονάδων από το 2024 στο 2025 και βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από χώρες όπως η Ελβετία και το Βέλγιο.
Η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη έχει τη δυνατότητα να μεταμορφώσει την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα της μάθησης, καθώς και την παραγωγικότητα των εκπαιδευτικών συστημάτων, υπό την προϋπόθεση ότι συνοδεύεται από προσεκτική διαχείριση των κινδύνων που τη συνοδεύουν. Η υπερβολική εξάρτηση από εφαρμογές GenAI που παρέχουν άμεσες απαντήσεις μπορεί να μειώσει την ενεργό συμμετοχή των μαθητών και φοιτητών, βελτιώνοντας μονοδιάστατα την απόδοση στις εργασίες, χωρίς αντίστοιχα μαθησιακά οφέλη. «Οταν χρησιμοποιείται ως συντόμευση και όχι ως εργαλείο μάθησης, η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να εκτοπίσει τη γνωστική προσπάθεια και να αποδυναμώσει τις δεξιότητες που στηρίζουν τη βαθιά μάθηση», επισημαίνουν οι ερευνητές του ΟΟΣΑ.
Για τους εκπαιδευτικούς, η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη μπορεί επίσης να βελτιώσει τόσο την παραγωγικότητα όσο και την ποιότητα της διδασκαλίας. Τα στοιχεία του ΟΟΣΑ εμφανίζουν μείωση κατά 31% του χρόνου που αφιερώνουν οι καθηγητές φυσικών επιστημών στη διδασκαλία και στον σχεδιασμό στη Βρετανία. Τα ίδια ευρήματα καταδεικνύουν αύξηση εννέα ποσοστιαίων μονάδων στα ποσοστά επιτυχίας των μαθητών, όπου οι καθηγητές με χαμηλή εμπειρία έλαβαν υποστήριξη από την τεχνητή νοημοσύνη – μικρότερα ήταν τα κέρδη για τους πιο έμπειρους καθηγητές.
Ως εκ τούτου, ο διεθνής οργανισμός εφιστά την προσοχή των κυβερνήσεων στις ακόλουθες παρατηρήσεις:
• Η επιτυχής εκτέλεση μιας εκπαιδευτικής εργασίας με GenAI δεν οδηγεί αυτόματα σε μάθηση.
• Η απόκτηση και η επίδειξη βασικών γνώσεων και δεξιοτήτων σε βασικά μαθήματα χωρίς τη χρήση GenAI γενικής χρήσης παραμένει το «κλειδί».
• Τα εργαλεία GenAI, είτε εκπαιδευτικά είτε γενικής χρήσης, θα πρέπει να χρησιμοποιούνται σε σενάρια μάθησης που έχουν σχεδιαστεί σκόπιμα από εκπαιδευτικούς για την επίτευξη συγκεκριμένων μαθησιακών στόχων.
• Κατά τη χρήση εργαλείων GenAI οι εκπαιδευτικοί και το υπόλοιπο εκπαιδευτικό προσωπικό πρέπει να συνεχίσουν να ασκούν την επαγγελματική τους κρίση και να παραμένουν υπεύθυνοι για την ποιότητα του αποτελέσματος, αξιολογώντας, τροποποιώντας ή εγκρίνοντας το αποτέλεσμα που παράγεται από την τεχνητή νοημοσύνη.
• Οι προγραμματιστές GenAI θα πρέπει να σχεδιάζουν εργαλεία GenAI ειδικά για την εκπαίδευση με βάση την εκπαιδευτική έρευνα και τις παιδαγωγικές γνώσεις και να εμπλέκουν εκπαιδευτικούς, καθώς και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, όπως μαθητές ή γονείς ή ενώσεις εκπαιδευτικών, κατά περίπτωση, στη διαδικασία σχεδιασμού.
• Η διεθνής συνεργασία στην επιστημονική έρευνα για την αξιολόγηση των επιπτώσεων των σαφώς καθορισμένων παιδαγωγικών χρήσεων των εργαλείων GenAI στη μάθηση και την ευημερία των μαθητών και των εκπαιδευτικών βοηθάει στην αποτελεσματική αξιοποίηση αυτών των εργαλείων.
