Απέναντι στην παχυσαρκία με νέα «όπλα»

Από τα Χριστούγεννα, όταν και ξεκίνησε, 2.000 πολίτες έσπευσαν να δηλώσουν συμμετοχή στο πρόγραμμα πρόληψης και αντιμετώπισης της παχυσαρκίας, λαμβάνοντας καινοτόμα φάρμακα δωρεάν. Είναι άτομα που έκαναν εξετάσεις για καρδιαγγειακό κίνδυνο και χαρακτηρίστηκαν δικαιούχοι για την παχυσαρκία. Οπως δήλωσε στην «Κ» η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη, «το γεγονός ότι πήγαν μέσα στις γιορτές δείχνει πόση ανάγκη το έχει ο κόσμος».

2.000 πολίτες στο πρόγραμμα αντιμετώπισης της παχυσαρκίας

Της Πέννυς Μπουλούτζα

Ενα πολύ καλό ξεκίνημα έχει κάνει το πρόγραμμα πρόληψης και αντιμετώπισης της παχυσαρκίας ενηλίκων. Από τις 23 Δεκεμβρίου 2025, όταν στάλθηκαν με sms τα πρώτα παραπεμπτικά για επίσκεψη σε γιατρό, έως και χθες, 20 Ιανουαρίου 2026, 2.000 δικαιούχοι έλαβαν τις υπηρεσίες του προγράμματος.

Αυτό σημαίνει ότι αυτοί οι δικαιούχοι μέσα στις γιορτές, με τους πολλούς διατροφικούς πειρασμούς, αλλά και έπειτα από αυτές, επισκέφθηκαν γιατρό σε δημόσια μονάδα υγείας και εκείνος συνταγογράφησε καινοτόμα φάρμακα για την παχυσαρκία, τα οποία οι δικαιούχοι έλαβαν δωρεάν από φαρμακείο.

Για το υπουργείο Υγείας ο αριθμός των 2.000 είναι εντυπωσιακός. Οπως αναφέρει στην «Κ» η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, και αρμόδια για το πρόγραμμα «Προλαμβάνω», Ειρήνη Αγαπηδάκη, «μου έκανε εντύπωση ότι ήδη μέχρι τώρα τόσα άτομα έχουν συμμετάσχει στο πρόγραμμα. Το γεγονός ότι πήγαν μέσα στις γιορτές δείχνει πόση ανάγκη το έχει ο κόσμος. Ειδικά οι δικαιούχοι με χαμηλό οικονομικό επίπεδο, που έχουν περισσότερη ανάγκη, και οι οποίοι δεν θα είχαν πρόσβαση σε θεραπείες αντιμετώπισης του προβλήματός τους».

Αρχικά εστάλησαν sms σε 30.000 δικαιούχους. Σημειώνεται ότι το πρόγραμμα πρόληψης και αντιμετώπισης της παχυσαρκίας ενηλίκων είναι στενά συνδεδεμένο με το πρόγραμμα πρόληψης και αντιμετώπισης του καρδιακού κινδύνου. Οι δικαιούχοι του πρώτου προγράμματος προκύπτουν από τους δικαιούχους του δεύτερου.

Ειδικότερα, όσοι έκαναν εξετάσεις και επισκέφθηκαν γιατρό για καρδιαγγειακό κίνδυνο και πληρούσαν συγκεκριμένα κριτήρια χαρακτηρίστηκαν δικαιούχοι για την παχυσαρκία. Τα κριτήρια είναι ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) –ο οποίος υπολογίζεται διαιρώντας το σωματικό βάρος (σε κιλά) με το τετράγωνο του ύψους (σε μέτρα)– 37 έως 39 με συννοσηρότητες, όπως για παράδειγμα σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, προδιαβήτης, σύνδρομο υπνικής άπνοιας, στεφανιαία νόσος, υπέρταση, καρδιακή ανεπάρκεια κ.ά., και ΔΜΣ 40 και άνω. Σημειώνεται ότι ο ΔΜΣ 40 και άνω δείχνει παχυσαρκία Γ΄ βαθμού, που είναι η νοσογόνος παχυσαρκία, και θεωρείται αυτόνομο πρόβλημα υγείας.

Ο νέος υπολογισμός

Οι 30.000 δικαιούχοι είχαν προκύψει από όσους είχαν συμμετάσχει στο πρόγραμμα για τον καρδιαγγειακό κίνδυνο έως τον Νοέμβριο. Αρχές Ιανουαρίου επανυπολογίστηκε ο αριθμός των δικαιούχων με βάση όσους συμμετείχαν τον Δεκέμβριο στο πρόγραμμα για καρδιαγγειακά. Ετσι σήμερα οι δικαιούχοι για το πρόγραμμα πρόληψης και αντιμετώπισης παχυσαρκίας είναι 36.360. Γι’ αυτούς έχουν ήδη εκδοθεί παραπεμπτικά και έχουν σταλεί sms.

Τα φάρμακα που χορηγούνται είναι τα Mounjaro και Wegovy, αλλά μπορεί να δοθούν και τα Saxenda, Mysimba και Xenical – Ποιο το προφίλ όσων έχουν συμμετάσχει.

Η διαδικασία του επανυπολογισμού θα επαναληφθεί τον Φεβρουάριο, με τα δεδομένα του Ιανουαρίου από το πρόγραμμα των καρδιαγγειακών παθήσεων, το οποίο έληγε στο τέλος του 2025, όμως έλαβε ατύπως παράταση για ένα μήνα. Από τους δικαιούχους για το πρόγραμμα για την παχυσαρκία, είναι πολλά άτομα με εξαιρετικά υψηλό δείκτη μάζας σώματος, 47 έως 50. Οι περισσότεροι έχουν καρδιαγγειακά νοσήματα. Κάποιοι από αυτούς δεν το γνώριζαν και το έμαθαν κάνοντας εξετάσεις στο πλαίσιο του προγράμματος πρόληψης καρδιαγγειακού κινδύνου. Είναι κυρίως μέσης ηλικίας, αλλά υπάρχουν και νεότεροι, όπως άτομα ηλικίας 35 και 40. Υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις δικαιούχων που λόγω της παχυσαρκίας δεν έχουν βγει από το σπίτι χρόνια. Και υπάρχουν φτωχοί άνθρωποι με ακραίο δείκτη μάζας σώματος.

Η διαδικασία

Το παραπεμπτικό που εκδίδεται για τους δικαιούχους είναι διάρκειας δύο μηνών. Εάν λήξει, θα επανεκδοθεί και θα σταλεί νέο sms. Εκτελείται μόνο σε δημόσιες μονάδες υγείας που διαθέτουν γιατρό ειδικότητας ενδοκρινολογίας, διαβήτη, μεταβολισμού, οικογενειακής ιατρικής ή παθολογίας. Ο γιατρός που θα εξετάσει τον δικαιούχο θα κρίνει εάν θα πρέπει να συνταγογραφήσει φαρμακευτική αγωγή. Στην περίπτωση αυτή ο δικαιούχος εκτελεί τη συνταγή και λαμβάνει το φάρμακο σε ένα από τα 5.000 φαρμακεία που συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Η συνταγή έχει διάρκεια 15 ημερών. Με την εκτέλεσή της εκδίδεται ταυτόχρονα παραπεμπτικό για τη διενέργεια νέας ιατρικής εξέτασης με διάρκεια 45 ημερών. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται, εφόσον είναι αναγκαίο, έως οκτώ φορές. Εκτός από δωρεάν φαρμακευτική αγωγή, ο δικαιούχος θα λάβει και διατροφική συμβουλευτική. Στόχος είναι η σταδιακή απώλεια βάρους, η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών και η μακροχρόνια διαχείριση του βάρους.

Σύμφωνα με οδηγό προς τα φαρμακεία που έστειλε ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος, τα φάρμακα που χορηγούνται στο πλαίσιο του προγράμματος είναι κυρίως τιρζεπατίδη (Mounjaro) και σεμαγλουτίδη (Wegovy), αλλά μπορεί να δοθούν και λιραγλουτίδη (Saxenda), ναλτρεξόνη/βουπροπιόνη (Mysimba) και ορλιστάτη (Xenical).

Ο οδηγός

Για την υποστήριξη των δικαιούχων που θα λάβουν το φάρμακο, η επιστημονική ομάδα του Πανελληνίου Φαρμακευτικού Συλλόγου έχει εκπονήσει οδηγό με κατευθυντήριες οδηγίες. Ενδεικτικά, ο οδηγός συστήνει «συνδυάστε τη θεραπεία με αλλαγές στον τρόπο ζωής. Τα φάρμακα αυτά είναι πιο αποτελεσματικά όταν συνδυάζονται με δίαιτα μειωμένων θερμίδων και αυξημένη σωματική δραστηριότητα».

Επίσης, δίνει συστάσεις για υγιεινή διατροφή και για τη διαχείριση των παρενεργειών, όπως ναυτία (αποφυγή επεξεργασμένων τροφίμων, τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά και τηγανητά, δοκιμάστε τζίντζερ ή ψωμί ολικής αλέσεως), δυσκοιλιότητα (περισσότερο νερό και φυτικές ίνες) και καούρα (μικρότερα γεύματα). Και μεταξύ άλλων δίνει πληροφορίες για το πώς δρουν τα φάρμακα στον οργανισμό, πότε αυτά γίνονται πιο αποτελεσματικά, τι μπορεί να γίνει με τη διακοπή λήψης των φαρμάκων κ.ά.

«Σταμάτησε ο θόρυβος στο κεφάλι μου γύρω από το φαγητό»

Της Λίνας Γιάνναρου

Στις 4 χθες το απόγευμα η Σμαρώ μασουλούσε αμύγδαλα κολλημένη στην κίνηση της Κηφισίας. Εχοντας χάσει τα κιλά που είχε βάλει στόχο να χάσει, εδώ και ένα μήνα έχει διακόψει το φάρμακο. Η πείνα έχει επανέλθει, οπότε βρίσκεται σε σχετικά αυστηρή διατροφή. «Και έχω και μια ένεση στο ψυγείο για τις δύσκολες μέρες του μήνα, όταν εκεί κοντά στην ωορρηξία μου έρχεται να φάω τους τοίχους. Θέλω να ξέρω ότι είναι εκεί αν δω ότι χάνω τον έλεγχο».

Η Σμαρώ, 48, δεν είναι παχύσαρκη, ούτε έχει υπάρξει ποτέ. Ανήκει στη μεγάλη κατηγορία των γυναικών όμως που όλη τη ζωή τους είναι σε δίαιτα. «Από την εφηβεία με θυμάμαι να τρώω ψητά κοτόπουλα. Είναι έτσι ο οργανισμός μου, έχει τάση να παίρνει βάρος». Με πολλή προσπάθεια παρέμενε γύρω στα 65 κιλά, ωστόσο λίγο η περιεμμηνόπαυση, λίγο επειδή μετά την καραντίνα συνήθισε το κρασάκι το βράδυ, ο έλεγχος χάθηκε. Το καλοκαίρι σκαρφάλωσε στα 75 κιλά, με ανοδικές τάσεις.

Μια μέρα πήγε στο φαρμακείο και αγόρασε μία από τις γνωστές ενέσεις αδυνατίσματος. Μολονότι δεν αμελεί την υγεία της και κάνει συχνά εξετάσεις, δεν προμηθεύτηκε το συγκεκριμένο φάρμακο κατόπιν ιατρικής συμβουλής, ούτε είχε ασφαλώς ιατρική συνταγή. «Συνταγή; Οχι. Απλώς πήγα και το πήρα». (Κάποιοι φαρμακοποιοί λένε στην «Κ» ότι δεν το χορηγούν χωρίς χαρτί γιατρού.) Από την πρώτη στιγμή, όμως, δεσμεύτηκε στον εαυτό της ότι δεν θα βασιστεί στην ένεση. «Ανέσυρα μία από τις πολλές δίαιτες από διαιτολόγο που όλοι έχουμε στο συρτάρι μας, ώστε να μη στερήσω από τον εαυτό μου θρεπτικά συστατικά». Αλλά και για να έχει τον έλεγχο όταν το σταματήσει.

«Ξεκίνησα με τη δόση εισαγωγής (σ.σ. η δόση έναρξης της τιρζεπατίδης, που είναι η δραστική ουσία του φαρμάκου, είναι 2,5 mg μία φορά την εβδομάδα. Μετά από τέσσερις εβδομάδες η δόση συνιστάται να αυξηθεί σε 5 mg μία φορά την εβδομάδα) και ως εκ θαύματος από το ίδιο απόγευμα σταμάτησα να πεινάω – ήταν κάτι μαγικό», λέει η ίδια. Δεν έχουν όλοι την ίδια εμπειρία. Στο γκρουπ του φαρμάκου στο Facebook, μια γυναίκα γράφει: «Είναι η τρίτη μέρα που έκανα για πρώτη φορά την ένεση. Η όρεξη έχει ελαχιστοποιηθεί μηδαμινά. Να ανησυχώ; Από πότε νιώσατε το περίφημο “ξεχνάω να φάω”;».

Η Σμαρώ, πάντως, το ένιωσε αμέσως. Εχανε πάνω από ένα κιλό την εβδομάδα, κάνοντας παράλληλα και γυμναστική για να αποφύγει την απώλεια μυϊκής μάζας. «Τα κιλά ήταν το λιγότερο. Σταμάτησε ο θόρυβος στο κεφάλι μου γύρω από το φαγητό», ομολογεί. «Σκεφτόμουν συνεχώς τι να φάω για να μην παχύνω, αν θα με χορτάσει, αν θα πεινάω, αν θα με πειράξει. Ολο αυτό το καθημερινό στρες. Επίσης με αποσυνέδεσε από το αλκοόλ, σταμάτησε να με ενδιαφέρει. Αρχισα να έχω μια αίσθηση ηρεμίας και πληρότητας, αν μπορώ να το περιγράψω έτσι».

Πριν από την ένεση αδυνατίσματος, η Σμαρώ λέει στην «Κ» ότι σκεφτόταν συνεχώς τι να φάει για να μην παχύνει, αν θα τη χορτάσει, αν θα πεινάει. Πλέον δεν τα σκέφτεται αυτά.

Μολονότι οι περισσότεροι αυξάνουν τη δόση μετά τον πρώτο μήνα, η Σμαρώ αποφάσισε να συνεχίσει με τη δόση έναρξης. «Συνέχισα να χάνω, αλλά άρχισα και να πεινάω λίγο», λέει. «Εχασα άλλα τέσσερα κιλά και μετά άρχισα να κάνω ένεση εβδομάδα παρά εβδομάδα. Οταν έφτασα στο επιθυμητό βάρος, το σταμάτησα, όμως έχοντας καβάντζα πάντα ένεση στο ψυγείο». Και πάλι δεν ισχύει το ίδιο για όλους. Γράφει μια άλλη ασθενής στο γκρουπ του φαρμάκου, το οποίο μετράει πάνω από 10.000 μέλη: «Ρε παιδιά, να ρωτήσω κάτι; Πώς γίνεται κάποιοι να έχετε χάσει με τη 2.5, 20 κιλά; Κι εγώ να έχω φτάσει 10 και εδώ και ένα μήνα να μην έχω χάσει τίποτα. Μήπως σοκάρεται ο οργανισμός;».

Μολονότι το φάρμακο κοστίζει αρκετά (η συσκευασία των 2,5 mg που περιέχει τέσσερις δόσεις κοστίζει 195 ευρώ, ενώ αυτή των 5 mg 253 ευρώ – στα φαρμακεία διατίθενται και δόσεις 15 mg έναντι 350 ευρώ), η ζήτηση είναι μεγάλη και βαίνει αυξανόμενη, όπως λένε στην «Κ» φαρμακοποιοί. «Προτιμούν να μην έχουν κάτι άλλο και να έχουν αυτό. Βλέπουμε και παιδιά 20 χρόνων να έρχονται να το αγοράζουν», αναφέρει φαρμακοποιός των βορείων προαστίων. «Κατ’ εμέ θα μπορούσαν να λύσουν το πρόβλημά τους με διατροφή και γυμναστική, αλλά του καθενός τον πόνο δεν τον ξέρεις». Οπως λέει η ίδια, ο κόσμος βλέπει αποτέλεσμα με αυτή τη θεραπεία. «Υπάρχουν βέβαια και κάποιοι στους οποίους φαίνεται ότι δεν πιάνει».

Πρόσφατη έρευνα πάντως έδειξε ότι όταν οι ασθενείς σταματούν να λαμβάνουν φάρμακα για το αδυνάτισμα, τα ευεργετικά αποτελέσματα που έχουν αυτά για το σωματικό βάρος και για άλλα ζητήματα υγείας εξαφανίζονται εντός διετίας.

Ο σκεπτικισμός

Γι’ αυτό οι διαιτολόγοι είναι σκεπτικοί σε σχέση με το πρόγραμμα του υπουργείου Υγείας που απευθύνεται σε ενηλίκους με νοσογόνο παχυσαρκία. Οι επιλαχόντες καλούνται να επισκεφθούν δωρεάν έναν παθολόγο, ενδοκρινολόγο ή γενικό γιατρό δημόσιας δομής, ο οποίος θα προχωρήσει σε συνταγογράφηση για την έναρξη της θεραπείας με τα δωρεάν φαρμακευτικά σκευάσματα που έχουν επιλεγεί για το συγκεκριμένο πρόγραμμα, ενώ θα δώσει και οδηγίες για δίαιτα και σωματική άσκηση. «Τι είδους οδηγίες θα δώσουν;», αναφέρουν. «Το υπουργείο δεν αναφέρει επίσκεψη σε ψυχολόγο, γυμναστή, διαιτολόγο. Τα φάρμακα είναι χρήσιμα, αλλά χρειάζονται διεπιστημονική φροντίδα».