Εργα υποδομών τα οποία «δεν τελειώνουν ποτέ» λόγω του δυναμικού χαρακτήρα τους, επεμβάσεις προστασίας και ανάδειξης οχυρωματικών μνημείων που μέχρι σήμερα είναι «ασαφή» για το ευρύ κοινό, αλλά και νέες πολιτιστικές διαδρομές βασισμένες σε αρχαίους οδικούς άξονες περιλαμβάνει ο σχεδιασμός του υπουργείου Πολιτισμού για τον ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Ακρόπολης.
Ενδεικτικά, σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», εντός του έτους θα ξεκινήσουν η συντήρηση και η ανάδειξη της Κοίλης Οδού, ενός από τους βασικότερους άξονες μετακίνησης της αρχαίας Αθήνας, που διέσχιζε τη χαράδρα ανάμεσα στους λόφους των Μουσών και της Πνύκας και ένωνε την Ακρόπολη με τον Πειραιά. Η αποκατάσταση της Κοίλης Οδού θα την καταστήσει πιο «εποπτική» και προσβάσιμη για τους επισκέπτες, θα την εντάξει στο δίκτυο των πολιτιστικών διαδρομών της Ακρόπολης (στις οποίες πέρυσι προστέθηκε και μια νέα διαδρομή περιήγησης, κατά μήκος της Βόρειας Κλιτύος), ενώ το έργο αποτελεί μέρος του ευρύτερου σχεδιασμού του υπουργείου για την ανάδειξη των μνημείων του συνόλου των Δυτικών Λόφων (Μουσών, Πνύκας, Νυμφών, Φιλοπάππου).
Υπό εκπόνηση φαίνεται πως είναι και η μελέτη αποκατάστασης της Δυτικής Ανάβασης, χωρίς όμως να υπάρχει ακόμη χρονοδιάγραμμα του εγχειρήματος.
Η επέμβαση λειτουργεί συμπληρωματικά με τη διάσωση της αρχαίας Κρήνης του Ανταίου στα Πετράλωνα, αλλά και με την ανάδειξη τμημάτων του Διατειχίσματος, το οποίο εκτείνεται σε μήκος 900 μέτρων στην κορυφογραμμή των Δυτικών Λόφων και αποτελεί ένα από τα αντιπροσωπευτικότερα δείγματα αμυντικών οχυρωμάτων της αρχαίας Αθήνας. Το Διατείχισμα, που έχει χρονολογηθεί στις αρχές του 4ου αιώνα π.Χ. (και καλύπτει συνολικά περίπου 15 αιώνες ιστορίας), ένωνε ουσιαστικά δύο σημεία του Θεμιστόκλειου τείχους (479 π.Χ.) δημιουργώντας ένα νέο δυτικό όριο της πόλης. Πηγές από το ΥΠΠΟ αναφέρουν ότι το μνημείο είναι σήμερα «ασαφές» για το ευρύ κοινό, όμως με τις σχεδιαζόμενες επεμβάσεις, που περιλαμβάνουν και συμπληρώσεις με τεχνητό λίθο, το Διατείχισμα αναμένεται να αποκτήσει οντότητα και να καταστεί πιο «αναγνώσιμο».
Παράλληλα, στα εκδοτήρια της κεντρικής εισόδου και της Νότιας Κλιτύος προβλέπεται η εγκατάσταση συνολικά πέντε αυτόματων σταθμών πληρωμής, καθώς και η κατασκευή ράμπας ΑμεΑ, η τοποθέτηση σκιάστρου κ.ά. Για την καλύτερη εξυπηρέτηση και τη βελτίωση της εμπειρίας του κοινού της Ακρόπολης θα επαναχρησιμοποιηθούν και θα συνδεθούν λειτουργικά δύο υφιστάμενα ακίνητα, επί της οδού Αρεοπαγίτου 18-20 και επί της Βύρωνος 20, τα οποία γειτνιάζουν με τον χώρο της Νότιας Κλιτύος. Πηγές από το ΥΠΠΟ αναφέρουν ότι η επανάχρηση των συγκεκριμένων ακινήτων θα καλύπτει τις ανάγκες των επισκεπτών που προσέρχονται στη Νότια Κλιτύ, αλλά καθώς δεν έχουν τη δυνατότητα να αφήσουν στον συγκεκριμένο χώρο κάποιο παιδικό καρότσι ή τις ταξιδιωτικές αποσκευές τους, κατευθύνονται από το προσωπικό προς την κεντρική είσοδο, με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε συνθήκες υψηλών θερμοκρασιών και μεγάλης επισκεψιμότητας. Στο ακίνητο της Αρεοπαγίτου σχεδιάζεται να τοποθετηθούν φωριαμοί (lockers), να διαμορφωθεί χώρος δημιουργικής απασχόλησης παιδιών και να δημιουργηθεί πωλητήριο του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων, ενώ το οικόπεδο της Βύρωνος αναμένεται να μετατραπεί σε υπαίθριο χώρο πολλαπλών χρήσεων με εκπαιδευτικό και πολιτιστικό χαρακτήρα. Οι ίδιες πηγές εξηγούν ότι πρόκειται για το είδος των επεμβάσεων που συμπληρώνουν τις υποδομές της Ακρόπολης και οι οποίες «δεν τελειώνουν ποτέ», καθώς λόγω του δυναμικού χαρακτήρα του χώρου προκύπτουν συνεχώς νέα ζητήματα.
Ιδιαίτερα εκτενείς είναι οι εργασίες που θα πραγματοποιηθούν με σκοπό την προστασία, αποκατάσταση και ανάδειξη του Ωδείου Ηρώδου Αττικού, του οποίου η λειτουργία έχει πλέον ανασταλεί για τουλάχιστον τρία χρόνια. Το ΥΠΠΟ έχει αναθέσει στο ΕΜΠ την εκπόνηση διεπιστημονικού ερευνητικού προγράμματος, με αντικείμενο, επιγραμματικά, τη στερέωση και αποκατάσταση του περιμετρικού τοίχου του κοίλου, του νοτίου τοίχου της σκηνής και του Λογείου, την αποκάλυψη του σκηνικού οικοδομήματος και τη διερεύνηση της δυνατότητας ανάδειξης του ψηφιδωτού δαπέδου του, τον έλεγχο της καταπόνησης του μνημείου από ηχητική επιβάρυνση, την ανακαίνιση καμαρινιών και χώρων υγιεινής, την προσθήκη υποδομών του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, την πυροπροστασία κ.ά. Οι σχετικές μελέτες αναμένεται να εξεταστούν από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο τον Φεβρουάριο.
Η αναστήλωση του αρχαίου θεάτρου του Διονύσου Ελευθερέως βρίσκεται επίσης σε επίπεδο μελετών και το θέμα προγραμματίζεται, όπως μαθαίνουμε, να εξεταστεί από το ΚΑΣ την άνοιξη. Το ανώτατο γνωμοδοτικό συμβούλιο του υπουργείου ενέκρινε προ ημερών και την ανάδειξη των αρχαιοτήτων στον αύλειο χώρο του κτιρίου της οδού Τριπόδων 32 στην Πλάκα («Οικία Κοκοβίκου»), που θα μετατραπεί σε χώρο προβολής ταινιών του ελληνικού κινηματογράφου.
Στο μεταξύ, σημαντικές επεμβάσεις ολοκληρώνονται το επόμενο διάστημα και επί του Ιερού Βράχου. Καθώς πρόκειται για έργο του Ταμείου Ανάκαμψης, η επανάχρηση του Παλαιού Μουσείου Ακρόπολης ως χώρου εκθέσεων, συντήρησης-αποθήκευσης αρχαιοτήτων κ.ά. προβλέπεται να ολοκληρωθεί μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2026. Σε πλήρη εξέλιξη επίσης –και με προοπτική να ολοκληρωθεί εντός του Ιανουαρίου– βρίσκεται η διαμόρφωση της διαδρομής που θα οδηγεί από την έξοδο του Παλαιού Μουσείου προς την ανατολική όψη του Παρθενώνα, ενώ στην ίδια περιοχή θα αποκατασταθεί και θα αναδειχθεί το σωζόμενο τμήμα του μυκηναϊκού τείχους.
Προπύλαια
Υπό εκπόνηση και επεξεργασία φαίνεται πως είναι και η μελέτη που (σύμφωνα με τη Διαύγεια) ανέθεσε το 2023 το ΥΠΠΟ σε ειδικό αρχιτέκτονα και η οποία έχει ως αντικείμενο την αποκατάσταση της Δυτικής Ανάβασης της Ακρόπολης (Προπύλαια). Πηγές του υπουργείου αναφέρουν ότι είναι νωρίς για ένα έστω στοιχειώδες χρονοδιάγραμμα του εγχειρήματος. Υπενθυμίζεται πάντως ότι σε μια εκδοχή του, το έργο έχει συζητηθεί και παλαιότερα· ενδεικτικά, η αναπληρώτρια πρόεδρος της Επιτροπής Συντηρήσεως Μνημείων Ακροπόλεως, καθηγήτρια Φανή Μαλλούχου-Τούφανο, αναφέρει στην «Κ» την εγκεκριμένη προμελέτη που το 2021 είχε παρουσιαστεί στην 7η Διεθνή Συνάντηση για την Αποκατάσταση των Μνημείων της Ακρόπολης και η οποία περιελάμβανε την ανάκτηση της ρωμαϊκής κλίμακας ανόδου στα Προπύλαια. Η ίδια επισημαίνει ότι εκείνη η πρόταση αίρει παλαιότερες αυθαίρετες επεμβάσεις (όπως η υφιστάμενη τεθλασμένη δίοδος ανόδου), αναδεικνύει υποκείμενες αρχαιότητες και διευκολύνει την κίνηση των αυξανόμενων επισκεπτών. «Κυρίως όμως αναβαθμίζει την εμπειρία επίσκεψης των Προπυλαίων», λέει η καθηγήτρια, τονίζοντας ότι οι υπάρχουσες συμπληρώσεις οδηγούν τους επισκέπτες μέσα από ένα διάδρομο, χωρισμένο σε δύο κατευθύνσεις για γρηγορότερη διέλευση. «Με τη μετωπική θέαση και σταδιακή προσέγγιση των Προπυλαίων», προσθέτει, «την ελεύθερη κυκλοφορία εντός του μνημείου, την επαναλειτουργία και των πέντε θυρών του η εμπειρία της επίσκεψης ενισχύεται, η πρόσληψη του μνημείου επαυξάνεται, όπως και η απόλαυση της ιδιοφυούς και μεγαλειώδους αρχιτεκτονικής του».
Η αύξηση των εσόδων και ο Ζούκερμπεργκ
Τριπλάσια επισκεψιμότητα και έσοδα σε σχέση με τον «προκάτοχό» του σημείωσε στο δεύτερο εξάμηνο του 2025 το νέο πωλητήριο της Ακρόπολης, που εγκαινιάστηκε τον περασμένο Ιούνιο. Οπως λέει στην «Κ» η πρόεδρος του ΟΔΑΠ Νικολέττα Βαλάκου, «το κοινό ανταποκρίθηκε στο μέγεθος, στη θέση και σε όλα τα χαρακτηριστικά του νέου πωλητηρίου».
Επιτυχία φαίνεται πως σημείωσε από το φετινό καλοκαίρι και η υπηρεσία εξατομικευμένης επίσκεψης και ξενάγησης «Acropolis Experience», που προσφέρεται έναντι 5.000 ευρώ κάθε Τρίτη, Παρασκευή και Σάββατο, τις ώρες προτού ανοίξει και αφού κλείσει το μνημείο για το ευρύ κοινό. «Από τον Ιούνιο μέχρι τον Σεπτέμβριο, σχεδόν κάθε ημέρα είχαμε από τουλάχιστον μία συμμετοχή», αναφέρει η κ. Βαλάκου. Σε ερώτηση της «Κ» για τυχόν διασημότητες που προτίμησαν την υπηρεσία, η πρόεδρος του ΟΔΑΠ αναφέρει ότι με αυτόν τον τρόπο επέλεξε να ξεναγηθεί το καλοκαίρι στην Ακρόπολη ο διευθύνων σύμβουλος της Meta Μαρκ Ζούκερμπεργκ, ο οποίος, μάλιστα, την ημέρα της επίσκεψής του έκλεισε όλες τις διαθέσιμες χρονοθυρίδες της υπηρεσίας ώστε να επισκεφθούν το μνημείο οι συγγενείς του, οι φίλοι του κ.λπ. Σημειώνεται ότι από τον ερχόμενο Μάρτιο αναμένεται να διατίθεται και το νέο ηλεκτρονικό εισιτήριο του ΟΔΑΠ, που θα αφορά συνολικά 107 αρχαιολογικούς χώρους, μνημεία και μουσεία (έναντι 30 σήμερα, μεταξύ των οποίων η Ακρόπολη) και θα προσφέρει βελτιωμένες και ταχύτερες υπηρεσίες στο κοινό.
