Στη θεωρία είμαστε καλοί, στην πράξη πάσχουμε. Αυτό είναι το κεντρικό συμπέρασμα που προκύπτει από την έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας «Business Ready 2025», η οποία αξιολογεί τις συνθήκες του επιχειρείν σε 101 χώρες.
Ετσι, η Ελλάδα βαθμολογείται με «άριστα» σε ό,τι αφορά το ρυθμιστικό πλαίσιο που διέπει την άσκηση της επιχειρηματικής δραστηριότητας, αλλά περνάει οριακά πάνω από τη βάση όταν πρόκειται για την εφαρμογή των νόμων, τη λεγόμενη επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα. Το πρόβλημα, μάλιστα, σύμφωνα με την έκθεση, έγκειται συνήθως στην αναντιστοιχία που συχνά παρατηρείται μεταξύ των νόμων και της ευκολίας εφαρμογής τους, καθώς τα κράτη δεν παρέχουν τα απαιτούμενα εργαλεία για να διευκολύνουν τις επιχειρήσεις, όπως είναι για παράδειγμα η απλοποίηση των διαδικασιών και η περαιτέρω ψηφιοποίησή τους.
Και πράγματι είναι θετικό που η Ελλάδα κατατάσσεται τρίτη σε ό,τι αφορά π.χ. την έναρξη νέας επιχείρησης, με το Γενικό Εμπορικό Μητρώο και τις υπηρεσίες του να έχουν παρουσιάσει αξιοσημείωτη πρόοδο από το 2012, οπότε δημιουργήθηκε. Την ίδια ώρα, όμως, η Ελλάδα κατατάσσεται μεταξύ των δέκα τελευταίων χωρών ως προς την έκδοση οικοδομικών αδειών. Ετσι, η σύσταση μιας επιχείρησης μπορεί να γίνει ακόμη και μέσα σε λίγα λεπτά στο ΓΕΜΗ, αλλά εάν θέλει να φτιάξει μια καινούργια εγκατάσταση για την παραγωγική επένδυσή της θα πρέπει να περιμένει ακόμη και χρόνια.
Ειδικότερα, σύμφωνα με την έκθεση «Business Ready 2025», η οποία αντικατέστησε την έκθεση Doing Business, η Ελλάδα ως προς τους τρεις βασικούς πυλώνες αξιολόγησης των συνθηκών του επιχειρείν κατατάσσεται:
• Στη 2η θέση ως προς το ρυθμιστικό πλαίσιο με βαθμολογία 79,46 (με άριστα το 100) και με τον μέσο όρο των 101 χωρών που εξετάζονται να διαμορφώνεται σε 66,32.
• Στην 27η θέση ως προς τις δημόσιες υπηρεσίες με βαθμολογία 66,91 και με τον μέσο όρο των 101 χωρών να είναι 53,97.
Μεγαλύτερα «αγκάθια» η έλλειψη χωροταξικού σχεδίου για εγκατάσταση επιχειρήσεων και η πρόσβαση στη χρηματοδότηση.
• Στην 45η θέση ως προς την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα με βαθμολογία 61,64 και με τον μέσο όρο σε αυτόν τον πυλώνα να διαμορφώνεται σε 60,03 βαθμούς.
Προκειμένου να αξιολογηθούν οι διάφορες πτυχές του επιχειρείν, η Παγκόσμια Τράπεζα εξετάζει δέκα θεματικές αναλύοντας δεκάδες κριτήρια, τα οποία υπάγονται στους τρεις βασικούς πυλώνες. Τα «δυνατά χαρτιά» της Ελλάδας είναι η έναρξη μιας επιχείρησης, καθώς συγκεντρώνει βαθμολογία 93,78 και καταλαμβάνει την 3η θέση μεταξύ 101 χωρών, οι υπηρεσίες κοινής ωφελείας, καθώς η Ελλάδα κατατάσσεται στη 14η θέση με βαθμολογία 86,63, το διεθνές εμπόριο (15η θέση και 75,92 βαθμοί), ενώ σημαντική πρόοδο έκανε η Ελλάδα σε ό,τι αφορά την πτώχευση των επιχειρήσεων (12η θέση με 74,24 βαθμούς). Στην αντίστοιχη έκθεση του 2024, η οποία εξέταζε τις συνθήκες του επιχειρείν σε 50 χώρες, η Ελλάδα είχε καταταχθεί στην 34η θέση, συγκεντρώνοντας πολύ χαμηλή βαθμολογία (43,71 βαθμούς).
Τα πλέον προβληματικά πεδία είναι αυτά που αφορούν την τοποθεσία –ουσιαστικά τη χωροθέτηση– μιας επιχειρηματικής δραστηριότητας, με την Ελλάδα να έχει πολύ χαμηλή βαθμολογία (55,07 βαθμούς), και τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, κυρίως σε ό,τι αφορά την πρόσβαση στη χρηματοδότηση. Η Ελλάδα ως προς το ζήτημα αυτό κατατάσσεται στην 77η θέση και δεν είναι τυχαίο ότι σε αντίστοιχα συμπεράσματα καταλήγουν αρκετές ανάλογες εκθέσεις, με την αιτία, βεβαίως, να βρίσκεται στα όσα συνέβησαν στον τραπεζικό τομέα την προηγούμενη δεκαετία.
Μέτριες επιδόσεις εμφανίζει η Ελλάδα σε ό,τι αφορά τη νομοθεσία που διέπει τις εργασικές σχέσεις, καθώς και την επίλυση διαφορών, με την αργή απονομή δικαιοσύνης να αποτελεί σημαντικό «αγκάθι» για τις επιχειρήσεις. Πρόκειται, πάντως, για τομέα στον οποίο το τελευταίο διάστημα πραγματοποιούνται, επιτέλους, μεταρρυθμίσεις, με τον χρόνο έκδοσης των πρωτόδικων αποφάσεων να έχει μειωθεί κατά 53,2%. Καθοριστικό ρόλο στις μέτριες επιδόσεις διαδραματίζει το γεγονός ότι αν και έχει θεσμοθετηθεί η διαμεσολάβηση, δεν επιλέγεται συχνά από τις επιχειρήσεις για την επίλυση διαφορών.
Σε ό,τι αφορά τον ανταγωνισμό στην αγορά, η Ελλάδα μπορεί να κατατάσσεται στο πρώτο τεταρτημόριο των χωρών (στην 25η θέση), υπάρχουν όμως αρκετά μελανά σημεία, όπως αυτά που αφορούν τις δημόσιες συμβάσεις, σημεία κρίσιμα τόσο διότι αφορούν κρατικό χρήμα όσο και γιατί μεγάλη μερίδα των επιχειρήσεων στη χώρα εξαρτούν την επιβίωσή τους από τη λειτουργία τους ως προμηθευτές του Δημοσίου. Σε ό,τι αφορά λοιπόν το επιμέρους πεδίο των δημοσίων συμβάσεων η Ελλάδα κατατάσσεται στην 95η θέση, ενώ ειδικά ως προς τον χρόνο υπογραφής των συμβάσεων βρίσκεται στην τελευταία θέση και ως προς τον χρόνο πληρωμής από το κράτος στην 84η θέση.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η έκθεση «Business Ready 2025» επικεντρώνεται στη σύνδεση των καλών συνθηκών επιχειρείν με τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, επισημαίνοντας πως στις χώρες στις οποίες το εργατικό δυναμικό είναι ώριμο, όπως είναι η περίπτωση της Ελλάδας, προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στην καινοτομία και στις μεταρρυθμίσεις για να δημιουργηθούν ποιοτικές θέσεις εργασίας, ενώ θα πρέπει να ενισχυθεί η παραγωγικότητα και να προσαρμοστεί η αγορά εργασίας σε ένα εργατικό δυναμικό μεγαλύτερης ηλικίας.
