ΤΣΕΡΝΟΜΠΙΛ

H πυρκαγιά που μαίνεται κοντά στο Τσερνόμπιλ εδώ και μία εβδομάδα προκαλεί κίνδυνο ραδιενεργού ακτινοβολίας, προειδοποιεί η Greenpeace Ρωσίας.

Δεν έχει παρατηρηθεί η οποιαδήποτε μεταβολή στα επίπεδα ραδιενέργειας στην ατμόσφαιρα της Ελλάδας, ενώ ίδια είναι η εικόνα και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως ανέφερε η Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας.

Ο επικεφαλής της υπηρεσίας οικολογικής επιθεώρησης δημοσιοποιήσε βίντεο που δείχνει έναν μετρητή Γκάιγκερ (για την ανίχνευση και μέτρηση της ακτινοβολίας) που εμφανίζει επίπεδο ραδιενέργειας 16 φορές υψηλότερο από το κανονικό.

Την πολυφωνική μαρτυρία της Σβετλάνας Αλεξίεβιτς «Τσερνόμπιλ» (Πατάκης, 2015, πρώτη ελληνική έκδοση Περίπλους, 2001) τη διαβάζεις και χάνεις τη μιλιά σου. Τι να πεις! Οταν την ξαναβρείς, αντιλαμβάνεσαι ότι είναι πολλά εκείνα τα οποία σε οδηγούν να σκεφθείς και να συζητήσεις: οι εκατό φωνές του βιβλίου, η καθεμιά με τον δικό της τρόπο. Από τα πολλά διαλέγω δύο.

Μία ομάδα δημοσιογράφων ξεναγήθηκαν μέσα στα ερείπια του αντιδραστήρα ν.4, ως μέρος της παρουσίασης ενός νέου τουριστιοκού οδηγού για τη ζώνη αποκλεισμού του Τσερνόμπιλ.

«Τι είναι λοιπόν το Τσερνόμπιλ;» ρωτάει η διακεκριμένη συγγραφέας (Νομπέλ Λογοτεχνίας 2015) Σβετλάνα Αλεξίεβιτς στο συγκλονιστικό βιβλίο της «Τσερνόμπιλ» (Πατάκης). Μια τεράστια τεχνολογική καταστροφή; Οχι μόνο, κάτι παραπάνω, απαντάει. «Κάθε προηγούμενη εμπειρία είναι απλώς ανεπαρκής».

Τρεις και πλέον δεκαετίες από την ημέρα που πέταξε με το ελικόπτερό του πάνω από τον πυρηνικό αντιδραστήρα του Τσέρνομπιλ, ο 87χρονος σήμερα πιλότος ξαναφέρνει στη μνήμη του τις δραματικές στιγμές επιστρέφοντας για πρώτη φορά στον τόπο της επιχείρησης.

Το πιο καταστροφικό πυρηνικό ατύχημα του κόσμου στο Τσέρνομπιλ είναι και πάλι στις επάλξεις μετά τη νέα, ομώνυμη τηλεοπτική σειρά του HBO που καθήλωσε εκατομμύρια τηλεθεατών στους δέκτες τους.

Μου τείνει το ποτήρι γεμάτο με υγρό, το χρώμα του οποίου θυμίζει νερωμένο γάλα. Με κοιτάει απευθείας στα μάτια. «Εδώ έχω βότκα σπιτίσια, τη φτιάχνω εγώ. Μη φανταστείς ότι είναι κάτι φοβερό, αλλά ό,τι έχουμε προσφέρουμε». Πίνω. Αλλάζει το ύφος του.

Ανθρώπινα πρόσωπα που αποσυντίθενται βασανιστικά, νεογέννητα μωρά που πεθαίνουν μόλις τέσσερις ημέρες μετά τη γέννησή τους, δένδρα που λικνίζονται στον αέρα απλώνοντας τριγύρω τους αόρατους, ραδιενεργούς σπόρους του θανάτου. Οι εικόνες της νέας σειράς «Τσερνόμπιλ» του HBO σε καμία περίπτωση δεν φέρνουν στον νου την αναμενόμενη ψυχαγωγία που θα επέλεγε να παρακολουθήσει κανείς από το κρεβάτι του τις ζεστές νύχτες του καλοκαιριού.

Στις 16 Ιουλίου 1945 οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν την πρώτη πυρηνική δοκιμή στην Ιστορία. Η τελευταία έγινε από την Κίνα, το 1980. «Στο χώμα της Ευρώπης –και της Ελλάδας– υπάρχει ακόμα ραδιενεργό ισότοπο του καισίου (καίσιο-137) από το Τσερνόμπιλ. Οι ποσότητες, όμως, είναι τέτοιες που δεν απειλούν την υγεία μας.

Πήγα στο Τσερνόμπιλ τον Απρίλιο του 2006. Ηταν μια αποστολή που είχε οργανώσει για την εκπομπή «Φάκελοι» η Greenpeace της Ρωσίας. Την Ουκρανία τη γνώριζα, την είχα επισκεφθεί δύο φορές κατά τη διάρκεια της «πορτοκαλί επανάστασης», αλλά το ταξίδι αυτό ήταν διαφορετικό.