ΕΚΤΟΣ ΥΛΗΣ

Ενα ντοκιμαντέρ για την τεχνητή λίμνη του Μόρνου, που στα τέλη της δεκαετίας του ’70 παρουσιαζόταν ως «η λύση στο πρόβλημα υδροδότησης της Αθήνας». «Για 50 χρόνια το πολύ»,
επέμεναν οι ειδικοί της εποχής.

«Οι άνθρωποι έχουν ταλέντο στο να μην ξέρουν. Από ένστικτο, στρέφουν το βλέμμα όπου αλλού εκτός από το σκοτάδι», λέει η Ιοκάστη στον Οιδίποδα του Ρόμπερτ Αϊκ.

Ωραία λέξη το «anticipation». Η «προσμονή», θα λέγαμε στα ελληνικά ή η «προσδοκία». Κρύβει μια αγωνία και μια αισιοδοξία μέσα της. Περιμένεις για κάτι καλύτερο.

«Η συζήτηση σήμερα είναι αναγκαία γιατί ζούμε την πιο άγρια περίοδο φονταμενταλισμού της ελληνικής κοινωνίας, σε όλα τα επίπεδα: θεολογικό, πολιτικό, πολιτισμικό. Οταν δεν υπάρχει το όραμα πίσω από το οποίο θα συνταχθεί η κοινωνία, τη θέση του παίρνει ο φονταμενταλισμός».

«The next and last stop is City Hall». Οι πόρτες του μετρό της Νέας Υόρκης ανοίγουν και εμφανίζεται η στάση του δημαρχείου. Cut.

Ηταν μια τελετή που προηγήθηκε της «κανονικής». Ηταν μια τελετή για τα αποκαλυπτήρια μιας πρόσοψης. Ούτε καν ενός μνημείου. Το υπουργείο Εθνικής Αμυνας δεν λυπήθηκε κόπους και έξοδα και διοργάνωσε ένα μάλλον επικό μουσικοθεατρικό δρώμενο για να σηματοδοτήσει το πέρασμά του σε μια νέα, βιοκλιματική, εποχή.

Σκηνή πρώτη. Καλοκαίρι –νομίζω– του 2007. Πάντως ο καιρός ήταν ηλιόλουστος. Με τον φωτογράφο Σάκη Γιούμπαση ανεβαίνουμε τους δρόμους του Πηλίου. Προορισμός, το σπίτι του Διονύση Σαββόπουλου στο Μούρεσι. Συνέντευξη για το περιοδικό «Επιλογές» της εφημερίδας «Μακεδονία». Μπαίνω μέσα με τη φόρα του νέου και άπειρου.

Ο Λάζαρος Σώχος (1857-1911) ήταν διακεκριμένος γλύπτης και καθηγητής στη Σχολή Καλών Τεχνών. Τον ξέρουμε κυρίως από δύο έργα του: την προτομή του Κοραή στο κοιμητήριο Μονπαρνάς του Παρισιού και τον ανδριάντα του Κολοκοτρώνη στο Ναύπλιο και στην Αθήνα.

Πώς προχωράς όταν κουβαλάς στην τσέπη σου έναν πόλεμο σε υψηλή ευκρίνεια; Πώς σταματάει το μίσος και πώς καταλαγιάζουν τα πάθη όταν εικόνες και βίντεο με διαμελισμένα πτώματα και ισοπεδωμένες πόλεις θα διατηρούνται αποθηκευμένες αιωνίως στους σέρβερ μιας πλατφόρμας;

Απορούσε γιατί. Γιατί τόση πρεμούρα για την ταπεινότητά του. Γιατί τόσο ενδιαφέρον για «λαμαρίνες». Γιατί τους πείραξε που την επόμενη μέρα πήγε στη δουλειά του. Γιατί επιμένουν να τον ρωτάνε. Γιατί δεν δείχνουν το ίδιο ενδιαφέρον για το θέατρο και τον πολιτισμό που πιστά υπηρετεί. Γιατί είναι εκείνος το θέμα; Στα ελληνικά γίνεται backlash.

Είναι η επιστροφή του Τζίμι Κίμελ μια νίκη στον πόλεμο της ελευθερίας της έκφρασης; Σε μια πρώτη ανάγνωση, ναι.

Το κακό με τον σύγχρονο πολιτισμό είναι η φύση του. Αποτελείται συνήθως από καλλιτέχνες ζώντες –και ζωή να ’χουν–, δραστήριους και εν Ελλάδι συνήθως διαμαρτυρόμενους.