ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ

Εγραψα στο προηγούμενο άρθρο μου («Κ», 23/11/2025), παραπέμποντας στον Βρετανό φιλόσοφο Ρ. Τζ. Κόλινγκγουντ, ότι ο καλλιτέχνης είναι ένα είδος προφήτη.

Η τελευταία πράξη ενός μεγάλου καλλιτέχνη είναι ο θάνατός του: μας καλεί να αποτιμήσουμε στοχαστικά πώς το έργο του εισήλθε στη ζωή μας.

Είμαι κι εγώ από εκείνους που κατά την παρατεταμένη εφηβεία τους έβγαλαν γλώσσα στον Διονύση Σαββόπουλο και το ομολογώ, ελπίζοντας να ισχύει πως αμαρτία εξομολογημένη είναι και συχωρεμένη. Τώρα που ο κουρνιαχτός από την εκδημία του κάπως καταλάγιασε, νιώθω πως χρωστώ δυο λόγια.

Ηταν μια τελετή που προηγήθηκε της «κανονικής». Ηταν μια τελετή για τα αποκαλυπτήρια μιας πρόσοψης. Ούτε καν ενός μνημείου. Το υπουργείο Εθνικής Αμυνας δεν λυπήθηκε κόπους και έξοδα και διοργάνωσε ένα μάλλον επικό μουσικοθεατρικό δρώμενο για να σηματοδοτήσει το πέρασμά του σε μια νέα, βιοκλιματική, εποχή.

Υπάρχουν δύο περιπτώσεις να σε αγαπήσει η Αριστερά: αν της μοιάζεις κι αν της είσαι χρήσιμος. Σε κάθε άλλη περίπτωση, είσαι πρόβλημα που αντιμετωπίζει είτε με συνεχή πόλεμο είτε με εχθροπαθή ανοχή.

Για τον ∆ιονύση Σαββόπουλο ειπώθηκαν ήδη πολλά και θα ειπωθούν ακόμα περισσότερα τα επόμενα χρόνια. Εύλογο. Και πρέπον. Μιλάμε, νιώθουμε την ανάγκη να μιλήσουμε, άλλος σιγανά και ταπεινά κι άλλος βουερά, άλλος σαν τάχα αυθεντία κι άλλος με ήρεμη γνώση και γνήσιο σεβασμό, για ένα φαινόμενο. Ενα καλλιτεχνικό φαινόμενο.

Είναι εντελώς πρωτόγνωρο το μποϊκοτάζ σύσσωμης σχεδόν της αντιπολίτευσης (φωτεινή εξαίρεση η Ζωή Κωνσταντοπούλου) στην κηδεία ενός καλλιτέχνη που πραγματικά διαμόρφωσε τον εθνικό μας πολιτισμό για έξι σχεδόν δεκαετίες.

Η κηδεία του Σαββόπουλου ήταν μια αξιοπρόσεκτη στιγμή που ανακεφαλαίωσε την πολιτισμική πορεία της χώρας από τη Μεταπολίτευση έως σήμερα. Και η διαμάχη που ακολούθησε δείχνει ότι η πορεία αυτή δεν έχει απονεκρωθεί και γι’ αυτό είναι ακόμη αντικείμενο διεκδίκησης.

Ο άνθρωπος είναι «animal symbolicum» –ζώον που χρησιμοποιεί σύμβολα. Με τα σύμβολα σημαίνονται και κοινωνούνται οι ανθρώπινες εμπειρίες, μας θυμίζει ο αείμνηστος Χρήστος Γιανναράς, υπογραμμίζοντας την ετυμολογία της λέξης (συν+βάλλω). Τα σύμβολα επιφέρουν συν-εννόηση: συν-βάλλουν και συντονίζουν ατομικές εμπειρίες.

Πώς πλάστηκαν τα «ηχοτοπία» μιας εποχής μεταβατικής, που επιχείρησε να ξεπεράσει τις προκαταλήψεις και τα διχαστικά δίπολα για να βιώσει «τον κόσμο σαν έργο τέχνης», διεκδικώντας νέους τολμηρούς τρόπους έκφρασης.

Η Ζωζώ και η Ελσα, η Ελενα η χορεύτρια και ο Τάσος, η Σούλα και ο Δεσποτίδης, η θεία Μάρω και ο Αλέξης Ασλάνης: Οι ιστορίες πίσω από το «αγιολόγιο» του σαββοπουλικού σύμπαντος.

Οι δώδεκα πιο σημαντικοί σταθμοί στη δισκογραφία του, από τη μετεφηβική βραχνάδα του «Φορτηγού» στον ώριμο στοχασμό του «Χρονοποιού».