ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ τροφοδοτεί τον κυνισμό απέναντι στο πολιτικό σύστημα. Η παλιά Ελλάδα –όπου ο πολιτευτής κινείται σαν μεσάζων με τα λεφτά της Ευρώπης– αποδεικνύεται πολύ ανθεκτική για να πεθάνει. Τι πρέπει να γίνει;

Το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ενωσης και των χωρών-μελών της εξαρτάται από το ενδιαφέρον των νέων για την πολιτική, και δη για τη δημοκρατία. Ομως, η ολοένα μεγαλύτερη αποχή σε εκλογές (η οποία στις ευρωεκλογές έφθασε στο πρωτοφανές για την Ελλάδα 58,8%) δείχνει πως, όπως και αλλού, υπάρχει σοβαρό πρόβλημα.

Θυμίζουμε –η καταιγιστική αγριότητα της επικαιρότητας το επιβάλλει– ότι η άρση του επικοινωνιακού απορρήτου συνιστά εξαιρετικό μέτρο, του οποίου η ενεργοποίηση αποτελεί ιδιαιτέρως επεμβατικό περιορισμό στο απολύτως απαραβίαστο δικαίωμα που κατοχυρώνεται στο άρθρο 19 του εθνικού Συντάγματος και σε πληθώρα υπερεθνικών ρυθμίσεων.

Είναι πρωτοφανές, σχεδόν τρομακτικό, το κενό στην πολιτική ζωή του τόπου. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης συμμετέχουν σε διαγωνισμό ανευθυνότητας και κανένα δεν μπορεί να πείσει ότι είναι έτοιμο να κυβερνήσει, ούτε καν να συγκυβερνήσει.

Η απάντηση είναι μάλλον αρνητική. Αν δεχθούμε πως τα μνημόνια αποτέλεσαν μια ιστορική τομή, υπό την έννοια ότι διέκοψαν μια αδιατάρακτη πορεία από το 1974, οι συνέπειες αυτής της ιστορικής τομής δεν έχουν αρθεί ακόμη. Επιβιώνουν και εμφανίζονται ευκαιρίας δοθείσης.

Σε ένα βιβλίο που συζητήθηκε όσο λίγα, το «Πώς πεθαίνουν οι δημοκρατίες», δύο καθηγητές του Χάρβαρντ υποστηρίζουν ότι οι σύγχρονες δημοκρατίες δεν καταλύονται πια με τανκς στους δρόμους, αλλά εκφυλίζονται εκ των έσω – με τη σταδιακή διάβρωση των θεσμών, την υπονόμευση των κανόνων και τη διάβρωση των φραγμών στην εξουσία […]

Γιορτάζουμε φέτος τα πενήντα χρόνια του Συντάγματος του 1975 που ψηφίστηκε στις 7, δημοσιεύθηκε στις 9 και άρχισε να ισχύει στις 11 Ιουνίου 1975. Την επόμενη ημέρα ο Κωνσταντίνος Καραμανλής υπέβαλε την αίτηση ένταξης στις τότε Ευρωπαϊκές Κοινότητες.

Πώς τα τραύματα της χούντας και της καχεκτικής μετεμφυλιακής δημοκρατίας επηρέασαν την κοινοβουλευτική κυοφορία του νέου πολιτεύματος.

Στις 13 Μαΐου 1975, ο αρχηγός της τότε Αξιωματικής Αντιπολίτευσης (ΕΚΝΔ) Γεώργιος Μαύρος δήλωνε στη Βουλή εμφατικά: «δεν πρόκειται να κάνωμεν αυτό το οποίον εκάματε εσείς το 1952, ως τότε μειοψηφία». Δηλαδή απέκλειε την αποχώρηση της Αντιπολίτευσης από την ψήφιση του νέου Συντάγματος.

Επειτα από έναν βαρύτατο προπολεμικό διχασμό μεταξύ των δύο διαστάσεων του αστικού κόσμου (βενιζελικοί και αντιβενιζελικοί), έπειτα από έναν βαρύτατο εμφύλιο πόλεμο με εφαρμογή κτηνώδους βίας και έπειτα από μια καχεκτική δημοκρατία (κατά τον Ηλία Νικολακόπουλο) ήρθε η χούντα, η πλέον πρόστυχη πολιτική και ηθική εκδοχή του όποιου αρνητικού είχε περάσει ο τόπος μας.

Το 1975, για πρώτη φορά στην Ιστορία τους, οι Ελληνες αριστεροί είχαν την ευκαιρία να συμβάλουν στην κατάρτιση του Συντάγματος της χώρας. Το ΚΚΕ είχε μόλις νομιμοποιηθεί και ο πρωταγωνιστικός ρόλος της Αριστεράς στον αντιδικτατορικό αγώνα τής είχε δώσει σημαντικό γόητρο. Το εκμεταλλεύτηκε;

Στον μισό αιώνα της ισχύος του, ο καταστατικός χάρτης και οι θεσμοί που εγκαθίδρυσε δοκιμάστηκαν από πολιτικές και οικονομικές κρίσεις, αλλά και επίμονες δυσπιστίες. Πού πέτυχε και πού όχι το συντακτικό εγχείρημα της Tρίτης Ελληνικής Δημοκρατίας; Κορυφαίοι συνταγματολόγοι επιχειρούν
τη δική τους αποτίμηση.