ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Η δυσαρέσκεια των πολιτών αφορά τη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος και όχι τα ιδεώδη του.

Βιώνουμε μια οριακή συνθήκη, την οποία συναντούμε σε ακραίες ιστορικές περιόδους.

Ο τίτλος είχε ιστορικό βάρος. Αλλά κάτω από το γοτθικό λογότυπο του καθεδρικού της αμερικανικής δημοσιογραφίας έλειπε ένα σλόγκαν. Μια αποφθεγματική διακήρυξη που θα όριζε την αποστολή της Washington Post στον 21ο αιώνα, υπό τον νέο της εκδότη, τον Τζεφ Μπέζος της Amazon.

Πριν από πολλά χρόνια, ο Καθολικός ιερέας και επαναστάτης Ερνέστο Καρντενάλ έγραψε ένα ποίημα για τον δικτάτορα της Νικαράγουας με τίτλο «Ο Σομόζα αποκαλύπτει τον ανδριάντα του Σομόζα στο Στάδιο Σομόζα»: «Οχι ότι πιστεύω πως ο λαός έστησε τον ανδριάντα προς τιμήν μου, γνωρίζω όσο κι εσείς ότι εγώ τον παρήγγειλα.

Συμβαίνει κάτι πρωτόγνωρο. Εως σήμερα, μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τους αλλόφρονες δικτάτορες, τον Μουσολίνι και τον Χίτλερ, θεωρούσαμε ότι ο δυτικός κόσμος, ή μάλλον ο «δυτικός πολιτικός» ακολουθούσε μια κατά το δυνατόν ορθολογική πολιτική.

Ειπώθηκαν πολλά πέρυσι, στις εκδηλώσεις για τα πενηντάχρονα του Συντάγματος.

Είμαι κι εγώ «ευρωγκρινιάρης». Ο «ευρωγκρινιάρης» διαφέρει από τον «ευρωσκεπτικιστή» ή τον «αντιευρωπαϊστή». Τα δύο τελευταία είδη της ευρωπανίδας είτε αμφισβητούν την ίδια την Ευρωπαϊκή Ενωση και επιθυμούν τη διάλυσή της και την επιστροφή στα παλιά καλά έθνη-κράτη.

Πριν από δύο εβδομάδες, η Bank of America έκανε την πρώτη φετινή παγκόσμια έρευνα κοινής γνώμης στον χώρο των διαχειριστών κεφαλαίων. Παρά τον συγκλονιστικό χαρακτήρα και το απρόβλεπτο των αλλαγών σε όλο τον κόσμο, οι διαχειριστές κεφαλαίων είναι περισσότερο αισιόδοξοι για το μέλλον απ’ όσο υπήρξαν τα τελευταία πέντε χρόνια.

Η συζήτηση περί «αλλαγής καθεστώτων» επιστρέφει στη διεθνή πολιτική συνήθως κάθε φορά που ένα αυταρχικό ή αποσταθεροποιημένο κράτος μετατρέπεται σε πρόβλημα για το διεθνές σύστημα.

Επισκέφθηκα το Ιράν πριν από δέκα χρόνια. Ηθελα να δω την αυτοκρατορική Περσία, όπως διαφήμιζε την εκδρομή το πρακτορείο. Καθώς προχωρούσα στον διάδρομο που οδηγούσε στο αεροπλάνο, ένας Ιρανός δίπλα μου μού είπε πως είχα πολύ ωραία μαλλιά και ήταν κρίμα που σε λίγα βήματα θα έπρεπε να τα καλύψω με μαντίλα.

Για τους περισσότερους πολίτες των φιλελεύθερων δημοκρατιών, στην Ευρώπη και πέρα από αυτήν, η καταδίκη ενός ξένου δικτάτορα είναι συνήθως εύκολη υπόθεση. Διότι εκεί τα όρια μοιάζουν καθαρά: ακυρωμένες εκλογές, καταστολή πολιτικών αντιπάλων, ανεξέλεγκτη χρήση κρατικής βίας, εξουσία χωρίς λογοδοσία.

Ο κόσμος μας μοιάζει να γίνεται ολοένα και λιγότερο δημοκρατικός. Οι δείκτες το δείχνουν, οι ειδήσεις το επιβεβαιώνουν. Ολοένα και περισσότερες χώρες διολισθαίνουν. Αλλά πώς γίνεται αυτή η διολίσθηση ακριβώς; Πώς αναγνωρίζουμε εμείς, οι πολίτες, ότι μας συμβαίνει; Και ποια είναι η γραμμή που χωρίζει μια χώρα που «έχει δημοκρατία» από μια που δεν έχει […]