ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Δεν θα καταλάβουμε επαρκώς τη Μεταπολίτευση αν δεν την προσεγγίσουμε ως διαδικασία. Αυτό θα πει: να μη δούμε το πολιτικό-θεσμικό σύστημα που προέκυψε μετά το 1974 ως στατικό οικοδόμημα, αλλά ως έργο εν προόδω – να αναζητήσουμε τα υλικά και την ιδιοτυπία της εν εξελίξει κατασκευής.

Tο μηνιαίο οικονομικό περιοδικό του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, σε ένα πρόσφατο αφιέρωμά του, τον Μάρτιο του 2024, επιχείρησε έναν γενικό επανασυλλογισμό για το σύγχρονο νόημα, το περιεχόμενο και τις αδυναμίες της οικονομικής επιστήμης. Για τον λόγο αυτό, προσκάλεσε διάσημους και έγκυρους οικονομολόγους να διατυπώσουν την επιστημονική τους άποψη.

«Αν δεν στοιχειώσετε άνθρωπο, γιοφύρι δεν στεριώνει». Δογματικός ακούγεται ο πασίγνωστος στίχος, πλην όμως η πίστη στο υπερφυσικό δεν λογοδοτεί στον ορθό λόγο ή στην «κοινή λογική». «Παρά πλείστοις λαοίς», γράφει ο Ν. Γ. Πολίτης στις «Εκλογές από τα τραγούδια του ελληνικού λαού», του 1914 […]

Ο τιδήποτε σηματοδοτεί η Μεταπολίτευση στη σύγχρονη ιστορία μας, πρωταρχικά υποδηλώνει τη μετάβαση από ένα πολίτευμα σε ένα άλλο. Τέτοιες μεταβάσεις δεν είναι στιγμιαίες. Το αποτέλεσμά τους δεν είναι προδιαγεγραμμένο.

Το 1974 η Δημοκρατία παρέλαβε από τη χούντα τη δημόσια αρχαιολογία καθημαγμένη: εκδηλώσεις αρχαιοπληξίας με χλαμύδες και περικεφαλαίες να συγκαλύπτουν κραυγαλέες παραβιάσεις της αρχαιολογικής νομοθεσίας, με εξέχοντες αρχαιολόγους υπό διωγμόν.

Αν θέλουμε κι εμείς να έχουμε όμορφα γκαζόν στις αυλές μας, πρέπει να συνεχίζουμε να τα ποτίζουμε καθημερινά.

Το 1974 οι συνταγματάρχες αποχώρησαν από την εξουσία αφήνοντας πίσω τους μια κοινωνία με μεγάλες ανισότητες μεταξύ πλουσίων και φτωχών και ένα κράτος πρόνοιας κατακερματισμένο και άνισο. Η έκρηξη των μαζικών διεκδικήσεων που ακολούθησε εγκαινίασε μια περίοδο επέκτασης του κοινωνικού κράτους.

Αυτοκριτική, αναστοχασμός και εγρήγορση. Αυτά ήταν τα τρία βασικά μηνύματα που έστειλε η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου στη χθεσινή δεξίωση για τα 50 χρόνια από την αποκατάσταση της Δημοκρατίας.

Η Μεταπολίτευση θα μπορούσε να χαρακτηριστεί το Big Bang της σύγχρονης Ελλάδας. Εντούτοις, αν σκεφτούμε πιο συστηματικά το γεγονός, ανακύπτουν μια σειρά από ερωτήματα. Τι ακριβώς εννοούμε με τον όρο; Την αποκατάσταση του κοινοβουλευτισμού, μετά μια διακοπή επτά ετών από το 1967; Ή μήπως τη μετάβαση στη δημοκρατία μετά τη μετεμφυλιακή περίοδο;

Η θεμελίωση της Γ΄ Ελληνικής Δημοκρατίας από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή χωρίζεται σε δύο περιόδους: τη μετάβαση (transition) στη δημοκρατία stricto sensu (24 Ιουλίου 1974 – 17 Νοεμβρίου 1974) και τη δεύτερη περίοδο της εδραίωσης (consolidation) των δημοκρατικών θεσμών (17 Νοεμβρίου 1974 – 18 Οκτωβρίου 1981).

Τα καλά βιβλία ξέρουν ποια είναι. Δεν χρειάζονται υπεράσπιση, ούτε τα πτοούν οι αποκαθηλώσεις.

Πενήντα χρόνια σαν κέικ που διαρκώς ψήνεται, φουσκώνει, όμως ακόμη θεωρούμε ότι δεν είναι έτοιμο.