ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ

Χρειαζόταν το ΠΑΣΟΚ την Αυριανή ή απλώς εξέθρεψε ένα «τέρας» που γρήγορα ξέφυγε από τον έλεγχό του; 

Η ψυχοσύνθεση του Ανδρέα θύμιζε τους συνδικαλιστές των αρχών του 20ού αιώνα. Φάνηκε όμως στην πορεία να εκμεταλλεύτηκε μια προνεωτερική ανάγκη για ισχυρούς ηγέτες. 

Μέσα στην πασοκική ιδεολογική ηγεμονία, το ριζοσπαστικό και το συντηρητικό, το εθνικιστικό και το διεθνιστικό, το κράτος και η αγορά, το δικαίωμα και το προνόμιο με έναν περίεργο τρόπο δεν αποτελούσαν ξένες μεταξύ τους επιλογές.

Η άγνωστη (αυτο)κριτική του Σημίτη στο κόμμα του και το δίπολο λαϊκισμού-μεταρρυθμισμού τον 21ο αιώνα.

Κόμμα με μεγάλη έλλειψη συνοχής, αφενός μεταξύ της ρητορικής του και των εφαρμοζόμενων δημόσιων πολιτικών και, αφετέρου, μεταξύ των ίδιων των δημόσιων πολιτικών, το ΠΑΣΟΚ εκπροσώπησε μια εξόχως μη συνεκτική και, γι’ αυτό, επιφανειακή σοσιαλδημοκρατία. 

Στην αρχή ήταν το ροβεσπιερικό κόμμα που έψαχνε την ανατροπή. Ύστερα μετασχηματίστηκε σε μπααθικό για να πάρει την εξουσία. Πέρασε από τη σοσιαλδημοκρατική του φάση, όταν άλλαξε η ηγεσία. Και κατέληξε να διαποτίσει και τους αντιπάλους του. Η ιστορία των μεταμορφώσεων.

Οι πολλές πηγές του κειμένου και ένας διάλογος του συντάκτη της Διακήρυξης με τον πρώτο της μεταφραστή.

Το κείμενο που έγινε σύμβολο ανατρεπτικής αφετηρίας είναι τεκμήριο της πολιτικής πρωτοτυπίας και επινοητικότητας του Ανδρέα Παπανδρέου.

Το κείμενο «Στόχοι του αγώνα του ΠΑΚ –Σχέδιο για συζήτηση» συντάχθηκε μετά το πραξικόπημα του Ιωαννίδη κατά του Παπαδόπουλου, τον Νοέμβριο του 1973. Ο Παπανδρέου θεωρούσε τότε ότι ο αγώνας κατά της χούντας θα είναι πλέον μακροχρόνιος αλλά και εθνικοαπελευθερωτικού χαρακτήρα.

Λέμε συχνά πως η ίδια η Μεταπολίτευση έχει συνώνυμο το ΠΑΣΟΚ, που κλείνει κι αυτό πενήντα χρόνια, πολλά εκ των οποίων ως ο πολιτικός ηγεμών της χώρας. Γι’ αυτό και τείνουμε να μετράμε τις επιτυχίες και τις αποτυχίες της πενηντάχρονης δημοκρατίας μας με βάση την πορεία του κόμματος που ενέπνευσε (αλλά και δίχασε) πολύ και που εκτοξεύτηκε στην κορυφή και καταβαραθρώθηκε όσο κανένα άλλο.

Αντικείμενα που σφράγισαν την καθημερινή ζωή της πεντηκονταετίας. Σύμβολα που ενσωμάτωσαν τις αξίες του δημοκρατικού βίου. Ξεχασμένα, αλλά και αλησμόνητα. Ο κατάλογος είναι ανοιχτός…

Την 3η Σεπτεμβρίου, ή μάλλον στις 3 του Σεπτέμβρη…, θα κλείσουν 50 χρόνια από την ίδρυση του ΠΑΣΟΚ. Θα γραφτούν και θα ειπωθούν πολλά γι’ αυτό το κόμμα –ή κίνημα– που κυριάρχησε πολιτικά στα χρόνια της Μεταπολίτευσης και τον ιδρυτή του.