ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ

Το καλοκαίρι του 1960 πέρασα τις θερινές μου διακοπές στην Τραπεζούντα, βοηθώντας στην αποκατάσταση τοιχογραφιών στον ναό της Αγίας Σοφίας.

«Είναι γεγονός ότι η μετατροπή της Αγίας Σοφίας και τώρα της Μονής της Χώρας σε μουσουλμανικά τεμένη μας πόνεσε», είπε την Κυριακή ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος.

Ενα ακόμη  μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς αποφάσισε να μετατρέψει σε τζαμί ο Τούρκος πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, καθώς μετά την Αγία Σοφία και η Μονή της Χώρας (Εκκλησία του Αγίου Σωτήρος εν τη Χώρα) στην Κωνσταντινούπολη θα γίνει μουσουλμανικό τέμενος.

Πώς η ιστορικός τέχνης Μπισέρα Πέντσεβα κατάφερε να μεταφέρει τις ακουστικές ιδιότητες του μνημείου στο στούντιο.

Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου, με επιστολή της προς τους 14 μη εκτελεστικούς προέδρους κρατών – μελών της ΕΕ και μέλη της Συνόδου των ηγετών του Arraiolos Group, τους ζητά να υψώσουν και αυτοί τη φωνή τους και να καταδικάσουν την τουρκική απόφαση για τη μετατροπή ενός εμβληματικού μνημείου της ευρωπαϊκής ιστορίας, όπως είναι η Αγία Σοφία, σε τζαμί.

Σε σταθερά υψηλούς τόνους οι δηλώσεις της τουρκικής ηγεσίας: «Γινόμαστε μάρτυρες της αναγέννησης ενός έθνους» δήλωσε ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αναφερόμενος στη μετατροπή της Αγίας Σοφίας. «Μη κατανοητή» χαρακτηρίζει την αντίδραση της Ελλάδας ο Τσαβούσογλου. «Κόκκινη γραμμή» η αποστρατικοποίηση των νησιών του Αιγαίου, αναφέρει από την πλευρά του ο αντιπρόεδρος Οκτάι.

Αποφασιστικό μήνυμα ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να ανεχθεί τετελεσμένα όσον αφορά στα κυριαρχικά της δικαιώματα, έστειλε ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας μετά τη συνάντηση με την ομόλογό του της Βουλγαρίας, Εκατερίνα Ζαχάριεβα.

Ο Τούρκος πρόεδρος αναφέρθηκε για άλλη μία φορά στις εδαφικές κατακτήσεις του Μωάμεθ του Πορθητή και απάντησε εμμέσως στην Ελλάδα – αλλά και σε όσους διαμαρτυρήθηκαν – ότι ήταν στη δικαιοδοσία του τουρκικού λαού να κάνει τζαμί τον βυζαντινό ναό. 

Το μήνυμα ότι η Αρχιεπισκοπή Αμερικής θα συνεχίσει να εργάζεται για να επιστρέψει η Αγία Σοφία στο μουσειακό καθεστώς της εξέπεμψε ο Αρχιεπίσκοπος Ελπιδοφόρος – Αποκόμισε την εντύπωση ότι οι Αμερικανοί ηγέτες στηρίζουν αυτό το αίτημα και ενδιαφέρονται για τις θρησκευτικές μειονότητες στην Τουρκία.

Η χθεσινή πρώτη προσευχή στην Αγία Σοφία ως τέμενος απασχολεί όλα τα τουρκικά μέσα που αναφέρονται σήμερα σε μία ιστορική μέρα για του Τούρκους, με εξαίρεση την φιλικά προσκείμενη στην αντιπολίτευση εφημερίδα Cumhuriyet (Τζουμχουριγιέτ). 

Με οδύνη παρακολούθησαν η διεθνής κοινότητα, οι παραδοσιακοί κεμαλιστές και οι υποστηρικτές του διαθρησκευτικού διαλόγου την επίσημη τελετή μετατροπής της Αγίας Σοφίας σε τζαμί, μια ενέργεια που έχει στόχο τη συσπείρωση γύρω από τον Ταγίπ Ερντογάν στο εσωτερικό και την εξασφάλιση ηγετικού ρόλου της Αγκυρας στους κόλπους του σουνιτικού Ισλάμ στο εξωτερικό.

Τις πολύ σημαντικές αλλαγές που θα φέρει σε διάφορα επίπεδα η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε ισλαμικό τέμενος, τονίζει με άρθρο της η Ιταλική Επιτροπή Βυζαντινών Σπουδών, κάνοντας λόγο για μία «σοβαρή στιγμή της σύγχρονης ιστορίας», η οποία θα αλλάξει καθοριστικά την ταυτότητα και την επίδραση ενός μνημείου με οικουμενική και πανανθρώπινη αξία.