Υπάρχουν φορές που η πιθανότητα βροχής για την αυριανή ημέρα είναι τόσο υψηλή που δεν αμφιβάλλεις. Σε μία προσπάθεια όμως να μάθεις περισσότερα για το καιρικό φαινόμενο, επέρχεται η σύγχυση. Θα βρέχει από τα ξημερώματα; Από το πρωί ή από το μεσημέρι; Ολα τα σενάρια είναι πιθανά. Μαζί και η πιθανότητα να βραχείς.
Πρόγνωση σαν το μπιλιάρδο
Η συζήτηση δεν είναι άσχετη με τη γενικότερη γκρίνια που συνοδεύει τις εφαρμογές καιρού που κυκλοφορούν σε Android και App Store ή από την ήδη εγκατεστημένη εφαρμογή που διαθέτουν πολλά κινητά. Και αυτό επειδή έχει συμβεί η εφαρμογή να «βγάζει» εικονίδιο βροχόπτωσης, αλλά έξω από το τζάμι σου να έχει ήλιο. Μπορεί επίσης να δείχνει θερμοκρασία 20 βαθμών Κελσίου, αλλά να μη σε προετοιμάζει για το βοριαδάκι που έρχεται από τις Κυκλάδες. Oσο για τη βραχυπρόθεσμη πρόγνωση (nowcasting), ας μην απορήσουμε σε περίπτωση που η εφαρμογή δείχνει συννεφιά και έξω ήδη βρέχει.
«Η πρόγνωση καιρού μέσω εφαρμογών είναι σαν το μπιλιάρδο. Αν η αρχική εκτίμηση δεν είναι σωστή, τότε πιθανώς όσες ακολουθήσουν να δείχνουν λάθος πληροφορίες», σχολιάζει στην «Κ» ο μετεωρολόγος, Θοδωρής Κολυδάς. Αραγε φταίει μόνο η κλιματική κρίση που μας βρίσκει πολλές φορές απροετοίμαστους απέναντι στα καιρικά φαινόμενα ή παίζει ρόλο και η «τροφοδότηση» των εφαρμογών;
Δεδομένα από τον Καναδά για την Ελλάδα
Ρωτώντας τον Γιώργο Παπαβασιλείου, ερευνητή στο Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΙΕΠΒΑ) του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ), γιατί αρκετές φορές υπάρχει μεγάλη απόκλιση μεταξύ πραγματικών καιρικών συνθηκών και προγνώσεων, ο ίδιος σημειώνει πως δεν είναι τόσο ότι οι εφαρμογές «κάνουν λάθος», αλλά ότι πολλές φορές βασίζονται σε αριθμητικά δεδομένα και αυτοματοποιημένα προϊόντα απο κέντρα δεδομένων του εξωτερικού τα οποία δεν αποδίδουν με την ίδια ακρίβεια τις τοπικές ιδιαιτερότητες μιας περιοχής. Αυτό συμβαίνει διότι η χώρα μας δεν διαθέτει τα απαραίτητα μετεωρολογικά ραντάρ, σε αντίθεση με άλλες χώρες με αποτέλεσμα η πρόγνωση που βλέπει κάποιος να είναι «φτωχή».
Δεν είναι τόσο ότι οι εφαρμογές «κάνουν λάθος», αλλά ότι πολλές φορές βασίζονται σε αριθμητικά δεδομένα και αυτοματοποιημένα προϊόντα τα οποία δεν αποδίδουν με την ίδια ακρίβεια τις τοπικές ιδιαιτερότητες μιας περιοχής.
Οπως εξηγεί ο κ. Κολυδάς, υπάρχουν κυρίως έξι μεγάλα κέντρα δεδομένων στον κόσμο που μπριφάρουν τις περισσότερες εφαρμογές πρόβλεψης καιρού · το Ευρωπαϊκό Κέντρο για προγνώσεις καιρού μεσαίου εύρους (ECMWF), η Γερμανική Μετεωρολογική Υπηρεσία, η δημόσια υπηρεσία πρόγνωσης καιρού των ΗΠΑ, το αγγλικό Met Office και οι αντίστοιχες υπηρεσίες της Ελβετίας και του Καναδά. Επομένως, σύμφωνα με τους ειδικούς, οι προβλέψεις που βλέπουμε στην οθόνη του κινητού μας προέρχονται από δεδομένα των παραπάνω μετεωρολογικών κέντρων που χρησιμοποιούν μετεωρολογικά ραντάρ, αεροσκάφη, δορυφόρους, μετεωρολογικά μπαλόνια, σημαδούρες, κ.λπ.
Τα λιγοστά μετεωρολογικά δεδομένα που διαθέτει η Ελλάδα λόγω του ελλιπούς εξοπλισμού σε συνδυασμό με τις εξωτερικές πηγές που χρησιμοποιούν τα apps, είναι και οι βασικότεροι λόγοι που η τελική εκτίμηση απέχει από την πραγματικότητα. Έπομένως, όπως εξηγεί, ο κ. Παπαβασιλείου ο καιρός, και ιδιαίτερα φαινόμενα όπως οι τοπικές βροχές ή καταιγίδες, μπορεί να παρουσιάζει πολύ μεγάλη μεταβλητότητα σε μικρές αποστάσεις, κάτι που δεν αποτυπώνεται πάντα επαρκώς στις γενικές προγνώσεις που εμφανίζουν οι δημοφιλείς εφαρμογές.
«Ο χρήστης μπορεί να βλέπει στην εφαρμογή μια πρόγνωση για τη γειτονιά ή την περιοχή του, όμως αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η πληροφορία αυτή αντιστοιχεί με ακρίβεια στις πραγματικές συνθήκες στο συγκεκριμένο σημείο. Σε φαινόμενα όπως η βροχή, η τοπική μεταβλητότητα μπορεί να είναι πολύ μεγάλη, επομένως δύο σχετικά κοντινές περιοχές είναι δυνατόν να παρουσιάζουν αισθητές διαφορές. Γι’ αυτό απαιτείται πάντα προσοχή στην ερμηνεία μιας αυτοματοποιημένης πρόγνωσης, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για τοπικά και βραχύβια φαινόμενα», σημειώνει ο κ. Παπαβασιλείου.
Ο χρήστης μπορεί να βλέπει στην εφαρμογή μια πρόγνωση για τη γειτονιά ή την περιοχή του, όμως αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η πληροφορία αυτή αντιστοιχεί με ακρίβεια στις πραγματικές συνθήκες στο συγκεκριμένο σημείο.
Εκτίμηση στο περίπου
Πέρα από την κλασική ημερήσια ή πολυήμερη πρόγνωση, υπάρχει και το nowcasting, δηλαδή η βραχυπρόθεσμη εκτίμηση των καιρικών φαινομένων για τα επόμενα λεπτά έως περίπου μία ώρα. Πρόκειται κυρίως για εργαλείο άμεσης παρακολούθησης και πολύ βραχυχρόνιας εκτίμησης, το οποίο είναι ιδιαίτερα χρήσιμο σε φαινόμενα όπως οι τοπικές βροχές και οι καταιγίδες, αλλά και γενικότερα σε ημέρες κατά τις οποίες αναμένεται εκδήλωση ακραίων καιρικών φαινομένων.
Όπως επισημαίνει ο Γιώργος Παπαβασιλείου, η ποιότητα του nowcasting εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την πυκνότητα και την ποιότητα των διαθέσιμων παρατηρήσεων, όπως είναι οι μετεωρολογικοί σταθμοί και τα μετεωρολογικά ραντάρ, καθώς και από τη δυνατότητα παρακολούθησης των φαινομένων σχεδόν σε πραγματικό χρόνο. Παρότι υπάρχουν διαθέσιμα εργαλεία παρατήρησης, στη χώρα μας αυτά δεν είναι διαθέσιμα στον βαθμό που θα έπρεπε, με αποτέλεσμα η εκτίμηση αυτή να εξακολουθεί να έχει περιορισμούς, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για πολύ τοπικά και ταχέως εξελισσόμενα φαινόμενα, όπως οι καταιγίδες.
«Το nowcasting δεν είναι μια “ζωντανή σημειακή πρόγνωση” για κάθε γειτονιά με απόλυτη ακρίβεια. Είναι μια πολύ βραχυπρόθεσμη εκτίμηση που βασίζεται σε συνδυασμό παρατηρήσεων και εξειδικευμένων συστημάτων παρακολούθησης. Ωστόσο, σε φαινόμενα όπως οι μπόρες ή οι καταιγίδες, οι διαφοροποιήσεις ακόμη και σε μικρές χωρικές αποστάσεις μπορεί να είναι σημαντικές. Eτσι, για παράδειγμα, όταν μια εφαρμογή καιρού αξιοποιεί πληροφορίες από ένα κοντινό αεροδρόμιο, που αποτελεί μία από τις ελεύθερα διαθέσιμες πηγές δεδομένων τις οποίες χρησιμοποιούν αρκετές εφαρμογές, οι συνθήκες στα Σπάτα μπορεί να διαφέρουν αισθητά από εκείνες στο Μαρούσι ή στο κέντρο της Αθήνας», σημειώνει.
