Νέα, ενεργά σεισμικά ρήγματα μέσα στον Σαρωνικό ανακάλυψαν επιστήμονες. Μελετώντας το υποθαλάσσιο ανάγλυφο και ειδικά τα βαθύτερα σημεία του Σαρωνικού Κόλπου, οι ειδικοί εντόπισαν και αρκετές υποθαλάσσιες κατολισθήσεις, ενδεικτικές της σεισμικής δραστηριότητας. Ο βυθός έκρυβε και ευχάριστες εκπλήξεις, όπως το μοναδικό σε πυκνότητα και βιοποικιλότητα οικοσύστημα στο ηφαίστειο των Μεθάνων.
Η διερεύνηση του Σαρωνικού πραγματοποιείται στο πλαίσιο του «Saronicos Project», ενός πολύπλευρου εγχειρήματος που χρηματοδοτείται από το Κοινωφελές Ιδρυμα Αθ. Λασκαρίδη. Το υποθαλάσσιο ανάγλυφο μελέτησε ομάδα του ΕΛΚΕΘΕ, με επικεφαλής τον Δημήτρη Σακελλαρίου, γεωλόγο και διευθυντή ερευνών στο Κέντρο. «Μελετήσαμε τις βαθύτερες λεκάνες του Σαρωνικού και συγκεκριμένα αυτές της Επιδαύρου (βάθος περί τα 400 μέτρα), των Μεγάρων, των Μεθάνων (περί τα 250 μέτρα) και κάποιες μικρότερες ανατολικά του Πόρου. Οι βαθιές λεκάνες ουσιαστικά λειτουργούν ως “παγίδες” για ό,τι αιωρείται στο νερό, όχι μόνο το ίζημα, αλλά και κάθε λογής σκουπίδια, τα οποία μεταφέρονται εκεί με τα ρεύματα και μένουν εκεί», αναφέρει.
Οι επιστήμονες επισκέφθηκαν τον Φεβρουάριο για εννέα ημέρες την περιοχή με το ερευνητικό σκάφος «Αιγαίον» του ΕΛΚΕΘΕ. «Πραγματοποιήσαμε σεισμικές τιμές για να δούμε τη δομή, δηλαδή πώς είναι τα ιζήματα του πυθμένα, από πού τροφοδοτούνται. Επιπλέον πήραμε πυρήνες (“καρότα”) από τον βυθό και δείγματα από πιο επιφανειακά σημεία. Τα ιζήματα μας ενδιαφέρουν και για περιβαλλοντικούς λόγους, γιατί μας εξηγούν πώς λειτουργούν οι υδροδυναμικές συνθήκες, άρα και πώς μετακινούνται τα σκουπίδια».
Η δράση που υλοποιείται στο πλαίσιο του «Saronicos Project» του Ιδρύματος Αθ. Λασκαρίδη μελετά το υποθαλάσσιο ανάγλυφο και ειδικά τα βαθύτερα σημεία.
Ολα τα δείγματα έχουν σταλεί σε εργαστήρια για έρευνα, τα αποτελέσματα της οποίας θα δημοσιευτούν. «Αυτό που σε πρώτη φάση μπορώ να πω είναι ότι, όπως πάντα στις ερευνητικές αποστολές, είχαμε και κάποιες εκπλήξεις. Για παράδειγμα, εντοπίσαμε και ενεργά ρήγματα που δεν τα περιμέναμε, αλλά και υποθαλάσσιες κατολισθήσεις που είναι και η κύρια αιτία παραγωγής τσουνάμι», καταλήγει ο κ. Σακελλαρίου.
Στο πλαίσιο του ίδιου project, ομάδα από το Oceanus Lab του Τμήματος Γεωλογίας Πανεπιστημίου Πατρών υπό τον καθηγητή Γιώργο Παπαθεοδώρου προχώρησε στην αποτύπωση των ενδιαιτημάτων προτεραιότητας (όπως τα λιβάδια ποσειδωνίας και οι ύφαλοι), θα διερευνήσει τη χημική ρύπανση των ιζημάτων και θα συλλέξει στοιχεία για να αξιολογήσει την τρωτότητα των ακτών σε διάβρωση και πλημμύρες. «Τον προηγούμενο μήνα επισκεφθήκαμε την περιοχή βόρεια των Μεθάνων, στο νότιο τμήμα του Σαρωνικού, εκεί όπου βρίσκονται οι ηφαιστειακοί κώνοι του Παυσανία. Εκεί πραγματοποιήσαμε μεγάλο αριθμό καταδύσεων, σε βάθος έως και 175 μέτρων, και αποτυπώσαμε “ενασβεστωμένα” ροδοφύκη, καθώς επίσης και οργανισμούς που αναπτύσσονται σε βραχώδη υποστρώματα. Με μεγάλη χαρά διαπιστώσαμε ότι στο υποθαλάσσιο ηφαίστειο υπάρχει σημαντική βιοποικιλότητα, την οποία σκοπεύουμε να χρησιμοποιήσουμε ως μέτρο σύγκρισης με το βόρειο τμήμα του Σαρωνικού, το οποίο βρίσκεται κάτω από έντονες περιβαλλοντικές πιέσεις».
Το «Saronicos Project» ξεκίνησε το 2024, με μια δέσμευση που δόθηκε στο διεθνές συνέδριο «Our Oceans» στην Αθήνα. «Εχοντας πραγματοποιήσει πολλές αποστολές καθαρισμού ακτών με το πλοίο “Τυφώνας”, αποφασίσαμε ότι πρέπει να ασχοληθούμε σε βάθος με τον Σαρωνικό Κόλπο, καθώς αντιμετωπίζει σοβαρότερο πρόβλημα», λέει η Πέγκυ Ξηροταγάρου, εκτελεστική διευθύντρια του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αθ. Λασκαρίδη. «Απευθύναμε κάλεσμα σε οργανώσεις, πανεπιστήμια και ερευνητικούς φορείς, να ενώσουμε δυνάμεις. Να αποτυπώσουμε την κατάσταση του Σαρωνικού και να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε για να βελτιώσουμε την εικόνα του, από καθαρισμούς ακτών και βυθών έως προτάσεις πολιτικής». Το πρόγραμμα θα διαρκέσει έως το 2029 και έχει προϋπολογισμό 1,5 εκατ. ευρώ. Ηδη στο πλαίσιό του έχει ολοκληρωθεί η καταγραφή της παράκτιας ρύπανσης με τη χρήση drones, ενώ απομακρύνθηκε και μια εγκαταλελειμμένη ιχθυοκαλλιέργεια (18 κλωβοί) από τα Μέθανα. Το project περιλαμβάνει επίσης καταγραφή της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς με τη συνεργασία του Oceanus Lab του Πανεπιστημίου Πατρών και του Ινστιτούτου Εναλίων Αρχαιολογικών Ερευνών και τη διερεύνηση της ρύπανσης από μικροπλαστικά με τη βοήθεια της Medasset.
