Στο δεξί χέρι του δημοπράτη, πάνω στο καβαλέτο, δέσποζε ο πίνακας ενός ψαριού, ενυπόγραφο έργο που εμφανιζόταν ως δημιούργημα του ζωγράφου Αλέκου Φασιανού. Στα αριστερά υπήρχε ένα γυναικείο πορτρέτο, διαστάσεων 58 x 51 εκατοστών, που παρουσιαζόταν ως πίνακας του Δημήτρη Μυταρά. Και πάνω στο τραπέζι είχε τοποθετηθεί μια ελαιογραφία, που έφερε την υπογραφή του Γιώργου Κοσμαδόπουλου. «Θα θεωρούσα τυχερούς όσους παρακολουθούν την εκπομπή μας, γιατί δεν τα βρίσκεις εύκολα και είναι προσιτές σχετικά οι αξίες τους», επισήμανε ο πωλητής, προτού αλλάξει γρήγορα θεματική για να πλασάρει στο κοινό του ένα ασημένιο σερβίτσιο 146 κομματιών και βάρους 10 κιλών. Ακόμη μία «μοναδική ευκαιρία». Οπως είπε, είχε αποπειραθεί να το πουλήσει και πριν από καιρό και πλέον η αξία του είχε αυξηθεί κατά 10.000 ευρώ. «Οσο μένει, τόσο θα ανεβαίνει», τόνισε.
Αυτή ήταν μία από τις πρόσφατες δημοπρασίες του Γιώργου Τσαγκαράκη, που συμπεριέλαβε στην καταγγελία του προς τις αστυνομικές αρχές ένας συλλέκτης έργων τέχνης με εμπειρία 30 ετών.
Ο καταγγέλλων, τα στοιχεία του οποίου είναι εις γνώσιν της «Κ», έστειλε email στο Τμήμα Προστασίας Πολιτιστικής Κληρονομιάς στις 24 Φεβρουαρίου. Στην επώνυμη καταγγελία του έκανε λόγο για «συστηματική και συνεχιζόμενη προσπάθεια εξαπάτησης του φιλότεχνου κοινού μέσω τηλεοπτικών και διαδικτυακών δημοπρασιών έργων τέχνης». Παρέθεσε σχετικές φωτογραφίες και βίντεο υποστηρίζοντας ότι σε αυτά εμφανίζονται «προδήλως πλαστά έργα».
Ο δημοπράτης, ευρύτερα γνωστός από την παρουσία του σε τηλεοπτικές εκπομπές επί σειρά ετών, συνελήφθη στις 20 Μαρτίου. Στην γκαλερί του και σε αποθήκες βρέθηκαν συνολικά 321 έργα τέχνης αποδιδόμενα σε Ελληνες και ξένους ζωγράφους. Σύμφωνα με τη δικογραφία, αρμόδια υπάλληλος – ειδικός της Εθνικής Πινακοθήκης, αφού εξέτασε τους πίνακες, γνωμάτευσε ότι στην πλειονότητά τους είναι πλαστοί. Κατασχέθηκε ακόμη ένα Ευαγγέλιο του 18ου αιώνα, έπειτα από την απόπειρα δημοπράτησής του. Ο κ. Τσαγκαράκης αρνείται τις κατηγορίες και το πρωί πέρασε το κατώφλι του ανακριτή.
Μεγάλη απόκλιση
Μία από τις παραμέτρους που κίνησαν υποψίες στον πρώτο καταγγέλλοντα ήταν οι «εξευτελιστικά χαμηλές τιμές» των προσφερόμενων έργων και η μεγάλη απόκλιση ανάμεσα στην εκτίμηση που έκανε ο δημοπράτης και στην τιμή εκκίνησης της δημοπρασίας. Ενδεικτικά, το έργο του Μυταρά που είχε τεθεί προς πώληση τον Φεβρουάριο είχε εκτιμηθεί από τον έμπορο στις 7.500 ευρώ, ενώ η τιμή εκκίνησης ορίστηκε σε 2.750 ευρώ. Οι αστυνομικοί υπέβαλαν το υλικό που είχαν συγκεντρώσει στον εισαγγελέα Εφετών Αθηνών, ο οποίος ζήτησε τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης.
Σύμφωνα με τη δικογραφία, στις 6 Μαρτίου έγινε καταγγελία στις αστυνομικές αρχές μέσω email από τον δικηγόρο και νομικό σύμβουλο της Εθνικής Πινακοθήκης Γιώργο Οικονομόπουλο για πώληση πλαστών έργων ευτελούς αξίας, τα οποία εμφανίζονταν ως δημιουργίες των Φασιανού, Μυταρά, Τσαρούχη, Χατζή και Κοσμαδόπουλου. Ο κ. Οικονομόπουλος ανέφερε στους αστυνομικούς ότι επικοινώνησε τηλεφωνικώς με τη χήρα του Αλέκου Φασιανού και εκείνη του επιβεβαίωσε ότι ένας δημοπρατούμενος πίνακας που απεικόνιζε ένα ψάρι δεν ήταν αυθεντικός.
Μετά την αποκάλυψη της υπόθεσης, η Αστυνομία έχει δεχθεί κλήσεις πολιτών που εκφράζουν επιφυλάξεις κυρίως ως προς τη γνησιότητα κοσμημάτων που προμηθεύτηκαν από την ίδια εταιρεία.
Στις 19 Μαρτίου οι αστυνομικοί έλαβαν νέα καταγγελία από Κύπριο βυζαντινολόγο, καθώς και ένα έγγραφο της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης του υπουργείου Πολιτισμού για την απόπειρα δημοπράτησης ενός Ευαγγελίου του 1745. Μία ημέρα νωρίτερα ο έμπορος είχε αναφέρει στους τηλεθεατές του ότι το Ευαγγέλιο είχε τυπωθεί στη Βενετία και εκτίμησε την αξία του στις 8.000-12.000 ευρώ. Είχε ισχυριστεί ακόμη ότι ελέγχθηκε από ειδικούς και ότι επρόκειτο για «συλλεκτικό και μοναδικό αντικείμενο».
Στους κατασχεθέντες πίνακες ζωγραφικής περιλαμβάνονται και ορισμένοι με την υπογραφή του Θεόφιλου, τα έργα του οποίου έχουν χαρακτηριστεί νεότερα μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς. Εντύπωση προκάλεσε στους αστυνομικούς και η ανεύρεση δύο όμοιων πινάκων του Αλταμούρα, σε αντίθεση με όσα υποστήριζε ο δημοπράτης σε τηλεπωλήσεις του. «Δυστυχώς τα έργα που παρουσιάζουμε είναι μοναδικά, δεν υπάρχει δεύτερο ίδιο ποτέ», είχε επισημάνει εκείνος σε μια εμφάνισή του.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», μετά τη σύλληψη του δημοπράτη και μίας υπαλλήλου του, η Αστυνομία έχει δεχθεί κλήσεις πολιτών οι οποίοι εκφράζουν επιφυλάξεις κυρίως ως προς τη γνησιότητα κοσμημάτων που είχαν προμηθευτεί από την ίδια εταιρεία τηλεπωλήσεων.
Χθες ο δικηγόρος και συλλέκτης έργων τέχνης Στέλιος Γκαρίπης κατέθεσε στην ανακρίτρια που χειρίζεται την υπόθεση δήλωση παράστασης προς υποστήριξη κατηγορίας, εκπροσωπώντας και τον καταγγέλλοντα που είχε απευθυνθεί στις αστυνομικές αρχές στις 24/2. Υποστηρίζουν ότι έχουν υποστεί οικονομική ζημία στην αξία των δικών τους συλλογών, καθώς τα εκατοντάδες έργα που κατασχέθηκαν ως πλαστά «προσβάλλουν», «βεβηλώνουν» και «μειώνουν» το έργο μεγάλων Ελλήνων ζωγράφων.
Ο νέος νόμος
Μετά τις συλλήψεις, ανακοίνωση της εταιρείας του δημοπράτη ανέφερε ότι τα κατασχεμένα έργα ανήκαν στους γονείς του, δεν ήταν προς πώληση και πέρασαν στην κατοχή του πριν από 40 χρόνια. Σχετικά με το Ευαγγέλιο ο δικηγόρος του, Κωνσταντίνος Γώγος, υποστηρίζει ότι δεν εμπίπτει σε ελληνικούς νόμους γιατί προέρχεται από την Ιταλία. Αυτή είναι η πρώτη υπόθεση που θα εξεταστεί βάσει του νέου νόμου 5271 για την καταπολέμηση της πλαστογραφίας στην τέχνη. Βάσει των σχετικών διατάξεων, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιανουάριο, διώκεται όχι μόνο όποιος εκθέτει ή διακινεί, αλλά και όποιος με σκοπό παραπλάνησης κατέχει ή δέχεται στην κατοχή του πλαστό έργο τέχνης.
