«Τους Patriot εφέρανε στον νότο της Καρπάθου
και μας διαφημίσασι όλοι για να μας μάθουν.
Τώρα έχουμε ασφάλεια και είναι η χαρά δική μας,
και να έρθετε για διακοπές στο όμορφο νησί μας».
ΚΑΡΠΑΘΟΣ – ΑΠΟΣΤΟΛΗ. Ο καπετάν Γιάννης Χουβαρδάς αγαπάει πολύ δύο πράγματα: τις λέξεις και τη θάλασσα. Τη μέρα που τον συναντήσαμε στο Φοινίκι, το όμορφο παραθαλάσσιο χωριό της Καρπάθου, συντηρούσε το καΐκι του, έτριβε, έβαφε και σκάρωνε μαντινάδες. Eφτιαξε και μια μαντινάδα για τους Patriot, που έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της συζήτησης στο νησί. Μάλιστα, τη μέρα που έδεσε στο λιμάνι το πλοίο με τη συστοιχία πυραύλων του αντιαεροπορικού συστήματος, αρκετοί κάτοικοι κατέβηκαν να το υποδεχθούν.
Σε ένα παραδοσιακό καφενείο που επισκέφθηκε η «Κ», οι διαφωνίες είναι συχνές. «Hμασταν ήρεμοι, τώρα θα έχουμε πονοκέφαλο», λέει ένας συνταξιούχος. «Για την ασφάλειά μας τους έφεραν», αντιτείνει κάποιος άλλος.
«Ηταν πολύ θεαματικό. Λέγαμε μεταξύ μας: “Κοίτα, κοίτα! Μαύρισε το λιμάνι”, βλέποντάς τους όση ώρα αποβιβάζονταν», μας περιγράφει η Δέσποινα Νταργάκη. Τα ήσυχα αυτή την εποχή Πηγάδια γέμισαν από βαρέα στρατιωτικά οχήματα. Την είδηση ότι θα έρθουν οι Patriot, η κ. Νταργάκη την είχε ακούσει την προηγούμενη μέρα στην τηλεόραση. «Στην αρχή σάστισα. Οταν το επεξεργάστηκα, κατάλαβα ότι είναι ένα ιστορικό γεγονός», συνεχίζει. «Με το που τους αντίκρισα με διαπέρασε ένα ρίγος. Ενιωσα δέος, ασφάλεια και περηφάνια. Θα ήταν καλύτερα να ήμασταν τελείως άοπλοι;» αναρωτιέται.
Η κ. Νταργάκη δραστηριοποιείται χρόνια στον τουρισμό. Στην αρχή υπήρχε γενικευμένη ανησυχία για την τουριστική περίοδο. Οι περισσότεροι ντόπιοι εργάζονται και ζουν από τον τουρισμό. Η αγροτική και κτηνοτροφική παραγωγή φθίνει διαρκώς. «Είμαστε σε κατάσταση αναμονής. Μέχρι στιγμής δεν έχουμε ακυρώσεις, αλλά υπάρχει επιβράδυνση στον ρυθμό των κρατήσεων. Πιστεύω πάντως ότι η ακρίβεια τρομάζει τον επισκέπτη περισσότερο από τους πυραύλους. Αν η βενζίνη κοστίζει δύο ευρώ, το σκέφτεσαι διπλά».
«Μας καλούν συνέχεια»
Ο τουρισμός βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε σταθερούς επισκέπτες, όπως μας εξηγούν. Αυτοί θα έρθουν κανονικά. Το πρόβλημα δημιουργείται με τους καινούργιους, που θα γκουγκλάρουν την Κάρπαθο και θα πέσουν πάνω στους πυραύλους. «Μας καλούν συνέχεια. Προσπαθούμε να τους εξηγήσουμε ότι είναι ένα αμυντικό σύστημα. Τους λέμε: “Εμείς προστατεύουμε τα σύνορα της Ευρώπης”. Αυτό το μήνυμα προσπαθώ να περάσω», υπογραμμίζει η κ. Νταργάκη.
Οι πιο γεωπολιτικές συζητήσεις του νησιού, όμως, πραγματοποιούνται στο παραδοσιακό καφενείο «Η Συνάντηση» στην Αρκάσα. Εργαζόμενοι και συνταξιούχοι, εργένηδες και παντρεμένοι, μοιράζονται καθημερινά τις απόψεις τους με πάθος για τα όσα συμβαίνουν στον κόσμο, αλλά και στο νησί. Οπως μας εξηγούν, συχνά διαφωνούν. Μόλις φτάσαμε, το πρώτο που μας ρώτησαν ήταν αν ήρθαμε για τους Patriot. Δύο συνταξιούχοι Ελληνοαμερικανοί, που μένουν αρκετούς μήνες στην Κάρπαθο, μπήκαν αμέσως στο θέμα. «Υπάρχει περίπτωση να μην είναι ανήσυχοι οι Καρπάθιοι από τη στιγμή που έχουν έρθει πύραυλοι; Οταν δεν τους είχαμε δεν ήμασταν στόχος. Τώρα είμαστε. Πρώτα ήμασταν ήρεμοι, τώρα θα έχουμε πονοκέφαλο», είπε ο ένας. «Για την ασφάλειά μας τους έφεραν», απάντησε ο άλλος. Στα στρωμένα με τσόχα τραπέζια του καφενείου, πάντως, δεν πολυμιλάνε για όλα αυτά. Παίζουν κουαράντα, ένα ιταλικό παιχνίδι με δύο τράπουλες. Ο νικητής κερδίζει είτε χρήματα είτε σοκοφρέτες.
Αφήσαμε το καφενείο και κάναμε μια στάση στο τρεχαντήρι του Νίκου Νιωτή, ψαρά εδώ και περίπου 40 χρόνια. Τον πετύχαμε να μπαλώνει τα δίχτυα που του έχουν σκίσει οι φώκιες και οι λαγοκέφαλοι. Συμφωνεί με την απόφαση να έρθουν οι Patriot στο νησί. «Να μείνουν εδώ oι Patriot, να μη φύγουν», τονίζει και βρίσκει την ευκαιρία να μας μιλήσει για τα πραγματικά, όπως λέει, προβλήματα. Η φετινή χρονιά δεν πάει καθόλου καλά, ένα έκτακτο πρόβλημα στη μηχανή του καϊκιού τον έχει δυσκολέψει οικονομικά. «Τα εργαλεία έχουν ακριβύνει πάρα πολύ· το δίχτυ έχει πάει 18 ευρώ το κιλό. Για να φτιάξεις δύο δίχτυα θέλεις 200 ευρώ. Αυτό που σκέφτομαι είναι ότι αν δεν τελειώσει σύντομα ο πόλεμος, θα ανέβουν τα πετρέλαια και δεν θα έχουμε τουρισμό. Δεν βγαίνει, τελειώσαμε», αναφέρει. Αν δεν αλλάξει σύντομα κάτι, σκέφτεται σοβαρά να φύγει από το νησί, να «σπάσει» το καΐκι του για την επιδότηση, αν προκηρυχθεί ξανά πρόγραμμα από την Ευρωπαϊκή Ενωση.
Ανησυχίες έχει και η Φωτεινή Φράγκου, που μεγάλωσε και ζει τα περισσότερα χρόνια της ζωής της στο νησί. «Η μετανάστευση είναι στο αίμα μας. Αν στην Κάρπαθο είμαστε 6.000, εκτός νησιού ζουν 50.000 Καρπάθιοι», σχολιάζει. Ο παππούς της, τη δεκαετία του 1930, είχε πάει στην Περσία. Ηταν εργοδηγός σε γαλλική εταιρεία που κατασκεύαζε τον σιδηρόδρομο της περιοχής. Οπως σημειώνει, δεν την ανησυχεί που είναι ακρίτισσα ούτε νιώθει κάποια απειλή. «Αυτό που μας δημιουργεί μεγάλη αβεβαιότητα είναι ότι δεν έχουμε καθημερινή συγκοινωνία. Οι φόροι είναι ήδη πολύ υψηλοί και όλα εδώ είναι πιο ακριβά», τονίζει. Το θέμα της υγείας, όμως, είναι το πιο βασικό. «Για να πάω σε γυναικολόγο πρέπει να κλείσω ραντεβού στη Ρόδο ή στην Αθήνα και να μείνω εκεί δύο ημέρες. Αυτά είναι πολύ βασικά πράγματα και με μεγάλο κόστος. Αυτά μας απασχολούν πραγματικά. Ελπίζω όλο αυτό να τελειώσει γρήγορα και να μην έχουμε περαιτέρω οικονομικές επιπτώσεις», συμπληρώνει.
Κάθε Κυριακή μετά τη λειτουργία στον Ιερό Ναό της Ευαγγελίστριας στα Πηγάδια, οι πιστοί πίνουν καφέ και τρώνε βουτήματα πάνω σε κόκκινα κεντητά τραπεζομάντιλα στην τραπεζαρία που βρίσκεται κάτω από τον ναό. Ανάμεσά τους βρίσκεται και ο Γιώργος Τούμας, καρδιολόγος στο νησί. Ο κ. Τούμας γεννήθηκε στην Αντιόχεια της Συρίας. Είκοσι ετών ήρθε στην Αθήνα να σπουδάσει Ιατρική. Μέχρι τότε στο σχολείο μάθαινε μόνο αραβικά. Ο ίδιος, αν και συνταξιούχος, με θητεία σε διάφορα κέντρα υγείας και νοσοκομεία, διατηρεί ακόμη το ιδιωτικό του ιατρείο στο νησί. «Θέλω να το κλείσω, αλλά ο κόσμος δεν με αφήνει. Το νοσοκομείο μας είναι οργανωμένο και έχει καλές υποδομές, αλλά το τεράστιο πρόβλημα είναι οι ελλείψεις σε γιατρούς. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν δύο γενικοί γιατροί, αλλά λείπουν βασικές ειδικότητες: καρδιολόγος, παθολόγος, ακτινολόγος. Τι να τον κάνεις τον αξονικό τομογράφο όταν δεν έχεις ακτινολόγο;», επισημαίνει.
Εθελοντές εθνοφύλακες
Αυτοί που διαθέτουν όλο τον εξοπλισμό τους και είναι πάντοτε έτοιμοι για κάθε κατάσταση είναι οι εθνοφύλακες της Καρπάθου. Συναντήσαμε τον 40χρονο Μανώλη, έναν από τους περίπου 300 εθελοντές εθνοφύλακες του νησιού. Ολοι τους ανεξαιρέτως έχουν στο σπίτι τον βασικό εξοπλισμό: ένα τυφέκιο G3, πέντε γεμιστήρες και 200 σφαίρες. Κάθε Κυριακή έχουν και από μια διαφορετική εκπαίδευση. Ασκήσεις μέσα σε κατοικημένες περιοχές, σενάρια ανακατάληψης χώρων, αντιμετώπισης αεροκίνητων δυνάμεων. «Ξέρουμε ακριβώς πού θα πάει η κάθε ομάδα αν γίνει κάτι, πού θα παρουσιαστεί και ποιες είναι οι θέσεις μάχης», εξηγεί ο Μανώλης. Αν και δεν πιστεύει πως γίνονται πια πόλεμοι «σώμα με σώμα» επιλέγει, όπως λέει, να είναι προετοιμασμένος, έχοντας το δικό του όπλο. «Είναι φόρος τιμής στην πατρίδα», υποστηρίζει, συμπληρώνοντας ότι είναι σημαντικό για το νησί που διαθέτει πλέον σύστημα αεράμυνας.
Στο ίδιο μήκος κύματος και ο Εμμανουήλ Σαΐτης, αντιδήμαρχος της Καρπάθου. «Η άφιξη των Patriot στην Κάρπαθο δεν αντιμετωπίστηκε με εχθρικό βλέμμα. Μέχρι στιγμής το νησί δεν είχε δική του αεράμυνα, προστατευόταν από την Κρήτη. Οπότε, δεν είναι κακό να έχουμε το δικό μας σύστημα. Εμείς εδώ ξέρουμε ότι είμαστε μόνοι μας και απομακρυσμένοι. Σε κάποια δύσκολη περίπτωση δεν έχουμε κάπου αλλού να πάμε. Θα κάτσουμε εδώ και ό,τι γίνει. Δεν πάμε για πόλεμο, απλώς ετοιμαζόμαστε για την ειρήνη», καταλήγει.
