Η ομίχλη που έχει κρύψει τις αντικρινές βουνοκορφές δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι γρήγορα θα σουρουπώσει. Απομένει, όμως, και άλλος διαθέσιμος χρόνος για προπόνηση. Στις παρυφές του Μετσόβου, στο παλιό χιονοδρομικό κέντρο του Προφήτη Ηλία, η Αφροδίτη Κατσώρα, κόρη του ανθρώπου που αναβίωσε αγωνιστικά το σκι αντοχής στην περιοχή, παρατηρεί προσεκτικά τις κινήσεις των παιδιών. Τα πιο μικρά, με ελαφρώς τρεμάμενα πόδια, προσπαθούν να κατακτήσουν την ισορροπία, τα πιο μεγάλα γλιστρούν με ταχύτητα στο κατάλευκο τοπίο.
Το χωριό γνώρισε το σκι στον ελληνοϊταλικό πόλεμο. «Στις σκανδιναβικές χώρες το σκι ξεκίνησε για την επιβίωση του πληθυσμού. Σε εμάς ήταν κυρίως ζήτημα άμυνας και επιβίωσης», λέει ο αντιδήμαρχος Νίκος Καλοφύρης.
Η πρώτη επαφή τους με το άθλημα γίνεται στην ηλικία των τριών ή των τεσσάρων ετών. Ξεκινάει σαν παιχνίδι και όσο μεγαλώνουν τα παιδιά ανεβαίνει το επίπεδο της τεχνικής και της έντασης. «Είναι βίωμα για εμάς το σκι», λέει η προπονήτρια. «Δεν νοείται παιδί στο Μέτσοβο να μην ξέρει να κάνει σκι. Είναι σαν να ζεις σε ένα νησί και να μην ξέρεις να κάνεις βουτιές».
Στην ίδια διαδρομή ολοκληρώνει μια χαλαρή προπόνηση και ο Απόστολος Αγγέλης. O 32χρονος χιονοδρόμος συμμετέχει αυτές τις μέρες για τέταρτη διαδοχική φορά στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες στην Ιταλία. Οποτε βρίσκεται στο βουνό λέει ότι νιώθει ελεύθερος. «Είναι ένας τόπος όπου μπορώ να εκφραστώ όπως θέλω εγώ», τονίζει.
Ο Αγγέλης συνεχίζει μια πολυετή παράδοση στις πλαγιές της βόρειας Πίνδου. Εδώ και τρεις δεκαετίες οι περίπου 2.000 μόνιμοι κάτοικοι στο Μέτσοβο και στο γειτονικό χωριό Ανήλιο εκπροσωπούνται αδιαλείπτως σε Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες, ένα επίτευγμα μοναδικό για τα δεδομένα της χώρας μας. Η «Κ» βρέθηκε στο Μέτσοβο λίγες μέρες πριν από την έναρξη των Αγώνων στην Ιταλία και αναζήτησε τις ρίζες αυτής της παράδοσης.
Το τάγμα των χιονοδρόμων
Με τη βοήθεια του Νίκου Καλοφύρη, πυροσβέστη στο επάγγελμα και αντιδημάρχου Μετσόβου, κάνουμε μια αναδρομή στην τοπική ιστορία του αθλήματος. Υπήρξε και εκείνος πρωταθλητής στο σκι αντοχής, με συμμετοχή στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 1994 στο Λιλεχάμερ της Νορβηγίας. Οπως εξηγεί, το Μέτσοβο γνώρισε το σκι στον ελληνοϊταλικό πόλεμο, όταν δημιουργήθηκε το τάγμα χιονοδρόμων. «Στις σκανδιναβικές χώρες το σκι ξεκίνησε για την επιβίωση του πληθυσμού. Σ’ εμάς ήταν κυρίως ζήτημα άμυνας και επιβίωσης απέναντι στους εχθρούς», λέει.
Ακολούθησε το 1970 η σύσταση του ορειβατικού συλλόγου, ενώ αργότερα η έλευση του παλιού πρωταθλητή Βασίλη Κατσώρα στην περιοχή έδωσε νέα πνοή στα αγωνιστικά τμήματα του σκι αντοχής. «Ηταν το μοναδικό σοβαρό άθλημα με το οποίο μπορούσε να ασχοληθεί κάποιος. Υπήρχε και το ποδόσφαιρο, αλλά το σκι αντοχής έδινε στους νέους μια διαφορετική προοπτική και ο ένας παρέσυρε τον άλλον», σημειώνει ο κ. Καλοφύρης. Ενας από τους πρώτους Μετσοβίτες που αγωνίστηκαν σε Χειμερινούς Ολυμπιακούς το 1992 ήταν ο Τιμολέων Τσουρέκας, τεχνικός διευθυντής της Ελληνικής Ομοσπονδίας Χειμερινών Αθλημάτων σήμερα. «Για να ξεχωρίσει ένας αθλητής σ’ αυτό το αγώνισμα πρέπει να έχει σωματικές δυνατότητες, ταλέντο, αλλά και μεράκι να δουλέψει και να αντέξει όλη αυτή την κακουχία που έχουν η προπόνηση, ο αγώνας, ο καιρός, το υψόμετρο, το χιόνι», λέει.
Είκοσι ζευγάρια πέδιλα
Το σκι αντοχής έχει αποστάσεις που ξεπερνούν το 1,5 χιλιόμετρο στην κατηγορία του σπριντ και φτάνουν μέχρι τα 50 χλμ. στους Ολυμπιακούς Αγώνες. Αντιστοίχως το χειμερινό αγώνισμα του διάθλου περιλαμβάνει μεγάλες αποστάσεις και σκοποβολή.
Είναι ιδιαίτερα επίπονα. Απαιτούν αερόβια και αναερόβια ικανότητα, αντοχή στη δύναμη και προσεγμένη τεχνική. Σε κάθε επαγγελματία αθλητή αντιστοιχούν 15 με 20 ζευγάρια πέδιλα σκι, προσαρμοσμένα στους διαφορετικούς τύπους χιονιού. Ανάλογα με την πίστα και τις συνθήκες την ημέρα του αγώνα θα πρέπει να διαλέξουν προσεκτικά με ποιο θα αγωνιστούν, καθώς και τα ειδικά υλικά που θα τοποθετήσουν πάνω σε κάθε πέδιλο κατά τη διαδικασία του κερώματος. Στο εξωτερικό, ειδικά επιτελεία αναλαμβάνουν να καλύψουν αυτό το τεχνικό σκέλος του εξοπλισμού. Στην Ελλάδα το βάρος συχνά πέφτει πάνω στον ίδιο τον αθλητή και στον προπονητή του.
Οι όλο και πιο σπάνιες χιονοπτώσεις στη χώρα μας αναγκάζουν συχνά τους χιονοδρόμους του Μετσόβου να επιλέγουν μια εναλλακτική μέθοδο προπόνησης με rollers στην παλιά εθνική οδό, στη διαδρομή της Κατάρας. Οι αθλητές υψηλού επιπέδου περνούν αναγκαστικά μεγάλο μέρος του έτους στο εξωτερικό, όπως στη Βουλγαρία, όπου υπάρχει καλύτερο επίπεδο υποδομών. Μετακινούνται οδικώς με τον εξοπλισμό τους στην Ευρώπη για προπονήσεις και αγώνες, διανύοντας χιλιάδες χιλιόμετρα κάθε χρόνο.
Χρυσή ολυμπιονίκης
Ο Λευτέρης Φάφαλης γνωρίζει καλά τις αντίξοες συνθήκες υπό τις οποίες προπονούνται σήμερα οι νέες φουρνιές πρωταθλητών. Ο ίδιος συμμετείχε σε τέσσερις Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες. «Το κίνητρό μου ήταν η μεγάλη μου αγάπη για το άθλημα. Είχα πώρωση», λέει. «Ημασταν μια γενιά αθλητών τότε που είχαμε την ίδια αγάπη, δουλεύαμε σκληρά, ίσως σκληρότερα από αθλητές προηγμένων χωρών με παράδοση σ’ αυτό το άθλημα».
Στην οικογένειά του δεν είναι ο μόνος με αυτό το πλούσιο αθλητικό βιογραφικό. Η σύζυγός του Βιόλα Μπάουερ είναι Γερμανίδα χρυσή ολυμπιονίκης στο σκι αντοχής. Γνώρισε τον άνδρα της πριν από χρόνια σε αγώνες στη Νάουσα και ζει μαζί του μόνιμα στο Μέτσοβο. Εργάζεται ως κοινωνική λειτουργός στο Κέντρο Ημερήσιας Φροντίδας Ηλικιωμένων. «Μερικοί γνωρίζουν ότι είμαι ολυμπιονίκης, αλλά αυτό δεν παίζει και πολύ ρόλο, πέρασαν 20 χρόνια από τότε», λέει.
Μεγαλώνοντας στην Ανατολική Γερμανία η πορεία της Μπάουερ στον πρωταθλητισμό φάνταζε μονόδρομος. «Είχες ταλέντο, είχες την ευκαιρία να γίνεις πρωταθλητής», επισημαίνει. Για την ίδια, όμως, δεν είναι αυτοσκοπός η αθλητική διάκριση των παιδιών της. «Αν το θέλουν ας το κάνουν. Πάντα σε συνδυασμό με το σχολείο», αναφέρει.
Το κίνητρο
Στο Μέτσοβο ο 27χρονος Νίκος Τσουρέκας αντλούσε έμπνευση από τα κατορθώματα των βετεράνων πρωταθλητών. «Επειδή υπάρχει όλη αυτή η προϊστορία και την κουβαλάς στην πλάτη σου, αγχώνεσαι. Θες κι εσύ να τους μοιάσεις. Οσο μεγαλώνεις, αυτούς έχεις πρότυπο», υποστηρίζει. Επειτα από μακρά και κοπιαστική προσπάθεια έχασε φέτος στο νήμα την πρόκρισή του για τους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες. Εξηγεί ότι στο σκι αντοχής και στο δίαθλο είναι απαραίτητη η πειθαρχία. «Πρέπει να ξυπνήσεις 6 το πρωί, με -12, -20 θερμοκρασία και να είσαι 100% συγκεντρωμένος στον στόχο», τονίζει. «Να μη φύγεις στην παγωμένη πίστα, να είσαι μέσα στο πλαίσιο του χρόνου, να ξέρεις ότι και στην ανάσα που παίρνεις παγώνουν όλα. Τερματίζεις και το κρύο σού έχει σκίσει όλο το πρόσωπο. Η ψυχούλα μας το ξέρει πόσο ψυχοφθόρο είναι. Και γι’ αυτό οι αθλητές μεταξύ μας έχουμε άπειρο σεβασμό, γιατί ξέρουμε τι περνάει ο καθένας».
Ο Αγγέλης έκανε χθες το ντεμπούτο του στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς του Μιλάνου και της Κορτίνα, κάλυψε σε 4:06.36 την απόσταση του σπριντ δρόμων αντοχής στην κλασική τεχνική και κατέλαβε την 92η θέση. Αναμένεται να αγωνιστεί ξανά την Παρασκευή, στα 10 χλμ. ελεύθερης τεχνικής. Οι ντόπιοι που συχνάζουν στην ταβέρνα των γονιών του στο Ανήλιο ακόμη τον θυμούνται ως παιδί να κατηφορίζει τον κεντρικό δρόμο με αυτοσχέδια πέδιλα κάθε χειμώνα.
«Είμαστε πολύ ευλογημένοι που ζούμε σε αυτό το μέρος», είχε πει όταν τον συναντήσαμε στο Μέτσοβο προτού αναχωρήσει για την Ιταλία. «Οι αθλητές που υπήρξαν πριν από εμάς μας έχουν δώσει κίνητρο να πιεστούμε παραπάνω. Μας έχουν καθοδηγήσει και μας έχουν στη-ρίξει σ’ αυτό που κάνουμε».
