Είναι μεσημέρι Κυριακής όταν ένας ηλικιωμένος άνδρας σταματάει μπροστά από το παλιό κέντρο διαλογής των ΕΛΤΑ στη γωνία Λένορμαν και Κωνσταντινουπόλεως. Το βλέμμα του εστιάζεται στην τζαμαρία και τα χείλη του σχηματίζουν ένα μειδίαμα μπροστά στο γνώριμο πλέον θέαμα των αμέτρητων στοιβαγμένων κουτιών. Σε ορισμένα παράθυρα, κουρτίνες προσπαθούν να κρύψουν το εσωτερικό από τα αδιάκριτα μάτια των περαστικών. Μονολογώντας, αναρωτιέται «μέχρι πού θα πάει αυτή η κατάσταση».
Τους τελευταίους μήνες το κτίριο, που λειτουργεί σαν αποθηκευτικός χώρος, έχει μετατραπεί σε μικρό χάος. Δέματα και επιστολές σωρεύονται διαρκώς, ξεχειλίζοντας, σαν να ζητούν απεγνωσμένα να φτάσουν στον παραλήπτη τους. «Πρόκειται για εικόνα εμφράγματος», λένε στην «Κ» πηγές με γνώση του θέματος. «Ο όγκος των αντικειμένων είναι τόσο μεγάλος και η ροή νέων συνεχής, που το σύστημα έχει κυριολεκτικά φρακάρει».
Ο ρόλος του κέντρου θεωρείται κάτι παραπάνω από κομβικός. Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα της Αθήνας, όπου συγκεντρώνεται η πλειονότητα των ταχυδρομικών αντικειμένων της πρωτεύουσας. Εκεί πραγματοποιείται μια πρώτη ταξινόμηση, προτού γίνει η παραλαβή από τους διανομείς.
Και όλα αυτά γίνονται χειρωνακτικά! Μεγάλα και μικρά δέματα, επιστολές και φάκελοι περνούν από ανθρώπινα χέρια για διαλογή και ταξινόμηση. Αυτό μεταφράζεται σε δεκάδες εργαζομένους και ατελείωτες βάρδιες, μέρα και νύχτα, προκειμένου να προλάβουν τον όγκο της δουλειάς. Στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, όπου η τεχνολογία και τα ρομποτικά συστήματα επιταχύνουν τις διαδικασίες στο κρίσιμο «τελευταίο μίλι» για τις ταχυμεταφορές, τα ΕΛΤΑ εξακολουθούν να βασίζονται σε πρακτικές άλλων δεκαετιών.
Την ίδια στιγμή, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης του οργανισμού έχουν δημιουργηθεί σοβαρά κενά προσωπικού, ιδιαίτερα στον τομέα της διανομής. Για να καλυφθεί αυτό το κενό προγραμματίζονται προσλήψεις 150 εργαζομένων με συμβάσεις ορισμένου χρόνου, εκ των οποίων αρκετοί αναμένεται να τοποθετηθούν στη Λένορμαν.
Εκτός από τις χρόνιες παθογένειες, η λειτουργία του κέντρου έχει επιβαρυνθεί τους τελευταίους τρεις μήνες, μετά την απόφαση του πράκτορα των ΕΛΤΑ Courier στους Αμπελοκήπους να διακόψει τη συνεργασία του με τον οργανισμό και να κλείσει το κατάστημα. Ολα τα δέματα που διαχειριζόταν πλέον μεταφέρθηκαν στη Λένορμαν, αυξάνοντας δραματικά τον φόρτο εργασίας στο κεντρικό αυτό σημείο.
Μπροστά σε αυτό το αποκαρδιωτικό σκηνικό, δεν προκαλεί εντύπωση που τα ΕΛΤΑ βρίσκονται αντιμέτωπα με έναν κυκεώνα διαμαρτυριών για καθυστερημένες παραδόσεις, σπάζοντας το ένα αρνητικό ρεκόρ μετά το άλλο.
Ο Κώστας, τον Νοέμβριο, περίμενε με ανυπομονησία να ξεκινήσει τη νέα του δουλειά σε μια αεροπορική εταιρεία με έδρα το Δουβλίνο. Ολα φαίνονταν έτοιμα. Είχε περάσει τις τελικές συνεντεύξεις, είχε συμφωνήσει τους όρους και απέμενε μόνο η υπογραφή του συμβολαίου. Το έγγραφο είχε φύγει ταχυδρομικώς από το Δουβλίνο για την Αθήνα, προκειμένου να το υπογράψει και να το επιστρέψει. Μάταια. Πέρασαν πάνω από δύο μήνες και ο φάκελος δεν είχε φτάσει ποτέ στα χέρια του.
Στο κτίριο στη γωνία Λένορμαν και Κωνσταντινουπόλεως συγκεντρώνεται η πλειονότητα των ταχυδρομικών αντικειμένων της Αττικής. Εκεί γίνεται χειρωνακτικά η πρώτη ταξινόμηση, πριν γίνει η παραλαβή από τους διανομείς.
Σύμφωνα με τα ΕΛΤΑ, το έγγραφο είχε αποσταλεί κανονικά και ο ίδιος θα έπρεπε να απευθυνθεί στο τοπικό πρακτορείο διανομής της Νέας Σμύρνης. Παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες, δεν βρήκε κανένα σημάδι της αποστολής. Η αγωνία σύντομα μετατράπηκε σε απελπισία και τον οδήγησε να αναζητήσει τον φάκελο μόνος του, φτάνοντας μέχρι το κέντρο διαλογής στο Κρυονέρι.
Την ίδια ώρα, η αεροπορική στην Ιρλανδία δεν έκρυβε την έκπληξή της. Σε μια χώρα όπου το δημόσιο ταχυδρομείο τηρεί κατά κανόνα τους χρόνους ακόμη και για την πιο απλή αλληλογραφία, η καθυστέρηση φαινόταν ακατανόητη. Τελικά, αποφάσισε να επαναδρομολογήσει το συμβόλαιο, αυτή τη φορά μέσω ιδιωτικής εταιρείας ταχυμεταφορών, ώστε να μη χαθεί άλλος πολύτιμος χρόνος.
Δυστυχώς, η ιστορία του Κώστα δεν αποτελεί εξαίρεση. Αντικατοπτρίζει τις τεράστιες ολιγωρίες που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι πολίτες στις παραδόσεις των ΕΛΤΑ.
Η Μαρία, για παράδειγμα, εδώ και δύο εβδομάδες ελέγχει κάθε πρωί με προσμονή το γραμματοκιβώτιό της. Η χρεωστική της κάρτα έχει λήξει και περιμένει την καινούργια, που η τράπεζα την είχε ενημερώσει ότι είχε αποσταλεί εδώ και καιρό. Οταν προσπάθησε να μάθει τι συμβαίνει, η απάντηση ήρθε μονολεκτική: «Επικοινωνήστε με τα ΕΛΤΑ». «Ευτυχώς πρόλαβα πριν απενεργοποιηθεί η παλιά να σηκώσω όσο περισσότερα μετρητά μπορούσα για να μπορώ να κινηθώ», λέει, με μια δόση ανασφάλειας στη φωνή της.
Στην πολυκατοικία της, ο διαχειριστής ζει διαρκώς με τον φόβο της διακοπής του κοινόχρηστου ρεύματος, εξαιτίας της καθυστερημένης παράδοσης του λογαριασμού. «Ερχεται με τον παραδοσιακό τρόπο, δεν τον πληρώνουμε ηλεκτρονικά. Κάθε φορά κάνω τον σταυρό μου για να μη μας κόψουν το ρεύμα», εξομολογείται με έναν εκνευρισμό που δεν κρύβεται.
Κατά τη διάρκεια της γιορτινής περιόδου, ο καταιγισμός παραπόνων για τις αργοπορημένες παραδόσεις προπληρωμένων καρτών επιδομάτων οδήγησε τελικά η διανομή τους από τα ΕΛΤΑ να ανατεθεί σε ιδιωτική εταιρεία courier, ελπίζοντας ότι έτσι οι δικαιούχοι θα τις λάβουν πριν περάσουν οι γιορτές.
Στόχοι και επιδόσεις
Με βάση το ισχύον πλαίσιο, το 90% των αποστολών θα έπρεπε να φτάνει στον παραλήπτη εντός τριών εργασίμων ημερών από την κατάθεση και το 98% εντός πέντε. Στην πράξη, όμως, η πραγματικότητα απέχει παρασάγγας. Οι στόχοι μοιάζουν περισσότερο με ευσεβείς πόθους παρά με εφικτά δεδομένα. Σύμφωνα με τις επίσημες μετρήσεις, το 2024 μόλις το 35% των αποστολών παραδόθηκε εντός των τριών ημερών, ενώ το 69% έφτασε στον προορισμό του στις πέντε εργάσιμες μέρες. Οι αριθμοί αυτοί αποκαλύπτουν μια διαρκή υστέρηση στις επιδόσεις, ακόμη και σε σχέση με τους πιο χαλαρούς στόχους που ισχύουν από το 2021, τη στιγμή που στο παρελθόν το ταχυδρομείο υποχρεωνόταν να παραδίδει το 90% των αποστολών σε μία μόλις ημέρα και το 98% σε τρεις. Οι καθυστερημένες παραδόσεις των ΕΛΤΑ βρίσκονται κάθε χρόνο στο μικροσκόπιο της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, η οποία καλεί σε ακρόαση τη διοίκηση του οργανισμού για τις απαραίτητες εξηγήσεις, ενώ δεν λείπει κατά καιρούς και η επιβολή προστίμων. Είναι ενδεικτικό ότι είχε επιβάλει πρόστιμο 216.000 ευρώ για θέματα ποιότητας που αφορούσαν τον χρόνο επίδοσης της αλληλογραφίας κατά την περίοδο 2019-2021.
Η δύσκολη εξίσωση της εξυγίανσης και της βελτίωσης υπηρεσιών
Οι ολιγωρίες βαρύνουν ακόμη περισσότερο έναν ιστορικό δημόσιο οργανισμό, που ήδη κλυδωνίζεται από διευρυμένες οικονομικές ζημίες, «λουκέτα» σε καταστήματα και σοβαρά ερωτήματα για τη βιωσιμότητά του τους επόμενους μήνες. Σήμερα τα ΕΛΤΑ βρίσκονται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι: δεν μπορούν να εξυγιάνουν τα οικονομικά τους χωρίς να αναβαθμίσουν τις υπηρεσίες τους, αλλά ούτε και να βελτιώσουν τις υπηρεσίες τους χωρίς να αποκαταστήσουν την οικονομική τους ισορροπία.
Επιτακτικές οι επενδύσεις στην τεχνολογική αναβάθμιση, αλλά έρχονται στη χειρότερη δυνατή συγκυρία, τονίζουν κυβερνητικές πηγές.
«Δυστυχώς το ζήτημα των καθυστερήσεων δεν έχει γρήγορες ούτε εύκολες λύσεις», σχολιάζουν κυβερνητικές πηγές. Αυτό σημαίνει ότι η κατάσταση δεν πρόκειται να αποκατασταθεί σύντομα. «Οι επενδύσεις στην τεχνολογική αναβάθμιση, που θα έπρεπε να έχουν υλοποιηθεί εδώ και δύο δεκαετίες, κρίνονται πλέον επιτακτικές αλλά έρχονται στη χειρότερη δυνατή συγκυρία», προσθέτουν. Και αυτό καθώς κάθε μέρα ο όμιλος παλεύει για να κρατηθεί στην επιφάνεια. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, κάθε μήνα «μπαίνει μέσα» 3 εκατ. ευρώ, ενώ ο χρόνος πιέζει ασφυκτικά. Παρά τις διαβεβαιώσεις της προηγούμενης διοίκησης ότι το 2025 θα ήταν χρονιά εξισορρόπησης, ο στόχος δεν επετεύχθη και το κοντέρ έγραψε για ακόμη μία χρήση απώλειες.
Αναστολή λειτουργίας
Σε αυτό το πλαίσιο, ο περιορισμός των καταστημάτων, που εντάσσονται στην κατηγορία των ιδιολειτουργούμενων, τόσο στα μεγάλα αστικά κέντρα όσο και στην περιφέρεια, θεωρήθηκε μονόδρομος. Παρά τις έντονες αντιδράσεις από τις τοπικές κοινωνίες, το σχέδιο μετασχηματισμού του δικτύου προβλέπεται να προχωρήσει κανονικά. Σε αυτή την κατεύθυνση, στα τέλη του περασμένου Οκτωβρίου ανέστειλαν οριστικά τη λειτουργία τους 46 ταχυδρομεία σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Στις 20 Φεβρουαρίου ξεκινάει η πρώτη φάση του σχεδίου αναδιάρθρωσης για τα υπόλοιπα 150 καταστήματα των ΕΛΤΑ στην περιφέρεια. Το πλάνο προβλέπει το κλείσιμό τους και την αντικατάστασή τους είτε από υπάρχοντα σημεία της ΕΛΤΑ Courier είτε μέσω ενός νέου μοντέλου πρακτορείων, που θα λειτουργούν σε ήδη υπάρχουσες επιχειρήσεις, όπως μίνι μάρκετ, βιβλιοπωλεία και καφετέριες.
Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, η 20ή Φεβρουαρίου σηματοδοτεί το πρώτο κύμα παρεμβάσεων, με 11 ταχυδρομεία να κατεβάζουν ρολά. Τον Μάρτιο θα ακολουθήσει δεύτερη, μεγαλύτερη δέσμη καταστημάτων, με στόχο έως τον Απρίλιο να έχουν ολοκληρωθεί οι αλλαγές και το έργο των 150 σημείων να έχει περάσει σε πράκτορες. Τα 150 καταστήματα απασχολούν κατά κύριο λόγο μόνιμο προσωπικό, το οποίο θα μετακινηθεί στο πλησιέστερο κατάστημα εντός του ίδιου νομού. Σημειώνεται ότι 17 ταχυδρομεία της αρχικής λίστας του περασμένου Οκτωβρίου θα παραμείνουν ανοιχτά, καθώς σε αυτές τις περιοχές δεν υπάρχει ATM ή τραπεζική δομή. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα ταχυδρομεία της Επιδαύρου, των Μυκηνών και της Αθωνικής Πολιτείας.
Ενημέρωση
Προκειμένου να αποφευχθούν οι δριμύτατες διαμαρτυρίες που εκδηλώθηκαν στα τέλη του περασμένου Οκτωβρίου, όλο το προηγούμενο διάστημα υπήρξαν διαβουλεύσεις με τους δημάρχους και τους πολίτες προκειμένου να ενημερωθούν και να αποσαφηνιστεί ότι καμία περιοχή δεν θα μείνει χωρίς κάποιο φυσικό σημείο που θα φέρει την ταμπέλα ΕΛΤΑ. Σε αυτή την κατεύθυνση, διανέμονται ενημερωτικά φυλλάδια, τοποθετήθηκαν αφίσες στα καταστήματα που κλείνουν, ενώ υπάρχει και έγκαιρη ενημέρωση των εργαζομένων για τη νέα θέση απασχόλησής τους.
