Το τελευταίο ποινικό αδίκημα που έφτασε στη Δίωξη Κυβερνοεγκλήματος ήταν ένα από τα πιο σοκαριστικά για τους αστυνομικούς του τμήματος. Αφορούσε την ύπαρξη προφίλ στα social media με αναρτημένο πορνογραφικό υλικό ανήλικων κοριτσιών.
«Προχωρήσαμε σε άρση λογαριασμού στο πλαίσιο της προανάκρισης και αναλύσαμε τα ίχνη του δράστη πίσω από το εν λόγω προφίλ. Οταν είδαμε την ταυτότητα του διαχειριστή σοκαριστήκαμε», αναφέρει στην «Κ» ο Κωνσταντίνος Μύθυμης, αρχιφύλακας στο Τμήμα Καινοτόμων Δράσεων και Στρατηγικής της Διεύθυνσης Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος.
Είναι τρομερό αν σκεφτεί κανείς ότι ένα παιδί μπήκε στη διαδικασία να δημοσιεύει ακατάλληλες φωτογραφίες κοριτσιών ίδιας ηλικίας και ενώ μάλιστα τις γνωρίζει.
Οπως διαπιστώθηκε απο τους αστυνομικούς, τον λογαριασμό είχε δημιουργήσει ένα 13χρονο κορίτσι το οποίο διατηρούσε φιλική σχέση με τους εικονιζόμενους. «Είναι τρομερό αν σκεφτεί κανείς ότι ένα παιδί μπήκε στη διαδικασία να δημοσιεύει ακατάλληλες φωτογραφίες κοριτσιών ίδιας ηλικίας και ενώ μάλιστα τις γνωρίζει», λέει ο αρχιφύλακας.
Καθημερινές καταγγελίες
Το περιστατικό δεν είναι το μοναδικό που φτάνει στη Δίωξη Κυβερνοεγκλήματος. Οπως σημειώνει στην «Κ» η δρ Δουκέλη Αιμιλία, αστυνόμος A΄(Ε.Κ.) και τμηματάρχης Τμήματος Καινοτόμων Δράσεων και Στρατηγικής της Διεύθυνσης Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος, οι καταγγελίες σχετικά με διαδικτυακό grooming ανηλίκων (δηλαδή σεξουαλική αποπλάνηση ανηλίκου μέσω χειραγώγησης) είναι καθημερινές.
Παρότι βασικός στόχος της Δίωξης είναι η επίλυση των καταγγελιών για grooming χωρίς τον σχηματισμό δικογραφίας, το 2023 σχηματίστηκαν 298 από τη Δίωξη για πορνογραφία και σεξουαλική εκμετάλλευση ανηλίκων – όπου εμπίπτει και το grooming. Το 2024 σχηματίστηκαν 231 δικογραφίες και το 2025 «έκλεισε» με 227.
Αύξηση ανήλικων δραστών
«Πέρυσι έγιναν 61 κατ΄οίκον έρευνες για τα εν λόγω αδικήματα και είχαμε 9 συλλήψεις στο πλαίσιο του αυτοφώρου. Αναφορικά με το grooming, αυτό που μας ανησυχεί ιδιαίτερα, εκτός από τις καθημερινές καταγγελίες που λαμβάνουμε, είναι πως στις περσινές υποθέσεις που διαχειριστήκαμε οι 24 αφορούσαν ανήλικους δράστες, αριθμός αυξημένος κατά περίπου 50% σε σχέση με τα προηγούμενα έτη», προσθέτει η δρ Δουκέλη.
Συνήθως το ξεκινούν ως πλάκα, δημιουργώντας μία κλειστή ομάδα, στην οποία μοιράζονται γυμνές φωτογραφίες. Δυστυχώς, μετά η κατάσταση ξεφεύγει.
Η ομάδα της Δίωξης σημειώνει πως οι καταγγελίες στις οποίες το θύμα αποδεικνύεται ανήλικο έχουν πυκνώσει τα τελευταία έτη. Μία εξήγηση αυτού είναι αφενός πως σε πολλές περιπτώσεις τα παιδιά δεν γνωρίζουν πως έχουν διαπράξει αδίκημα, αφετέρου αδυνατούν να αντιληφθούν τις επιπτώσεις των πράξεών τους. «Συνήθως το ξεκινούν ως πλάκα, δημιουργώντας μία κλειστή ομάδα, στην οποία μοιράζονται γυμνές φωτογραφίες. Δυστυχώς, μετά η κατάσταση ξεφεύγει», λέει η αστυνόμος.
Το προφίλ των ανήλικων θυμάτων
Οι περιπτώσεις grooming που έχει αντιμετωπίσει η Δίωξη αφορούν περιστατικά σεξουαλικής αποπλάνησης ανηλίκων μέσω χειραγώγησης στο Διαδίκτυο. Οι δράστες δηλώνονται πάντα ως άγνωστοι προς το θύμα. Οι περισσότερες καταγγελίες αφορούν ανήλικους ηλικίας 13-15 ετών. Συνήθως τα κορίτσια γίνονται στόχος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα αγόρια αποτελούν στόχο κυρίως μέσω των διαδικτυακών παιχνιδιών.
Στις περισσότερες περιπτώσεις σκοπός του δράστη είναι να πάρει πορνογραφικό υλικό που θα το χρησιμοποιήσει για να εκβιάσει εν συνεχεία το θύμα.
Πείθοντας το θύμα επί 2 χρόνια
Σε περιπτώσεις που οι δράστες είναι ενήλικοι ή ακόμη και κάποια εγκληματική οργάνωση, η προσπάθεια που γίνεται για τη χειραγώγηση του ανηλίκου είναι μεθοδική και σχεδόν εμμονική. «Ουσιαστικά ο δράστης χρησιμοποιεί τακτικές κοινωνικής μηχανικής για να κερδίσει την εμπιστοσύνη του θύματος. Προσπαθεί δηλαδή να κάνει το θύμα να πιστέψει πως οι αποφάσεις που λαμβάνει είναι με δική του ελεύθερη βούληση. Στόχος του δράστη είναι να συμπληρώσει ένα κενό που υπάρχει στην ψυχοσύνθεση του παιδιού», σημειώνει ο ταξίαρχος Βασίλης Μπερτάνος, Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος (ΔΙΔΙΚ) της Ελληνικής Αστυνομίας.
Καταλαβαίνετε πώς ένα παιδί μπορεί να γίνει υποχείριο ενός αγνώστου μέσα σε δύο χρόνια, ακόμη κι αν στην αρχή ήταν πεπεισμένο πως δεν θα αποκάλυπτε προσωπικά του θέματα.
Η εμμονική επιμονή του δράστη δεν είναι υπερβολικός χαρακτηρισμός προσθέτει ο κ. Μύθυμης. Οπως εξηγεί, η Δίωξη έχει χειριστεί υπόθεση που ο θύτης προσπαθούσε επί δύο ολόκληρα χρόνια να πείσει την ανήλικη να του στείλει πορνογραφικό υλικό. «Καταλαβαίνετε πώς ένα παιδί μπορεί να γίνει υποχείριο ενός αγνώστου μέσα σε δύο χρόνια, ακόμη κι αν στην αρχή ήταν πεπεισμένο πως δεν θα αποκάλυπτε προσωπικά του θέματα».
Ο ταξίαρχος από πλευράς του επισημαίνει πως στην πλειονότητα των περιπτώσεων καθοριστικός παράγοντας στο έργο της Δίωξης είναι να πειστεί το θύμα να μιλήσει στους αστυνομικούς. Αυτό, όπως λέει, δεν είναι πάντα εύκολο καθώς πολλές φορές υπάρχει άρνηση κυρίως εξαιτίας της εξάρτησης μεταξύ θύτη και θύματος, με αποτέλεσμα ο ανήλικος να μην αντιλαμβάνεται πως επρόκειτο για απάτη.
Ραντεβού με τους δράστες
Τη στιγμή που εξειδικευμένοι αστυνομικοί πίσω από την τηλεφωνική γραμμή της Δίωξης διαχειρίζονται μεγάλο όγκο καταγγελιών grooming δίνοντας οδηγίες ακόμη και τη στιγμή που το παιδί θα αντιληφθεί πως μιλά με έναν άγνωστο που προσπαθεί να του εκμαιεύσει πληροφορίες, ο κ. Μύθυμης και η κ. Δουκέλη σημειώνουν πως υπάρχουν περιστατικά που δεν τελειώνουν στον εκβιασμό, αλλά φτάνουν σε εκείνους όταν ο δράστης ζητά συνάντηση με τον/την ανήλικο/η.
«Πολλές φορές μέσω του ανήλικου θύματος προχωράμε σε συνάντηση με τον δράστη. Ωστόσο, το τελευταίο διάστημα έχουμε παρατηρήσει περιστατικά με γονείς που κλείνουν μόνοι τους ραντεβού με τους δράστες», αναφέρει η κ. Δουκέλη, σημειώνοντας πως κάτι τέτοιο είναι αποτρεπτικό, καθώς τέτοιου είδους περιστατικά θέλουν παρουσία έμπειρου στελέχους της αστυνομίας.
Η ψευδαίσθηση του γονεϊκού ελέγχου
Μία άλλη αθέατη πλευρά που ξεδιπλώνεται πολλές φορές στα γραφεία της Δίωξης είναι η ψευδαίσθηση του ελέγχου που έχουν οι γονείς κυρίως όσον αφορά τη δραστηριότητά των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και την επαφή τους με αγνώστους. Οπως σημειώνει η κ. Δουκέλη πολλοί θεωρούν πως το παιδί τους διατηρεί μόνο ένα προφίλ και μία κινητή συσκευή. «Μετά ανακαλύπτουμε πως ο ανήλικος μπορεί να έχει περισσότερα από τρία κρυφά προφίλ και συσκευές. Στον αντίποδα, μεγάλο είναι και το σοκ των γονέων που συνειδητοποιούν πως το παιδί τους έχει προβεί σε αδίκημα και εκβιάζει συνομηλίκους του», επεξηγεί.
Απο την πλευρά του, ο κ. Μύθυμης θυμάται μία μάνα που είχε έρθει στο γραφείο του συνειδητοποιώντας πως η κόρη της έχει στείλει δεκάδες βίντεο σε αγνώστους. «Κλαίω μπροστά σας, γιατί δεν ήξερα την κόρη μου», του είχε πει.
Οι ειδικοί της Δίωξης τονίζουν πως όσους τεχνολογικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς και αν βάλουν οι γονείς στα παιδιά τους, τίποτα δεν είναι ασφαλέστερο από το χτίσιμο μίας στενής επικοινωνιακής σχέσης μεταξύ των δύο πλευρών: «Πρέπει να υπάρχει τόσο καλή επικοινωνία, ώστε ακόμη κι αν τα παιδιά στείλουν μία φωτογραφία σε άγνωστο να έχουν τη δυνατότητα και τη δύναμη να το πουν κατευθείαν στους γονείς τους. Από την άλλη, σημάδια στις συμπεριφορές των παιδιών, όπως παρεκκλίνουσες συμπεριφορές, εσωστρέφεια και νευρικότητα, πρέπει να είναι αμέσως ευδιάκριτα από τους γονείς και να συζητιούνται».
Η Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος λειτουργεί στη γραμμή 11188 (μηδενική χρέωση) για καταγγελίες που αφορούν το Διαδίκτυο, συμπεριλαμβανομένων υποθέσεων με ανηλίκους.
Οι πολίτες μπορούν να επικοινωνούν ανώνυμα ή επώνυμα:
- τηλεφωνικά στο 11188
- με e-mail στο [email protected]
- μέσω της εφαρμογής CYBERKID για smartphone
