Με την επέτειο του τραγικού δυστυχήματος των Τεμπών να πλησιάζει, το βλέμμα του Μεγάρου Μαξίμου στρέφεται και πάλι στον σιδηρόδρομο. Οι λόγοι είναι τόσο ουσιαστικοί όσο και πολιτικοί, καθώς ο πρωθυπουργός μετά τις περυσινές μεγαλειώδεις διαδηλώσεις ανέθεσε την ευθύνη του σιδηροδρόμου στον Κωνσταντίνο Κυρανάκη, με εντολή να «τρέξει» άμεσα αλλαγές στο πολύπαθο μέσο μεταφοράς.
Συνεπώς, για την κυβέρνηση αλλά και τον αρμόδιο υπουργό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο να δείξουν ότι όσα σχεδιάστηκαν και εξαγγέλθηκαν τον προηγούμενο χρόνο είτε υλοποιήθηκαν είτε είναι σε τροχιά υλοποίησης. Οι περυσινές άλλωστε τεράστιες σε όγκο διαδηλώσεις δεν έγιναν μόνο λόγω του δυστυχήματος, αλλά και της αίσθησης ότι το διάστημα που ακολούθησε δεν έγιναν τα βήματα που έπρεπε, κάτι που κόστισε πολιτικά. Επιπλέον η κυβέρνηση έδινε την αίσθηση ότι επιχειρεί το θέμα να ξεχαστεί ως ένα «λάθος που δεν θα επαναληφθεί».
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», τις αμέσως επόμενες ημέρες θα γίνει μια κίνηση ιδιαίτερα υψηλού συμβολισμού, καθώς θα έρθει το πρώτο καινούργιο τρένο στη χώρα μας στα πλαίσια συμφωνίας της κυβέρνησης με τη Hellenic Train για 23 νέες αμαξοστοιχίες έως το 2027. Η ημερομηνία που έχει συμφωνηθεί με τους Ιταλούς –και θα δοκιμαστεί πιλοτικά– είναι η 26η Ιανουαρίου. Η εικόνα ενός νέου συρμού, έπειτα από 22 χρόνια, θα συμβολίζει ότι κάτι έχει αρχίσει να αλλάζει. Αλλά αυτό δεν αρκεί.
Πλην νέου τρένου, ο ελληνικός σιδηρόδρομος χρειάζεται πολύ περισσότερα για να θεωρηθεί ότι αναβαθμίζεται πραγματικά. Στο πλαίσιο αυτό, ο αρμόδιος υπουργός κ. Κυρανάκης όταν ανέλαβε πριν από 10 μήνες έθεσε εννέα βασικούς στόχους. Σήμερα οι τέσσερις έχουν ολοκληρωθεί. Ομως, άλλοι πέντε παραμένουν σε εκκρεμότητα.
Τι βρίσκεται σε εξέλιξη
• Ενα μήνα μετά τον περυσινό ανασχηματισμό υπεγράφη η σύμβαση για την πλήρη αποκατάσταση της υποδομής στο τμήμα Αθήνα – Θεσσαλονίκη, καθώς σε σημαντικό μέρος του δικτύου είχαν σημειωθεί εκτεταμένες καταστροφές εξαιτίας της θεομηνίας «Daniel». Τα έργα αναμένεται να παραδοθούν το καλοκαίρι του 2026. Αυτό σημαίνει ότι στο Αθήνα – Θεσσαλονίκη θα υπάρχει 100% σηματοδότηση, 100% τηλεδιοίκηση και 100% ETCS. Υπενθυμίζεται ότι η σηματοδότηση και η τηλεδιοίκηση είχαν ολοκληρωθεί τον Σεπτέμβριο του 2023 στο πλαίσιο της περιβόητης σύμβασης 717, ωστόσο λίγες ημέρες αργότερα καταστράφηκε το τμήμα της πλημμύρας.
• Η παραγγελία 23 νέων τρένων αξίας 308 εκατ. ευρώ του ιταλικού ομίλου Ferrovie dello Stato. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη επένδυση στις χερσαίες μεταφορές που έχει γίνει ποτέ στη χώρα, καθώς την τελευταία φορά που ήρθαν νέα τρένα ήταν πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004. Προβλέπεται να έχουν μπει όλα σε δρομολόγια μέχρι το 2027.
• Ενα από τα βασικά σημεία κριτικής στον σιδηρόδρομο μετά τα Τέμπη ήταν η έλλειψη επαρκών δικλίδων ασφαλείας για την αποφυγή ανθρώπινων λαθών. Ακόμη και τα συστήματα τηλεδιοίκησης και σηματοδότησης, ακριβώς επειδή τα διαχειρίζονται άνθρωποι, δεν προσφέρουν 100% αυτοματοποιημένη ασφάλεια. Επίσης, παρότι τα ευρωπαϊκά συστήματα ERTMS εγκαθίστανται στον άξονα Αθήνας – Θεσσαλονίκης, υπάρχουν και πολλά ακόμη τμήματα του δικτύου με μονές γραμμές που δεν τα διαθέτουν. Το σύστημα ακριβούς γεωεντοπισμού, ώστε να μην κυκλοφορεί κανένα τρένο στα «τυφλά», το οποίο λειτουργεί από τον Ιούλιο του 2025, προσφέρει ακρίβεια εκατοστών, σε αντίθεση με το συμβατικό GPS που έχει απόκλιση 15 μέτρων, ενώ εκκρεμεί να επεκταθεί σε όλο το δίκτυο.
• Η προσέλκυση νέων στελεχών ήταν ένα στοίχημα για την κυβέρνηση. Αλλαξαν ήδη οι διοικήσεις σε ΟΣΕ, ΕΟΔΑΣΑΑΜ, ΡΑΣ, αλλά η προσπάθεια αναβάθμισης μέσω προσώπων δεν έχει ολοκληρωθεί. Μέσω της πλατφόρμας braingain.ose.gr έγινε κάλεσμα σε Ελληνες του εξωτερικού να επιστρέψουν στη χώρα και να εργαστούν στον ΟΣΕ. Κατατέθηκαν 310 αιτήσεις από Ελληνες με μεγάλη σιδηροδρομική εμπειρία, αλλά οι θέσεις θα προκηρυχθούν επίσημα αυτόν τον μήνα.
Από τους εννέα στόχους για τον σιδηρόδρομο που είχαν τεθεί μετά τα μεγάλα συλλαλητήρια, οι τέσσερις έχουν ολοκληρωθεί, όμως άλλοι πέντε παραμένουν σε εκκρεμότητα.
• Το 2025 ήταν η τελευταία χρονιά που η εκπαίδευση στον ΟΣΕ είχε τα χαρακτηριστικά προηγούμενου αιώνα. Σε συνεργασία με την Deutsche Bahn, το πρόγραμμα εκπαίδευσης με χρήση νέων τεχνολογιών αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή και το κέντρο εκπαίδευσης του ΟΣΕ στου Ρέντη ανακαινίζεται ήδη, ώστε να λειτουργήσει εντός του 2026 με σύγχρονα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Τι έχει ολοκληρωθεί
• Τον περασμένο Ιούλιο ολοκληρώθηκε η εγκατάσταση και ανάταξη του ETCS on board, δηλαδή το σύστημα αυτόματης πέδησης, σε όλα τα τρένα που κυκλοφορούν στο δίκτυο, προσθέτοντας μια δικλίδα ασφαλείας.
• Ολοκληρώθηκε η επαναδιαπραγμάτευση της σύμβασης Δημοσίου – Hellenic Train. Η σύμβαση προβλέπει συνολικές επενδύσεις 420 εκατ. ευρώ και για πρώτη φορά εισάγεται ρήτρα καταγγελίας της σύμβασης αν δεν υλοποιηθούν οι επενδύσεις έως το 2027, όπως προβλέπεται.
• Ψηφίστηκε από τη Βουλή ο νέος νόμος για τον σιδηρόδρομο 5220/25. Μεταξύ των αλλαγών που φέρνει ο νέος νόμος ξεχωρίζουν η άρση μονιμότητας στον ΟΣΕ, οι αυστηρές ποινές για προσωπικό ασφαλείας που υποκύπτει σε λάθη και ψυχομετρικά τεστ σε συνεργασία με το ΓΕΕΘΑ.
• Τον Αύγουστο του 2025 ενοποιήθηκαν ΟΣΕ, ΕΡΓΟΣΕ και το τροχαίο υλικό της ΓΑΙΑΟΣΕ, μια ανάγκη που είχε αναδειχθεί εδώ και αρκετά χρόνια λόγω της πολυδιάσπασης αρμοδιοτήτων μεταξύ των οργανισμών. Πλέον, τα έργα, η κυκλοφορία και το τροχαίο υλικό είναι υπό την ευθύνη ενός οργανισμού, επιχειρώντας να σταματήσει το μπαλάκι ευθυνών.
Αξιολόγηση από Κομισιόν
Oλα τα παραπάνω τα ελέγχει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο ERA (European Rail Agency), με την Κομισιόν να επιβεβαιώνει πρόσφατα ότι η Ελλάδα είναι σε τροχιά καλύτερης αξιολόγησης, κάτι που αποτελεί βασικό στόχο για το Μέγαρο Μαξίμου και υπουργείο Μεταφορών.
