Oταν ο Ντόναλντ Τραμπ δημοσιοποίησε πρώτη φορά την πρόθεσή του να κάνει τη Γροιλανδία μέρος των ΗΠΑ, οι κάτοικοί της είχαν γελάσει και δεν είχαν δώσει σημασία. Το θεώρησαν, άλλωστε, ακόμα ένα ακραίο σχόλιο ενός προέδρου που συνήθιζε να κάνει ακραία σχόλια κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του. Λίγα χρόνια αργότερα, τα γέλια και οι κοροϊδίες έχουν σταματήσει. Στη θέση τους έχει φωλιάσει η ανησυχία για την πιθανότητα να πραγματοποιήσει ο Τραμπ τις απειλές του και να προσαρτήσει τη Γροιλανδία στις ΗΠΑ «με τον εύκολο ή τον δύσκολο τρόπο», όπως λέει.
Αυτό είναι το κλίμα που μεταφέρουν από τη Γροιλανδία δύο Ελληνες που έχουν ζήσει εκεί και έχουν χτίσει σχέσεις με τους ανθρώπους του νησιού, ώστε να γνωρίζουν πολύ καλά όσα συμβαίνουν τον τελευταίο χρόνο. Ο Χρήστος Κόνιαρης και η Ιωάννα Μαυροκεφαλίδου ζουν πλέον στη Δανία αλλά μιλούν με Γροιλανδούς που τους μεταφέρουν πώς αισθάνονται που βρίσκονται, χωρίς να το έχουν επιδιώξει, στο επίκεντρο μιας μεγάλης γεωπολιτικής καταιγίδας.
«Οι Γροιλανδοί είναι άνθρωποι που θέλουν να τους αφήνουν ήσυχους. Δεν επιδιώκουν ιδιαίτερα ούτε καν τον τουρισμό. Επομένως, αυτό που τους συμβαίνει είναι ανυπόφορο και τους προκαλεί άγχος και φόβο», λέει στην «Κ» ο πολιτικός μηχανικός Χρήστος Κόνιαρης ο οποίος έζησε στη Γροιλανδία έξι μήνες ως μεταπτυχιακός φοιτητής το 2021 και στη συνέχεια από τον Δεκέμβριο του 2022 έως τον Νοέμβριο του 2024 ως υπάλληλος της εταιρείας που ανέλαβε την επέκταση του παλιού αεροδρομίου του Νουκ, της πρωτεύουσας του νησιού.
«Make Greenland Great Again»
Οπως λέει, αυτή η επέκταση πιθανόν συνέβαλε ώστε να στραφεί το βλέμμα των Αμερικανών ακόμα περισσότερο στη Γροιλανδία. «Ξεκίνησαν για πρώτη φορά πτήσεις από τις ΗΠΑ και τον Ιανουάριο του 2025 ο Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ έφτασε αεροπορικώς». Αν και η επίσκεψη παρουσιάστηκε ως καθαρά τουριστική, ο γιος του τότε εκλεγμένου προέδρου, ο οποίος συνοδευόταν από τον Τσάρλι Κερκ, δεν άφησε την ευκαιρία να πάει χαμένη. «Οι Γροιλανδοί φίλοι μου έλεγαν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ και η συνοδεία του έβρισκαν αστέγους, τους έδιναν δωρεάν γεύματα και καπέλα που έγραφαν “Make Greenland Great Again” και τους ζητούσαν να πουν στην κάμερα ότι θέλουν να γίνουν τμήμα της Αμερικής. Μετά από αυτή την επίσκεψη και τις πρώτες δηλώσεις του πατέρα του, η ατμόσφαιρα έγινε έντονη. Το θέμα συζητείται παντού και ο κόσμος φοβάται γιατί το 85% δεν θέλει να ανήκει στις ΗΠΑ», λέει ο κ. Κόνιαρης.
Η κοινωνική λειτουργός Ιωάννα Μαυροκεφαλίδου έζησε στη Γροιλανδία από το 2019 έως τις αρχές του 2022. Παρά το γεγονός ότι πέρασαν τέσσερα χρόνια από τότε που επέστρεψε στη Δανία, και συγκεκριμένα στο Οντένσε όπου ζει μόνιμα, έχει διατηρήσει τις φιλίες της με κατοίκους του νησιού και, όπως είναι φυσικό, συζητά μαζί τους το θέμα των αμερικανικών διεκδικήσεων. Oπως λέει στην «Κ», οι κάτοικοι της Γροιλανδίας είναι κάθετοι. «Μου λένε ότι η Γροιλανδία θα παραμείνει στους Ινουίτ. Δεν θέλουν να γίνουν μέρος των ΗΠΑ και δεν θα επιτρέψουν να συμβεί. Θεωρούν ότι ο Τραμπ τούς δείχνει πως δεν σέβεται τη χώρα και τους ανθρώπους της».
Η κατάσταση έχει σοβαρέψει
Η κ. Μαυροκεφαλίδου λέει ότι σήμερα το κλίμα στη Γροιλανδία έχει αλλάξει. Η ελαφρότητα, με την οποία αντιμετώπιζαν οι κάτοικοι όσα έλεγε ο Τραμπ για το νησί τους κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του στην προεδρία των ΗΠΑ, έχει αντικατασταθεί από τον προβληματισμό. «Το 2019 γελούσαν όταν άκουγαν τον Τραμπ. Τώρα είναι ανήσυχοι. Πλέον, δεν παίρνουν αψήφιστα τις απειλές, ιδίως αφότου είδαν τι έγινε στη Βενεζουέλα με τον Μαδούρο», λέει.
Ο Χρήστος Κόνιαρης προσθέτει ότι πριν αρχίσει η έντονη πίεση και για όσο καιρό αντιμετώπιζαν τις απειλές του Τραμπ με μειδιάματα και όχι με ανησυχία, οι Γροιλανδοί είχαν θεωρήσει ότι αυτή ήταν μια καλή ευκαιρία να πιέσουν τη Δανία για περισσότερες παραχωρήσεις. «Τώρα που η κατάσταση έχει σοβαρέψει πολύ θεωρούν ότι ίσως και να χρειάζονται τη Δανία. Ούτως ή άλλως, η σχέση ανάμεσα στους Δανούς που ζουν στο νησί και στους Γροιλανδούς είναι αρμονική. Δεν υπάρχουν κόντρες. Το πρόβλημα είναι με τους Δανούς που ζουν στη Δανία. Αυτοί τους αντιμετωπίζουν με κάποιο αίσθημα ανωτερότητας», εξηγεί.
Οι πολίτες της Γροιλανδίας που έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της επιθετικής πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ περιγράφονται από την κ. Μαυροκεφαλίδου ως ευγενικοί και φιλικοί. «Μπορεί να πει κάποιος ότι είναι σαν τους Ελληνες του Βορρά λόγω της αίσθησης της φιλοξενίας που τους χαρακτηρίζει», σημειώνει. Ζουν επίσης σε μια πανέμορφη χώρα, με μοναδικά τοπία και με καιρό που μπορεί να μοιάζει τρομακτικά εχθρικός για τους Νοτιοευρωπαίους, αλλά δεν είναι απαγορευτικός για τους κατοίκους των χωρών της Σκανδιναβίας.
Η σκοτεινή πλευρά
Ωστόσο, λόγω της φύσης της εργασίας της, η κ. Μαυροκεφαλίδου είδε και την πιο σκοτεινή πλευρά της Γροιλανδίας, αυτή της κακοποίησης των παιδιών, του αλκοολισμού και των αυτοκτονιών, ειδικά στις περιοχές που βρίσκονται μακριά από την πρωτεύουσα Νουκ. «Λόγω της δουλειάς μου έζησα για δύο μήνες στο Τασιλάκ, μια πόλη 2.500 κατοίκων που βρίσκεται στην Ανατολική Γροιλανδία. Είναι η περιοχή με το μεγαλύτερο ποσοστό αυτοκτονιών παγκοσμίως. Υπάρχει αρνητική ενέργεια σε αυτή την πόλη. Πολλοί άνθρωποι έχουν μεγάλο πρόβλημα με το αλκοόλ, παιδιά κυκλοφορούν αργά το βράδυ στον δρόμο με ελάχιστα ρούχα και θερμοκρασίες στους -20 βαθμούς. Μιλάμε για παραμελημένα παιδιά. Πολύ συχνά έρχονταν και μας έλεγαν ότι βρήκαν τον μπαμπά τους κρεμασμένο. Οι περισσότεροι κάτοικοι πάσχουν από κατάθλιψη. Είναι, όμως, καλοί και ευαίσθητοι άνθρωποι, που γνωρίζουν πολύ καλά ποια είναι τα προβλήματά τους», λέει.
Η ζωή μου στη Γροιλανδία ήταν μια εκπληκτική εμπειρία και θέλω να ξαναγυρίσω. Αλλά θα το σκεφτώ περισσότερο αν ανήκει στις ΗΠΑ.
Η απομόνωση επιδεινώνει αυτά τα προβλήματα. Οι πόλεις δεν ενώνονται με δρόμους για αυτοκίνητα και η μεταφορά ανθρώπων και αγαθών γίνεται είτε από τη θάλασσα είτε με ελικοφόρα. Η κ. Μαυροκεφαλίδου λέει ότι σε πόλεις όπως το Τασιλάκ το τελευταίο πλοίο με προμήθειες φτάνει στα τέλη Δεκεμβρίου και το πρώτο της επόμενης χρονιάς δένει στο λιμάνι περίπου το Πάσχα, με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν φρέσκα τρόφιμα. «Μπορεί να χρειαστεί να καταναλώσουν και τρόφιμα που έχουν λήξει», λέει.
Αυτή η απομόνωση, πάντως, είχε ενθουσιάσει τον κ. Κόνιαρη, ο οποίος βλέπει πολύ θετικά ένα ενδεχόμενο επιστροφής του στη Γροιλανδία, με μία προϋπόθεση: «Οταν έκανα το μεταπτυχιακό μου, ζούσα στο Σίσιμιουτ, μια πόλη 5.000 κατοίκων. Ηταν την περίοδο του Covid που ήμασταν πλήρως αποκλεισμένοι, διότι δεν υπάρχουν δρόμοι για να μετακινηθεί κάποιος. Αυτό μου άρεσε, μου έδινε ηρεμία και μια παράξενη αίσθηση ελευθερίας. Η ζωή μου στη Γροιλανδία ήταν μια εκπληκτική εμπειρία και θέλω να ξαναγυρίσω. Αλλά θα το σκεφτώ περισσότερο αν ανήκει στις ΗΠΑ».
