Το πρώτο της δίπλωμα ευρεσιτεχνίας κατέκτησε η ΕΥΑΘ. Πρόκειται για μια μέθοδο ανάλυσης δορυφορικών εικόνων για τον εντοπισμό υπόγειων αγωγών σε εξωαστικές περιοχές, και στο μέλλον και πιθανών διαρροών. Η μέθοδος μπορεί να έχει ευρύτερες εφαρμογές, καθώς δεν περιορίζεται στην ανεύρεση αγωγών, αλλά κάθε υπόγειας κατασκευής. Πίσω από την πατέντα βρίσκεται στέλεχος της εταιρείας με μεταδιδακτορικό, ο οποίος συνεργαζόταν μέχρι πριν από λίγα χρόνια με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος, σε ένα άκρως πρωτότυπο και ενδιαφέρον εγχείρημα: αν μπορεί να γίνει τηγάνισμα πατάτας στο Διάστημα.
Οι πηγές Αραβησσού Πέλλας (στο όρος Πάικο) είναι η μία από τις δύο βασικές πηγές υδροδότησης της Θεσσαλονίκης (η δεύτερη είναι ο Αλιάκμονας). Ο αγωγός που φέρνει νερό από τις πηγές στις εγκαταστάσεις της ΕΥΑΘ υπέστη σοβαρή θραύση το 2018, αφήνοντας για πέντε ημέρες χωρίς νερό μεγάλες περιοχές του πολεοδομικού συγκροτήματος. Από το περιστατικό αυτό προέκυψε η ανάγκη για συστηματική και συνεχή αποτύπωση της διαδρομής του αγωγού, με στόχο τον έγκαιρο εντοπισμό τμημάτων που ενδέχεται να παρουσιάζουν αυξημένη επιβάρυνση ή δυνητικό κίνδυνο διαρροών.
«Πρόκειται για έναν τσιμεντένιο αγωγό με μήκος 56 χλμ., ο οποίος κατασκευάστηκε τη δεκαετία του ’70 και σήμερα αντικαθίσταται τμηματικά. Επειδή όμως πρόκειται για έναν αγωγό με μεγάλο μήκος, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στα κομμάτια που είναι πιο επιβαρυμένα. Ετσι, αναζητήσαμε τρόπο να εντοπίσουμε τις διαρροές στη διαδρομή του αγωγού, μέσα από αγροτικές περιοχές», εξηγεί ο Γιάννης Λιούμπας, πρωτεργάτης του εγχειρήματος, στέλεχος του Τμήματος Ερευνας και Ανάπτυξης της ΕΥΑΘ.
Χρησιμοποιώντας σειρές δορυφορικών εικόνων, ο κ. Λιούμπας παρατήρησε ότι η παρουσία του αγωγού αλληλεπιδρά με το έδαφος με διαφορετικό τρόπο σε διαφορετικές χρονικές περιόδους. «Δεν εντοπίζουμε τον αγωγό χάρη στην υγρασία του. Το έδαφος περιέχει διάφορα στοιχεία, τα οποία πιθανώς αλληλεπιδρούν με το τσιμέντο, αφήνοντας ίχνος στο έδαφος. Αυτό είναι ένα φαινόμενο που εξελίσσεται χρονικά και χωρικά. Αυτή ήταν η αφετηρία για τη βασική ιδέα, δηλαδή να δημιουργήσουμε μια μεθοδολογία ικανή να εντοπίσει τη θέση του υπόγειου αγωγού και εν γένει υπόγειες υποδομές. Οταν ολοκληρωθεί η αποτύπωση του αγωγού, θα μπορούμε να κάνουμε συνεχή έλεγχο και να εντοπίζουμε διαρροές και γενικά ό,τι τυχόν ξεφεύγει από το κανονικό».
Η πατέντα λειτουργεί αξιόπιστα σε φυσικό περιβάλλον, αγροτικές και μη αστικοποιημένες περιοχές, ενώ το τεχνολογικό της υπόβαθρο ανοίγει τον δρόμο για εφαρμογές που σχετίζονται με τον εντοπισμό και άλλων τύπων υπόγειων αγωγών όπως αγωγών τηλεθέρμανσης, αγωγών μεταφοράς λυμάτων ή ακόμη και αγωγών καυσίμων.
Παράλληλα, η χρήση της θα μπορούσε να επεκταθεί και σε άλλες εφαρμογές εντοπισμού υπόγειων δομών, π.χ. για γεωτεχνικές διερευνήσεις ή ακόμη και για εντοπισμό περιοχών πιθανού αρχαιολογικού ενδιαφέροντος. Να σημειωθεί ότι η πατέντα κατοχυρώθηκε μέσω του Οργανισμού Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας, ενώ την περίοδο αυτή βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία και για τη διεθνή κατοχύρωσή της.
Αξιοσημείωτη είναι και η επαγγελματική πορεία του κ. Λιούμπα. Χημικός μηχανικός ΑΠΘ, με διδακτορικό στις πολυφασικές ροές, ο 48χρονος συμμετείχε σε ερευνητικό πρόγραμμα επιχορηγούμενο από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος, το οποίο και αποτέλεσε το μεταδιδακτορικό του. «Το πρόγραμμα αφορούσε με ποιους τρόπους μπορούν να τραφούν οι αστροναύτες που κάνουν μακροχρόνιο ταξίδι. Η τηγανητή πατάτα είναι ένα φαγητό που συνδέει ψυχολογικά τον αστροναύτη με τη Γη. Ετσι ξεκινήσαμε να διερευνούμε το κατά πόσο μπορούμε να τηγανίσουμε πατάτες στο Διάστημα, σε συνθήκες μηδενικής βαρύτητας. Μάλιστα κάναμε και πειράματα με ειδικές συσκευές που είχαν ελληνικό σχεδιασμό – να το περιγράψουμε πολύ απλά σαν ένα είδος φριτέζας», εξηγεί.
Στην ΕΥΑΘ βρέθηκε το 2017, μέσω ΑΣΕΠ. «Είμαι πολύ τυχερός γιατί το Τμήμα Ερευνας και Ανάπτυξης της ΕΥΑΘ είναι ένα πολύ γόνιμο περιβάλλον. Υπάρχει περιθώριο για τους εργαζομένους να αναπτύξουν ιδέες. Εγώ προέρχομαι από την εφαρμοσμένη έρευνα και είναι πολύ σημαντικό να μπορώ να εφαρμόσω τα πράγματα που έχω μάθει. Οι λύσεις προκύπτουν επειδή υπάρχει κάποια ανάγκη».
