Μας προσπερνάει βιαστικά. Σκύβει και στέκεται μπροστά στον δεξιό καθρέφτη ενός αυτοκινήτου. Βλέποντας το είδωλό του, καρφώνει την ένεση στη φλέβα του λαιμού του. Παρότι είναι μέρα μεσημέρι, η σκηνή είναι συνηθισμένη για όσους ζουν και εργάζονται γύρω από τις οδούς Ιάσονος, Κεραμεικού και Λεονάτου στο Μεταξουργείο. Σε αυτούς τους δρόμους, το εμπόριο ναρκωτικών ουσιών γίνεται συστηματικά και απροκάλυπτα, ενώ πολλοί εξαρτημένοι κάνουν χρήση σε δημόσιους χώρους ή σε εγκαταλελειμμένα κτίρια και αναξιοποίητα οικόπεδα. Κάτοικοι και επιχειρηματίες αναφέρουν ότι το τελευταίο διάστημα το πρόβλημα έχει επιδεινωθεί. Στη γειτονιά έχουν μετακινηθεί χρήστες από την περιοχή του Εθνικού Θεάτρου. Σε σκαλιά άδειων σπιτιών υπάρχουν πορτοκαλιά καπάκια από ενέσεις, ενώ λίγα μέτρα πιο πέρα, έξω από τους οίκους ανοχής, αναβοσβήνουν φωτεινές επιγραφές που γράφουν «open».
Η εικόνα αυτή έρχεται σε σύγκρουση με τους τουρίστες που καταφθάνουν με τις βαλίτσες τους, τα νεόκτιστα ξενοδοχεία και Airbnb, αλλά και τα σύγχρονης αισθητικής καφέ και εστιατόρια. Την ώρα που το ενδιαφέρον επενδυτών και τουριστών αυξάνεται σταδιακά για το Μεταξουργείο, τα χρόνια προβλήματα επιμένουν. Η χρήση ναρκωτικών, οι οίκοι ανοχής και τα εγκαταλελειμμένα διατηρητέα σπίτια σκιαγραφούν μια διαρκή πάλη ανάμεσα σε δύο κόσμους. Οσοι ζουν, δραστηριοποιούνται και αγαπούν την περιοχή παρακολουθούν το δίπολο που αναπτύσσεται και είναι ξεκάθαροι ότι θέλουν να αναπτυχθεί και να βελτιωθεί η εικόνα της γειτονιάς, αλλά απορρίπτουν την προοπτική να «γκαζοποιηθεί», γεμίζοντας με ξενοδοχεία και καφέ-μπαρ.
«Δεν μας προστατεύουν»
Στην «Κ» έφτασε πριν από λίγες ημέρες καταγγελία επενδύτριας από το εξωτερικό, η οποία δραστηριοποιείται στην εκμετάλλευση ακίνητης περιουσίας και αγόρασε ένα κτίριο στο Μεταξουργείο με σκοπό να το μετατρέψει σε συγκρότημα ενοικιαζόμενων διαμερισμάτων. Περιέγραψε πως γύρω από το κτίριο επικρατεί κάθε πρωί αφόρητη δυσοσμία, ενώ σκουπίδια που αφήνουν χρήστες κατακλύζουν τη γωνία μπροστά από την είσοδο. Βλέποντας πως τίποτα δεν αλλάζει, η επιχειρηματίας επανεξετάζει την επένδυση σκεπτόμενη να διαθέσει τα διαμερίσματα για μακροχρόνια μίσθωση, παρότι εκτιμά πως έτσι τα προβλεπόμενα κέρδη της θα μειωθούν σχεδόν στο μισό. «Την ίδια στιγμή που η χώρα επιδιώκει ξένες επενδύσεις, δεν μπορεί να προστατεύσει τους επενδυτές», σημείωσε στα αγγλικά κατά την τηλεφωνική μας συνομιλία.
Αντίστοιχα αισθήματα μοιράζεται και Ελληνας επιχειρηματίας, ο οποίος δημιούργησε τουριστικό κατάλυμα σε απόσταση λίγων μέτρων, που ξεκίνησε να λειτουργεί πριν από δύο χρόνια. Περιέγραψε ότι κάθε πρωί οι εργαζόμενοι μαζεύουν ενέσεις από τον δρόμο και καθαρίζουν τα παρτέρια, που στη διάρκεια της νύχτας μετατρέπονται σε υπαίθριες τουαλέτες. Οπως είπε, τόσο ο ίδιος όσο και οι κάτοικοι δεν αισθάνονται φόβο ότι κάποιος από τους εξαρτημένους θα τους κάνει κακό, ωστόσο οι επισκέπτες που δεν είναι εξοικειωμένοι πολλές φορές φοβούνται, ενώ έχει τύχει να εγκαταλείψουν και το δωμάτιο γι’ αυτόν τον λόγο.
Πρόβλημα αποτελούν και οι μικροκλοπές, που κάποιοι αναφέρουν πως έχουν αυξηθεί. «Κάτι πάει λάθος τους τελευταίους μήνες. Είναι πιο πολλές οι κλοπές», σημείωσε ο Φίλιππος Ντεντγκιόνι, ιδιοκτήτης καφέ, που άνοιξε πρόσφατα στην περιοχή. Επιχειρηματίες στην εστίαση επιβεβαίωσαν το γεγονός λέγοντας πως πράγματι τα περιστατικά μικροκλοπών έχουν αυξηθεί και τόνισαν πως το τελευταίο διάστημα κάποιοι χρήστες μεταφέρθηκαν από την περιοχή του Εθνικού Θεάτρου στη γειτονιά. Ο κ. Ντεντγκιόνι, ωστόσο, είναι ευχαριστημένος από την επένδυση που έκανε στη γειτονιά. «Εχει κόσμο και ειδικά τα καλοκαίρια γίνεται πολύ όμορφη», τονίζει.
Στα social media
Κάποια από τα παραπάνω ζητήματα έχουν αναδειχθεί με αρνητικό τρόπο από ξένους κυρίως επισκέπτες, που έχουν «ανεβάσει» βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στηλιτεύοντας την κατάσταση και εκφράζοντας την απογοήτευσή τους. Σύμφωνα με κάποιους άλλους, αυτή είναι μια εικόνα την οποία έχουν συναντήσει σε πολλές πόλεις της Ευρώπης και την οποία δέχονται με αντάλλαγμα τις χαμηλότερες τιμές που προσφέρει η περιοχή. «Τα ίδια συμβαίνουν σε συνοικίες στο Βερολίνο και στη Φρανκφούρτη. Ηρθαμε εδώ γιατί το διαμέρισμα που νοικιάσαμε ήταν σε καλύτερη τιμή», δήλωσαν ο Συμεών και η Νίνα, επισκέπτες από τη Γερμανία.
Το ίδιο ισχύει και για αρκετούς που σκέφτονται να επενδύσουν στην περιοχή. «Τα προβλήματα δεν πτοούν ιδιαίτερα τους επενδυτές που θέλουν να προχωρήσουν σε αγοραπωλησίες και να επενδύσουν», δήλωσε στην «Κ» ο Λευτέρης Ποταμιάνος, πρόεδρος του Συλλόγου Μεσιτών Αττικής. Οπως σημείωσε, παρότι οι τιμές στην περιοχή έχουν σχεδόν διπλασιαστεί την τελευταία επταετία (από περίπου 1.000 ευρώ/τ.μ. σε 1.800-2.000 ευρώ/τ.μ.), το Μεταξουργείο παραμένει μέχρι σήμερα από τα φθηνότερα σημεία του κέντρου της Αθήνας. Σύμφωνα με τον ίδιο, υπάρχει μεγάλο επενδυτικό ενδιαφέρον για ξενοδοχεία στην περιοχή, ωστόσο δεν βρίσκονται εύκολα κτίρια με τις κατάλληλες προδιαγραφές. Η τάση που σίγουρα επικρατεί είναι η αγορά πρώην επαγγελματικών κτιρίων που μετατρέπονται σε οικιστικά με στόχο την πώληση διαμερισμάτων, μεταξύ άλλων και για Golden Visa. Η εκτίμηση του κ. Ποταμιάνου είναι ότι σύντομα η περιοχή, όπως συνέβη και με άλλες γειτονιές του κέντρου, θα αναβαθμιστεί.
Επιβαρυμένα σημεία
«Οι αλλαγές θέλουν χρόνο», υπογράμμισε ο Θανάσης Θεοχάρης, πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων, ο οποίος χαρακτήρισε τις γωνίες αυτές από τα πιο επιβαρυμένα σημεία της πόλης. Η κινητή μονάδα του ΕΟΠΑΕ επισκέπτεται καθημερινά και ενίοτε δύο φορές την περιοχή, μοιράζοντας καθαρά υλικά για χρήση και φαγητό. Βασική αποστολή της είναι να διασυνδέσει αυτόν τον πληθυσμό με δομές όπως το κέντρο ημέρας, το υπνωτήριο και ο εποπτευόμενος χώρος χρήσης. Οι εξαρτημένοι είναι εξοικειωμένοι στην παρουσία της ομάδας την οποία προσεγγίζουν μόλις έρχεται, ενώ συχνά γνωρίζουν τα μέλη της και τα χαιρετούν.
Ο Τάσος Σμετόπουλος, συντονιστής των δράσεων δρόμου της Steps, που διαθέτει εκτενή εμπειρία στο ζήτημα των ανθρώπων που είναι εξαρτημένοι από ναρκωτικές ουσίες, παρατήρησε πως μέχρι σήμερα συντηρείται το φαινόμενο τού να υπάρχουν πιάτσες, ενώ ένας μόνο εποπτευόμενος χώρος χρήσης δεν αρκεί για όλη την Αθήνα. Ταυτόχρονα, υποστήριξε πως δεν δίνονται τα κατάλληλα κίνητρα ώστε οι άνθρωποι αυτοί να επισκεφθούν δομές που θα τους εξασφαλίσουν αξιοπρεπή διαμονή και ασφάλεια. Κατά τον ίδιο, πρέπει να δημιουργηθούν κατάλληλες δομές αλλά και προγράμματα, όπως κινητές μονάδες μεθαδόνης, ώστε να μειώνεται η προκαλούμενη βλάβη τόσο για τα ίδια τα άτομα όσο και για την τοπική κοινωνία. «Η πολιτική που ακολουθείται (σ.σ. για τα εξαρτημένα άτομα) είναι πολιτική ανακύκλωσης. Δεν λύνεται το πρόβλημα σπρώχνοντας συνεχώς τους ανθρώπους αυτούς πιο πέρα. Αυτό δεν είναι ούτε πολιτική πρόληψης ούτε θεραπείας ούτε μείωσης βλάβης».
«Προσπαθούμε να χτίσουμε εμπιστοσύνη δείχνοντάς τους τι υπάρχει. Τα κριτήρια πρόσβασης στις δομές μας είναι πολύ χαμηλά ώστε να έρχονται. Δεν είναι πάντα έτοιμοι όμως να δεχθούν την αλλαγή», δήλωσε ο πρόεδρος του ΕΟΠΑΕ, σημειώνοντας ωστόσο πως έχουν γίνει βήματα. Ενδεικτικά ανέφερε πως ο εποπτευόμενος χώρος χρήσης κερδίζει την εμπιστοσύνη των χρηστών, καθώς πάνω από 2.000 άτομα τον χρησιμοποίησαν τον τελευταίο χρόνο.
Στασιμότητα
Κάτοικοι που έχουν επιλέξει εδώ και χρόνια το Μεταξουργείο ως τόπο κατοικίας και συχνά εργασίας βλέπουν απογοητευμένοι μια στασιμότητα στην κατάσταση της περιοχής, για την οποία μέχρι σήμερα έχουν εξαγγελθεί ουκ ολίγα σχέδια ανάπτυξης και αναμόρφωσης χωρίς απτά αποτελέσματα. Μιλώντας για έλλειψη πολιτικής βούλησης, θίγουν βασικά προβλήματα, αναφέροντας πως η συγκέντρωση των εξαρτημένων ατόμων είναι η κορυφή του παγόβουνου.
Η Ρεβέκκα Καμχή άνοιξε την γκαλερί της πριν από περίπου 10 χρόνια, ελπίζοντας από τότε πως το Μεταξουργείο θα αναπτυχθεί. Μας υποδέχεται λέγοντας πως η ελπίδα της διαψεύστηκε. Για την ίδια, το νούμερο ένα πρόβλημα της περιοχής είναι τα εγκαταλελειμμένα κτίρια: «Δεν επιτρέπεται να υπάρχουν τέτοια κτίρια. Πρέπει άμεσα να επέμβει το κράτος και να βρεθούν λύσεις», σημείωσε, εξηγώντας πως αν δεν λυθεί το ζήτημα αυτό, οποιαδήποτε άλλη κίνηση είναι χάσιμο χρόνου. Κατά την ίδια, αυτά υποβαθμίζουν την περιοχή και τη ζωή των κατοίκων και συνεπώς αποτελούν σημείο έλξης και για τα εξαρτημένα από ουσίες άτομα. «Τα άτομα αυτά θα προτιμήσουν να πάνε σε μια περιοχή όπου δεν μένει κανείς. Αφήνοντας τα εγκαταλελειμμένα κτίρια, είναι σαν να προσκαλείς και να επιτρέπεις την παραβατικότητα», υπογράμμισε. Αντιθέτως, αν τα κτίρια αυτά επανέρχονταν σε χρήση, θα δημιουργούσαν ζωντανά κύτταρα με την έλευση κατοίκων, μαθητών και επισκεπτών.
Στη φυγή των κατοίκων και στην απώλεια της αίσθησης της κοινότητας επικεντρώθηκε και ο Μιχάλης Μουντάκης, ο οποίος διατηρεί εργαστήριο κατασκευής και επισκευής μουσικών οργάνων το οποίο κληρονόμησε από τον πατέρα του. Κυκλοφορεί στη γειτονιά από μικρό παιδί. «Από τη δεκαετία του ’90 άρχισε να αδειάζει από κόσμο η περιοχή. Οποιο διαμέρισμα έμενε κενό, γιατί κάποιος έφευγε ή πέθαινε, δεν ενοικιαζόταν ξανά. Τα παιδιά άρχισαν να λιγοστεύουν. Χάθηκαν οι εικόνες με τους μαθητές να τριγυρνούν με τσάντες στην πλάτη».
Ο ίδιος περιέγραψε πως όταν έφευγαν σταδιακά οι μόνιμοι κάτοικοι και έκλειναν οι μικρές επιχειρήσεις, άρχισαν να αυξάνονται η διακίνηση και η χρήση ναρκωτικών και τα μαγαζιά να μετατρέπονται σε οίκους ανοχής. Πλέον η έλλειψη καθαριότητας και αστυνόμευσης αλλά και η ύπαρξη των χρηστών αποτρέπουν τον κόσμο από το να επιστρέψει στην περιοχή και να δημιουργηθεί ξανά η αίσθηση της γειτονιάς, με την οποία ο ίδιος μεγάλωσε. Αντ’ αυτού πολλά διαμερίσματα μετά τον κορωνοϊό, ακόμη και υπόγεια όπως είπε χαρακτηριστικά, μετατράπηκαν σε διαμερίσματα βραχυχρόνιας μίσθωσης.
