«Και ποιος είπε πως μετά τα 65 δεν μπορώ να ξεκινήσω μία νέα καριέρα; Το θεατρικό σανίδι μού θύμισε τα νιάτα μου, όταν ήμουν μανεκέν στο Παρίσι», λέει όλο καμάρι ο κ. Ιωάννης. Εκτός σκηνής είναι συνταξιούχος, με μακρά διαδρομή ως στέλεχος στις φαρμακευτικές πωλήσεις. Πάνω στη σκηνή μεταμορφώνεται στο φάντασμα του Μάρλεϋ που επισκέπτεται τον Σκρουτζ και του διδάσκει τα σημαντικά της ζωής.
Ο ίδιος ο Σκρουτζ πάλι, δηλαδή ο κ. Νίκος, παρότι ανέβηκε πρώτη φορά στο σανίδι, είδε τον ρόλο του ως μία νέα πρόκληση. Δεν είχε ποτέ υποδυθεί κάποιον άλλον. Πόσο μάλλον ένα τόσο δύστροπο και φοβερό τσιγκούνη. «Αυτός ο κόντρα ρόλος μού φάνηκε προκλητικός και ελκυστικός ταυτόχρονα».
Εχοντας την ευκαιρία να μπουν στον κόσμο του Σκρουτζ, η θεατρική ομάδα της Μονάδας Αγία Ελένη της Alzheimer Ελλάς είχε ακόμη μία αποστολή. Να βοηθήσει τους ηθοποιούς της με απώλεια μνήμης και γνωστική εξασθένηση να φτάσουν στην… τέλεια ερμηνεία.
Ο στόχος αυτός επετεύχθη στις 4 Δεκεμβρίου στο θέατρο Αριστοτέλειο στη Θεσσαλονίκη και αν λάβουμε υπόψη τα λόγια του κ. Γιάννη, η αίσθηση πάνω στη σκηνή ήταν απελευθερωτική. «Το να γίνω ηθοποιός ήταν ό,τι πιο τέλειο έχω κάνει. Κατάφερα να ζήσω αυτό που λένε “ηθοποιός σημαίνει φως” και μπορώ να πω με βεβαιότητα πως ήμουν σε ένα κατάφωτο δωμάτιο, με ανοιχτά κυρίως τα φώτα της ψυχής μας», αναφέρει.
«Δεν μιλάμε μόνο για μία θεατρική παράσταση, αλλά για μία μη φαρμακευτική παρέμβαση για τα άτομα με απώλεια μνήμης. Στόχος εδώ δεν είναι το θέαμα αλλά η νοητική άσκηση, η ανάπτυξη επιπλέον δεξιοτήτων και, πολύ σημαντικό, η κοινωνικοποίηση»
Το θέατρο ως μη φαρμακευτική παρέμβαση
Για την ακρίβεια, βέβαια, προκειμένου να στεφθεί με επιτυχία η θεατρική παράσταση «Τα Χριστούγεννα του Σκρουτζ» έπρεπε να τηρηθούν κάποιοι κανόνες. Οπως αναφέρει στην «Κ» η σκηνοθέτις του θεατρικού, Λίτσα Μπακογλίδου, η οποία έκανε και τη διασκευή του κειμένου, η προετοιμασία διήρκεσε περίπου δέκα μήνες και δεν περιλάμβανε μόνο πρόβες αλλά και θεατρικά εργαστήρια, ασκήσεις/πρακτικές μνήμης και άλλου είδους στρατηγικές απομνημόνευσης. «Δεν μιλάμε μόνο για μία θεατρική παράσταση, αλλά για μία μη φαρμακευτική παρέμβαση για τα άτομα με απώλεια μνήμης. Στόχος εδώ δεν είναι το θέαμα αλλά η νοητική άσκηση, η ανάπτυξη επιπλέον δεξιοτήτων και, πολύ σημαντικό, η κοινωνικοποίηση», εξηγεί.
Με την παγκόσμια βιβλιογραφία να έχει ορίσει εδώ και χρόνια τα οφέλη τέτοιου είδους ασχολιών σε άτομα κυρίως με ήπια νοητική εξασθένηση, η ψυχολόγος και ερευνήτρια σε θέματα που αφορούν τις ήπιες και μείζονες νοητικές διαταραχές, Ελενα Πόπτση, σημειώνει πως η ασχολία με το θέατρο όχι μόνο βελτιώνει τη μνήμη, αλλά και τις οπτικοχωρικές δεξιότητες του ατόμου (δηλαδή την αντίληψή του στον χώρο), τη συγκέντρωση, την κριτική ικανότητα και την ψυχολογία. Γενικότερα καλυτερεύει την ποιότητα ζωής των συμμετεχόντων.
«Η επανάληψη στα λόγια με βοήθησε πολύ. Χρειάστηκαν πάνω από πέντε μήνες για να μάθω απ’ έξω τον ρόλο μου, αλλά άξιζε κάθε λεπτό. Το θέατρο είναι το καταφύγιο της μνήμης μας», λέει ο κ. Γιάννης
Μήπως θα με προδώσει η μνήμη μου;
Για τους περισσότερους συμμετέχοντες πάντως το δυσκολότερο στην προετοιμασία ήταν πράγματι η απομνημόνευση του ρόλου τους. «Από την πρώτη ημέρα ξεκίνησα και έκανα πρόβες στο σπίτι μου. Η επανάληψη στα λόγια με βοήθησε πολύ. Χρειάστηκαν πάνω από πέντε μήνες για να μάθω απ’ έξω τον ρόλο μου, αλλά άξιζε κάθε λεπτό. Το θέατρο είναι το καταφύγιο της μνήμης μας», προσθέτει ο κ. Γιάννης.
Οι ερασιτέχνες ηθοποιοί στην ιδέα της έκθεσης σε ένα κοινό 400 ατόμων αγχώθηκαν και γι’ αυτό οι ψυχολόγοι της ομάδας φρόντισαν να αντιμετωπίσουν αυτό το σκέλος. «Η ψυχολογική ενίσχυση, τα θετικά σχόλια και η ενθάρρυνση κάθε φορά που ξεχνούσαν τα λόγια τους στις πρόβες βοήθησαν πολύ ώστε ο καθένας να δώσει τον καλύτερό του εαυτό», προσθέτει η ψυχολόγος της ομάδας, Ρίτσα Καραταΐρη. Για τον κ. Μιχάλη, ο οποίος ερμήνευσε τον πλούσιο ξάδερφο του Σκρουτζ, το άγχος ήταν εποικοδομητικό και δημιουργικό, ενώ η μεγαλύτερη ανταμοιβή ήταν το χειροκρότημα στο τέλος.
Στην ηλικία μου πλέον καθετί που με κάνει να ξεφεύγω από την τηλεόραση, είναι κέρδος για μένα
Καλύτερα στο σανίδι, παρά στον καναπέ
Ο κ. Αγγελος σημειώνει στην «Κ» πως δεν φοβήθηκε ότι θα τον προδώσει η μνήμη του την κρίσιμη στιγμή. Ηξερε πως ήταν ευκολότερο να τον προδώσει αν παραμείνει κολλημένος στον καναπέ. Εχοντας περάσει όλα τα χρόνια σε σχολικές αίθουσες ως εκπαιδευτικός, η ιδέα ότι θα χάσει την αλληλεπίδραση με άλλους ανθρώπους τον τρόμαζε. «Στην ηλικία μου πλέον καθετί που με κάνει να ξεφεύγω από την τηλεόραση, είναι κέρδος για μένα. Εδώ νιώθω πως ξαναπερνάω από ένα σχολείο που με αναζωογονεί και με βοηθάει με τα προβλήματα της καθημερινότητας», σημειώνει.
Από την άλλη, η κ. Μαριάννα είναι έμπειρη ηθοποιός πια. Από τα δεκατρία χρόνια αδιάκοπων παραστάσεων της Μονάδας Αγία Ελένη της Alzheimer Ελλάς, η ίδια έχει πάρει μέρος στα τελευταία έξι και μάλιστα έπειτα από δικό της αίτημα να συμμετέχει στην ομάδα. Οπως λέει στην «Κ», αυτό που της αρέσει είναι η αδρεναλίνη του θεάτρου, αλλά δεν μπορεί να προβλέψει τα οφέλη που λαμβάνει από κάθε της ρόλο. «Πιστεύω πως έχω δει εξέλιξη τα τελευταία έξι χρόνια στη νοητική μου κατάσταση. Σίγουρα θυμάμαι καλύτερα από άλλοτε. Το μόνο σίγουρο είναι πάντως πως αυτό το θέατρο εδώ δεν θα το ξεχάσω ποτέ», καταλήγει.
Στην παράσταση «Τα Χριστούγεννα του Σκρουτζ» έπαιξαν με αλφαβητική σειρά:
Αμιτζόγλου Μιχάλης, Βασίλογλου Μαρία, Βογιατζή Αννα, Ηλιοπούλου Μαριάννα, Ιωαννίδης Γιάννης, Ιωάννου Νίκος, Καραταΐρη Ρίτσα, Κισσά Στέλλα, Λιάπης Παναγιώτης, Μαϊόβη Ξένια, Ματσάγγος Ιωάννης, Μπάκα Γωγώ, Πολυζωίδης Αγγελος, Πόπτση Ελενα, Σεϊτανίδου Βάγια, Φωτίου Σοφία, Χατζηρούμπη Ράνια
Αφήγηση: Μπακογλίδου Λίτσα
Διασκευή κειμένου / Σκηνοθεσία: Μπακογλίδου Λίτσα
Υπεύθυνη σκηνής / υποβολείο: Τζαλαβάρα Χριστίνα
Βοηθοί σκηνής: Λιάπης Παναγιώτης, Μπάκα Γωγώ
Φροντιστής ήχου / Τεχνική υποστήριξη: Ζαφειρόπουλος Σταύρος
Επιμέλεια σκηνικών / Μακιγιάζ: Καραταΐρη Ρίτσα
Μεταφορά σκηνικών: Δημητριάδης Γιάννης
Υπεύθυνες δημοσίων σχέσεων & έντυπου υλικού: Αποστολίδου Αναστασία, Κισσά Στέλλα
Υπεύθυνη επικοινωνίας: Μαϊόβη Ξένια
Φωτογραφίες: Μονάδα Αντιμετώπισης Προβλημάτων Νόσου Alzheimer «Αγία Ελένη»
