Το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους λύνει θεσμικά ένα θέμα που δίχασε το ΕΜΠ: αν το εμβληματικό ίδρυμα της χώρας μπορεί να κάνει έρευνα, χρηματοδοτημένη από το ΝΑΤΟ. Το ΝΣΚ απαντάει θετικά, σύμφωνα με την εισήγησή του που παρουσιάζει η «Κ», και θεωρεί ότι είναι αντισυνταγματικός ο εσωτερικός κανονισμός λειτουργίας του ιδρύματος που απαγορεύει τη σχετική χρηματοδότηση. Η απαγόρευση, όπως ανέφεραν στην «Κ» καθηγητές του ιδρύματος, εξηγείται από το ευρύτερο πολιτικό και ιστορικό πλαίσιο που ακολουθεί το εμβληματικό ίδρυμα, η ιστορία του οποίου έχει συνδεθεί με την εξέγερση κατά της χούντας και τους αγώνες για τη δημοκρατία και την ειρήνη.
Ειδικότερα, όπως έχει παρουσιάσει η «Κ» (23/1/2026), όλα ξεκίνησαν από μια ερευνητική πρόταση καθηγητή του ιδρύματος για χρηματοδότηση από τον στρατιωτικό συνασπισμό. Συγκεκριμένα, άρθρο του εσωτερικού κανονισμού λειτουργίας του ιδρύματος για τις βασικές αρχές δεοντολογίας και την ερευνητική αποστολή του αναφέρει ότι «η ιστορία του ΕΜΠ είναι συνδεδεμένη με αγώνες για την ελευθερία και την ειρήνη. Για τον λόγο αυτό στο ΕΜΠ δεν επιτρέπεται η διεξαγωγή ή συμμετοχή σε έρευνες για πολεμικούς σκοπούς οποιασδήποτε μορφής, με εξαίρεση την έρευνα για τις αμυντικές ανάγκες της χώρας, και δεν αναλαμβάνονται έρευνες με χρηματοδότηση από διεθνείς στρατιωτικούς συνασπισμούς». Το συγκεκριμένο άρθρο «πέρασε» και στον οδηγό χρηματοδότησης και διαχείρισης του Ειδικού Λογαριασμού Κονδυλίων Ερευνας (ΕΛΚΕ) του ΕΜΠ. Σύμφωνα με στελέχη του ιδρύματος που μίλησαν χθες στην «Κ», ο εσωτερικός κανονισμός συντάχθηκε προ 25ετίας και η αναφορά σε διεθνείς στρατιωτικούς συνασπισμούς έγινε για το ΝΑΤΟ, αφού το Σύμφωνο της Βαρσοβίας διαλύθηκε το 1991.
Οταν λοιπόν έγινε γνωστό στην πολυτεχνική κοινότητα ότι καθηγητής του ΕΜΠ θέλει να υποβάλει ερευνητική πρόταση για χρηματοδότηση από το ΝΑΤΟ, ξεκίνησαν οι αντιδράσεις.
Η ηγεσία του ιδρύματος έθεσε το θέμα στο Νομικό Συμβούλιο του Κράτους στο υπουργείο Παιδείας, καθώς και στο Γραφείο του Νομικού Συμβουλίου στο ΕΜΠ. Οι απαντήσεις τους συμφωνούν. Συγκεκριμένα, το Γραφείο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους στο υπουργείο Παιδείας αναφέρει αρχικά την ιστορία και τους στόχους του ΝΑΤΟ αλλά και τον νόμο 1989/1952, με τον οποίο η Ελλάδα κύρωσε τη Συνθήκη του Βόρειου Ατλαντικού και έγινε μέλος της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας. «Ο Οργανισμός του Βορειοατλαντικού Συμφώνου, γνωστός και με το ακρωνύμιο NATO (North Atlantic Treaty Organization), είναι στρατιωτική αμυντική συμμαχία τριάντα δύο κρατών, που έχει σαν σκοπό την ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ των χωρών-μελών τόσο προς αποτροπή ένοπλης επίθεσης εναντίον κάποιας χώρας-μέλους, όσο και σε άλλους τομείς, κυρίως πολιτικούς, οικονομικούς και μορφωτικούς», λέει η αναφορά του ΝΣΚ και υπενθυμίζει ότι «με τις διατάξεις του άρθρου 28 παρ. 1, εδάφιο α΄ του Συντάγματος έχει οριστεί ότι οι διεθνείς συνθήκες-συμβάσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του ελληνικού εσωτερικού δικαίου και υπερισχύουν κάθε αντίθετης διάταξης νόμου, αρκεί να έχουν κυρωθεί και να έχουν τεθεί σε ισχύ».
Και το ΝΣΚ περνάει στο σκέλος της ακαδημαϊκής ελευθερίας και έρευνας. Συγκεκριμένα ορίζει ότι με τις διατάξεις του άρθρου 16 παρ. 1 του Συντάγματος, οι οποίες έχουν επαναληφθεί ως ρύθμιση και με διατάξεις των νόμων για τα ΑΕΙ 4957/2022 και 4009/2011, «καθιερώνεται η αρχή της ακαδημαϊκής ελευθερίας, η οποία εγγυάται την αδέσμευτη επιστημονική σκέψη, έρευνα και διδασκαλία. Το περιεχόμενο αυτής νοείται: α) Ως ατομικό δικαίωμα του πανεπιστημιακού ερευνητή ή δασκάλου, β) ως θεσμική εγγύηση, που προστατεύει λειτουργικά την ελευθερία της επιστημονικής έρευνας και διδασκαλίας».
Ετσι κρίνεται ότι η απαγόρευση ανάληψης έρευνας από το ΕΜΠ με χρηματοδότηση από διεθνείς στρατιωτικούς οργανισμούς, δηλαδή καθ’ ερμηνείαν το ΝΑΤΟ, δεν είναι νόμιμη ως αντιτιθέμενη τόσο σε υπερνομοθετικής ισχύος διατάξεις όσο και στο ίδιο το Σύνταγμα».
Το ΕΜΠ είναι κορυφαίο ίδρυμα και στο πεδίο της έρευνας στην Ελλάδα και διεθνώς, και η συμβολή του στην έρευνα για αμυντικούς σκοπούς της χώρας μας είναι πολύτιμη. Ωστόσο, η απαγόρευση μέσω του εσωτερικού κανονισμού του καταδεικνύει τα ιδεοληπτικά βαρίδια και τις πολιτικές απολήξεις τους, που ταλανίζουν τα ελληνικά πανεπιστήμια.
