Κάτι περισσότερο από τρεις μήνες πραγματικής λειτουργίας έχουν τα τέσσερα ιδιωτικά πανεπιστήμια στην Ελλάδα. Και αυτό διότι ξεκίνησαν καθυστερημένα το ακαδημαϊκό έτος, μέσα στον Νοέμβριο, και πλέον έχουμε φτάσει μέσα Μαρτίου. «Προς το παρόν, κάνουν τα πρώτα τους βήματα, άρα οι όποιες ασθένειές τους θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν παιδικές», ανέφερε, μιλώντας στην «Κ» για το θέμα, έμπειρος πανεπιστημιακός που μετείχε στην αξιολόγηση των αιτήσεων για ίδρυση νέων ΑΕΙ το 2025. Υψηλόβαθμο στέλεχος του υπουργείου Παιδείας τόνισε στην «Κ» ότι θα πρέπει να δώσουμε στα πρώτα μη κρατικά ΑΕΙ στην Ελλάδα περιθώριο το λιγότερο μίας τριετίας για να φανούν τα προβλήματά τους, τα περιθώρια ανάπτυξής τους, ακόμη και η βιωσιμότητά τους ως πανεπιστημιακών ιδρυμάτων που ασκούν και εκπαιδευτικό αλλά και ερευνητικό έργο. Διότι μπορεί τώρα τα ιδρύματα να διαθέτουν εργαστήρια, αλλά το κύριο βάρος δίνεται στην εκπαίδευση.
Βέβαια, οι ρυθμοί και οι εσωτερικές ταχύτητες στη λειτουργία τους είναι διαφορετικές. Από τα τέσσερα, τα δύο πανεπιστήμια της Θεσσαλονίκης που έλαβαν πέρυσι άδεια –το Πανεπιστήμιο του York, το οποίο συνεργάζεται στην Ελλάδα με το City College της Θεσσαλονίκης, και το Anatolia College της Θεσσαλονίκης, που είναι παράρτημα του βρετανικού Open University– λειτουργούσαν πριν ως ιδιωτικά κολέγια που προσέφεραν εκπαιδευτικό έργο. Το ίδιο ισχύει και για το παράρτημα του Πανεπιστημίου Keele, το οποίο προέκυψε από τη συνεργασία του βρετανικού ΑΕΙ με το Μητροπολιτικό Κολλέγιο. Το Πανεπιστήμιο της Λευκωσίας είναι το μόνο που δεν είχε προηγουμένως συνεργασία με κάποιο ελληνικό ιδιωτικό κολέγιο.
«Οι όποιες ασθένειές τους θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν παιδικές», αναφέρει πανεπιστημιακός που μετείχε στην αξιολόγηση.
Ετσι, τα τέσσερα ιδιωτικά ΑΕΙ δεν αποτελούν μια ομοιογενή ομάδα. Και αυτό διότι, πρώτον, σύμφωνα με παράγοντες του κλάδου, απευθύνονται σε διαφορετικό κόσμο για να προσελκύσουν φοιτητές. Δεύτερον, διότι μπορεί να έχουν λάβει έγκριση από την Εθνική Αρχή Ανωτάτης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) για ένα πρόγραμμα σπουδών, αλλά να μην το έχουν λειτουργήσει κατά το τρέχον ακαδημαϊκό έτος, με στόχο να προετοιμαστούν καλύτερα. Είναι ενδεικτικό ότι η ΕΘΑΑΕ έδωσε έγκριση για 28 προγράμματα σπουδών, αλλά δεν έχουν ξεκινήσει όλα. Συνολικά, για την πρώτη χρονιά τα τέσσερα ιδρύματα έχουν συνολικά περίπου 900 φοιτητές. Βέβαια, οι φοιτητές είναι πολύ λίγοι για τη δυναμικότητα των κτιρίων, δημιουργώντας την αίσθηση του κενού. Πώς αλλιώς, ωστόσο, να συμβεί όταν έχουν εγγραφεί φοιτητές μόνο στο πρώτο έτος.
Πανεπιστημιακοί δημοσίων και ιδιωτικών ΑΕΙ στην Ελλάδα υπογραμμίζουν ότι τα προβλήματα θα φανούν όταν πλέον τα νέα ιδρύματα θα συμπληρώσουν την πρώτη τους τριετία, και τότε θα φανούν εάν οι εγκαταστάσεις επαρκούν για τους φοιτητές, εάν το ακαδημαϊκό προσωπικό θα κάνει όχι μόνο διδακτικό αλλά και ερευνητικό έργο, εάν οι διοικητικές υπηρεσίες είναι πλήρως στελεχωμένες. Από την άλλη, στελέχη των κολεγίων που διεκδίκησαν μία άδεια ιδιωτικού ΑΕΙ πέρυσι, παραδέχονται ότι τα ήδη αδειοδοτηθέντα έχουν πλεονέκτημα με εμπορικούς όρους, καθώς εισήλθαν πρώτα στο νέο τοπίο της μη κρατικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Και αυτό γιατί από φέτος ο ανταγωνισμός θα ενταθεί.
Οπως έχει ήδη ανακοινωθεί από το υπουργείο Παιδείας, φέτος πέντε ιδρύματα, που είχαν «κοπεί» πέρυσι, κατέθεσαν αίτηση για επαναξιολόγηση της αρχικής τους αίτησης, ενώ υπάρχουν και τέσσερις νέες αιτήσεις. Τα τρία ΑΕΙ σκοπεύουν να ξεκινήσουν το επόμενο ακαδημαϊκό έτος 2026-2027 και το τέταρτο το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027.
Σπουδάζοντας στο κέντρο της Αθήνας και στο παλιό αεροδρόμιο
Η «Κ» επισκέφθηκε τα δύο μη κρατικά ΑΕΙ που λειτουργούν ήδη στην Αττική, μίλησε με τα στελέχη τους, ξεναγήθηκε στις εγκαταστάσεις τους και αποτυπώνει τις εντυπώσεις της. Η αυτοψία μας περιελάμβανε μια ΜΕΘ, ένα ανατομείο, μηχανολογικό εξοπλισμό επταώροφου κτιρίου, μια σκηνή εγκλήματος, ένα αίθριο με θέα τον Σαρωνικό και το τέρμιναλ του αεροδρομίου του Ελληνικού, μια αίθουσα δικαστηρίου.
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ KEELE
Ενα campus στην Ιπποκράτους
Κάποια στιγμή το πρότεινα στους ανθρώπους του Keele: «Ας γράψουμε ένα σύνθημα στους τοίχους, για να το… κάνουμε πανεπιστήμιο». Αστειευόμουν, αλλά το πεντακάθαρο κτίριο του παραρτήματος του βρετανικού Keele στην οδό Ιπποκράτους έμοιαζε περισσότερο με ξενοδοχείο που περιμένει τους πρώτους επισκέπτες του παρά με πανεπιστήμιο που ήδη λειτουργεί. Το κτίριο –παλιά χρησιμοποιείτο από το Πανεπιστήμιο Αθηνών κυρίως για γραφεία καθηγητών– προφανώς ήταν προετοιμασμένο να υποδεχθεί ένα τρίτο, ξένο μάτι. Οπως και οι άνθρωποι του πανεπιστημίου: ο Ντίνος Αρκουμάνης, πρόεδρος του Ακαδημαϊκού Συμβουλίου, ομότιμος καθηγητής Μηχανολογίας στα Πανεπιστήμια Imperial College και City του Λονδίνου και αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, και ο Οδυσσέας Ζώρας, πρύτανης του παραρτήματος, ομότιμος καθηγητής της Ιατρικής Σχολής Κρήτης και επίσης αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.
Το παράρτημα έχει περί τους 100 φοιτητές, ωστόσο φοιτητές δεν υπήρχαν στους χώρους του ιδρύματος τη μεσημβρινή ώρα της επίσκεψης. Το Keele ξεκίνησε με τέσσερα προγράμματα σπουδών, αλλά χωρίς τα δύο που θεωρούνται και τα πλέον περιζήτητα: της Ιατρικής και της Νομικής, για τα οποία ζητήθηκαν πέρυσι αλλαγές από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης. «Τώρα θα καταθέσουμε τα νέα προγράμματα προς πιστοποίηση για να ξεκινήσουν από τον Οκτώβριο», παρατηρεί ο κ. Αρκουμάνης.
Ετσι, προς το παρόν στο κτίριο της Ιπποκράτους διδάσκονται θεωρητικά μαθήματα, χωρίς να είναι τόσο απαραίτητα τα πλήρως εξοπλισμένα εργαστήρια. Τις εντυπώσεις μας έκλεψε η σκηνή του εγκλήματος που είχε διαμορφωθεί σε μια αίθουσα για τις ανάγκες της διερευνητικής εγκληματολογίας: αίματα στο πάτωμα, το τζάκετ του θύματος, ένα πακέτο τσιγάρων και μια κιτρινόμαυρη κορδέλα που απαιτούσε «crime scene do not cross». Επίσης, στο παράρτημα του πανεπιστημίου έχει οργανωθεί μια αίθουσα δικαστηρίου, με τα έδρανα των δικαστών, των κατηγορουμένων, των δικηγόρων, των μαρτύρων, του ακροατηρίου. Σε άλλον όροφο υπάρχουν αίθουσες με κρεβάτια νοσοκομείου στα οποία υπάρχουν κούκλες ως ασθενείς, «οι οποίες ιδρώνουν, έχουν αρρυθμίες», όπως λέει ο κ. Ζώρας.
Για το δύσκολο μάθημα της Ανατομίας όλα θα είναι ψηφιακά, «καθώς δεν είναι απαραίτητο να υπάρχει η αίσθηση του πτώματος», όπως συμπληρώνει ο πρύτανης. Οσο για τα κλινικά μαθήματα, η ηγετική ομάδα του πανεπιστημίου αναφέρει ότι «οι Εγγλέζοι μας έχουν ζητήσει να δίνουμε πληθώρα εμπειριών στους φοιτητές. Αρα έχουμε συνάψει συνεργασίες με μεγάλο δίκτυο κλινικών πλαισίων, όπως κέντρα υγείας, νοσοκομεία, εξειδικευμένες κλινικές», παρατηρεί ο κ. Αρκουμάνης.
Καθώς το παράρτημα βρίσκεται ακόμη στη φάση ανάπτυξης και προετοιμασίας προγραμμάτων σπουδών, τα στελέχη του επικεντρώνονται στα προβλήματα που αντιμετώπισαν κατά τη φάση έως την πιστοποίηση των υπαρχόντων. «Η ΕΘΑΑΕ καθυστέρησε πολύ, με αποτέλεσμα να ξεκινήσουμε τον Νοέμβριο. Από την άλλη, το πρόγραμμα της Ιατρικής του Keele Greece ως εξαετές πρέπει να είναι εγκεκριμένο από το μητρικό ίδρυμα. Πρέπει να συγκεράσουμε την αγγλική φιλοσοφία στην ανάπτυξη των προγραμμάτων με την ελληνική», λέει ο κ. Ζώρας.
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ
Μάθημα ιατρικήςμε θέα τη θάλασσα
Στους χώρους του παλιού αεροδρομίου του Ελληνικού, το κτίριο του Πανεπιστημίου της Λευκωσίας (University of Nicosia – UNIC) έχει ήδη υποδεχθεί συνολικά 300 φοιτητές Ιατρικής, Νομικής, Φαρμακευτικής, Ψυχολογίας και Διοίκησης Επιχειρήσεων. Οι περισσότεροι είναι από ιδιωτικά σχολεία και από οικογένειες με την οικονομική δυνατότητα να αντιμετωπίσουν τα δίδακτρα. «Το UNIC Athens ξεκίνησε φέτος με εννέα προγράμματα σπουδών. Σχεδιάζουμε νέα προγράμματα στους τομείς υγείας, τεχνητής νοημοσύνης, βιοεπιστημών, επιχειρήσεων, και στοχεύουμε τα επόμενα χρόνια το 50% των φοιτητών μας να είναι αλλοδαποί», λέει ο Παναγιώτης Σκανδαλάκης, πρώην καθηγητής στην Ιατρική Σχολή Αθηνών και πρώτος πρόεδρος του UNIC Athens.
«Αυτό το κτίριο μπορεί να δεχθεί 2.200 φοιτητές και προορίζεται μόνο για την Ιατρική Σχολή, όταν θα ολοκληρωθεί η επόμενη φάση της πανεπιστημιούπολης εντός του The Ellinikon, το 2028. Η επέκταση αυτή θα δημιουργήσει έναν κόμβο 75.000 τ.μ. για διδακτικούς και ερευνητικούς σκοπούς και για φοιτητικές εστίες», προσθέτει ο Αντώνης Πολεμίτης, πρόεδρος του UNIC, ο οποίος πλέον μοιράζει τον χρόνο του ανάμεσα σε Αθήνα και Λευκωσία.
Και είναι ενθουσιασμένος όταν μας ξεναγεί –συνοδευόμουν από τον φωτογράφο Νίκο Κοκκαλιά– στο επταώροφο κτίριο, από το υπόγειο με τις γεννήτριες και τον μηχανολογικό εξοπλισμό μέχρι την ταράτσα με θέα τον Σαρωνικό. Καθώς το πανεπιστήμιο διανύει το πρώτο έτος λειτουργίας του, τα μαθήματα που γίνονταν κατά την επίσκεψή μας ήταν θεωρητικά. Ετσι είδαμε αμφιθέατρα, αίθουσες βιβλιοθηκών –τα περισσότερα βιβλία είναι ψηφιακά–, γραφεία διοικητικών υπαλλήλων διαφορετικά για την υποστήριξη των φοιτητών και των 100 καθηγητών, αίθουσες εργαστηρίων, ένα φαρμακείο.
Αλλά καθώς το κτίριο θα φιλοξενήσει την Ιατρική Σχολή στην πλήρη ανάπτυξή της –φέτος έχει 80 πρωτοετείς–, μεγάλο μέρος των υποδομών του προορίζεται γι’ αυτό. Ετσι εκτός από τις αίθουσες διδασκαλίας και τα εργαστήρια, υπάρχουν 16 δωμάτια κλινικών δεξιοτήτων πρωτοβάθμιας φροντίδας όπως ονομάζονται, δωμάτια ΜΕΘ, προπλάσματα, και ηθοποιοί σε ρόλο ασθενούς «περιμένουν» τους φοιτητές. «Για την ανατομία θα εφοδιαζόμαστε πτώματα από την Κεντρική Ευρώπη. Περιμένουμε 14 για το επόμενο εξάμηνο, αξίας 5.200 ευρώ το καθένα», λέει ο κ. Πολεμίτης ξεναγώντας μας στο ανατομείο. «Η συνεργασία του UNIC Athens και του ομίλου Hellenic Healthcare Group με δύο νοσοκομεία στην Ελλάδα και 100 νοσοκομεία σε άλλες χώρες θα προσφέρει πολύ καλή εκπαίδευση στους φοιτητές και ανοιχτές επαγγελματικές πόρτες», προσθέτει ο ίδιος. «Hταν ένα μεγάλο εγχείρημα που έγινε πραγματικότητα μέσα σε πολύ στενά χρονοδιαγράμματα. Αυτό ήταν και το μόνο πρόβλημά μας, αλλά δεν έχουμε θέματα με το πλαίσιο και τις διαδικασίες πιστοποίησης από την ελληνική Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης. Είμαστε σε φάση ανάπτυξης του ιδρύματος, καθώς έχουμε τη σχεδόν 20ετή εμπειρία από το μητρικό πανεπιστήμιο στην Κύπρο», προσθέτει.
Αναμενόμενη η επιφυλακτικότητα στα ενθουσιώδη λόγια των εκπροσώπων των δύο πρώτων μη κρατικών ΑΕΙ της Αττικής. Η πράξη και ο χρόνος θα δείξουν εάν θα επιβεβαιωθούν.
