Στην πρόβα του μπαλέτου. Εκεί τα πιτσιρίκια έμειναν να χαζεύουν περισσότερο τις πιρουέτες των χορευτών και τις οδηγίες –στα γαλλικά– του προπονητή τους. Ηταν σιωπηλά για ώρα· και ξέρετε πόσο δύσκολο είναι αυτό για ένα εξάχρονο. Εκεί όμως που χάλασαν τον κόσμο ήταν στους κύκνους και στις τούρτες. Ηταν ένα πρωινό καθημερινής όταν οι μαθητές της Α΄ τάξης ενός δημοτικού σχολείου της Αττικής επισκέφθηκαν την Εθνική Λυρική Σκηνή, ξεναγήθηκαν σε όλους τους χώρους της, παρακολούθησαν πρόβες και το καταχάρηκαν. Ετσι ένιωσα, τουλάχιστον.
Στο εργαστήρι των καπέλων, ο υπεύθυνος δούλευε πάνω σε έναν πάγκο με χρώματα, υφάσματα, φτερά και πηλό, κάτω από δύο λάμπες. Μέχρι που εισέβαλαν τα εξάχρονα και άρχισαν να αγγίζουν τα αντικείμενα στα γεμάτα ράφια του εργαστηρίου. Ωσπου ένα είδε στο δεύτερο ράφι έναν πήλινο κύκνο – καπέλο. Το πήρε, το περιεργάστηκε και το έβαλε στο κεφάλι του. Ακολούθησε πανζουρλισμός· είκοσι πιτσιρίκια ζητούσαν να δοκιμάσουν στο κεφάλι τους καπέλο – κύκνο.
Πρόγραμμα με το οποίο μαθητές δημοτικού έρχονται σε επαφή με τον κόσμο της ΕΛΣ επί σκηνής, αλλά και πίσω από αυτήν.
Η πρώτη εντύπωση από το φροντιστήριο ήταν… οκέι. Τι να σε εντυπωσιάσει άλλωστε από κουτιά τοποθετημένα ασφυκτικά στα ράφια; Οταν όμως τα ανοίξεις και δεις διάφορα μικροαντικείμενα που έχουν χρησιμοποιηθεί σε παραστάσεις, ε ναι, αρχίζεις να ενδιαφέρεσαι. Μάλιστα, όταν διαπιστώσεις πως τα κουτιά περιέχουν τούρτες, ε τότε γίνεται χαμός. Περιγράφω τις σκηνές με τους εξάχρονους μαθητές που ήθελαν να «δοκιμάσουν» υφασμάτινες, λευκές, σοκολατένιες, πολύχρωμες τούρτες.
«Τι κοινό είχαν οι αίθουσες που είδατε;» ρώτησε τους μαθητές η υπεύθυνη στην αίθουσα πρόβας της ορχήστρας Μυρτώ Μωραΐτου. «Οι κουρτίνες», είναι η σωστή απάντηση. Υπάρχουν σε όλες τις αίθουσες, και όχι μόνο για τη σκίαση του χώρου από τον ήλιο. «Για παράδειγμα, στην ορχήστρα, επειδή υπάρχουν πολλά όργανα –περίπου 85–, βγαίνει πολύς ήχος. Ετσι, στις αίθουσες τοποθετούνται κουρτίνες, που απορροφούν ένα μέρος της έντασης του ήχου», εξηγεί στα παιδιά η υπεύθυνη.
Η όπερα
«Η όπερα είναι σαν μια μεγάλη μουσική ιστορία πάνω στη σκηνή, όπου οι καλλιτέχνες τραγουδούν αντί να μιλούν. Υπάρχει λοιπόν σκηνή, κοστούμια, πλοκή, αλλά όλα γίνονται με μουσική. Στην όπερα συνεργάζονται επί σκηνής οι τραγουδιστές, η χορωδία, η ορχήστρα και ο μαέστρος», λέει στα παιδιά η Βαρβάρα Μπιζά, μονωδός και επιμελήτρια χορωδίας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. «Ο μαέστρος είναι ο άνθρωπος που συντονίζει τα μέλη της χορωδίας ώστε να τραγουδούν όλα μαζί σωστά, σαν μια μεγάλη και αρμονική ομάδα. Κουνώντας τα χέρια του δείχνει στο σύνολο πότε να τραγουδήσουν, πότε να σταματήσουν, πόσο γρήγορα ή αργά, πόσο δυνατά ή σιγανά να ερμηνεύσουν το μουσικό μέρος τους. Κάνει το τραγούδι να ακούγεται σαν μια φωνή αντί για πολλές ξεχωριστά. Ο μαέστρος είναι σαν οδηγός κυκλοφορίας, δίνει σήματα σε όλους», τους εξηγεί.
«Η Λυρική πάει σχολείο!» είναι το εκπαιδευτικό πρόγραμμα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής που υλοποιείται για πρώτη φορά φέτος. Μαθητές δημοτικών σχολείων της Αττικής ξεναγούνται στους χώρους της ΕΛΣ στο Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος. (Η «Κ» παρακολούθησε την επίσκεψη των μαθητών του 2ου Δημοτικού Σχολείου Μοσχάτου, του Δημοτικού Σχολείου Φυλής και του 106ου Αθηνών.)
Κατόπιν εξειδικευμένοι εκπαιδευτικοί επισκέπτονται τα σχολεία και μαζί με τους δασκάλους γνωρίζουν στα παιδιά την όπερα και τις διαδικασίες μιας παράστασης, και στο τέλος φτιάχνουν τη δική τους μικρή όπερα.
Πρωτοβουλίες
«Εχουμε οδηγό για το πώς φτιάχνω ένα λιμπρέτο, για το πώς μαθαίνω να τραγουδώ χωρίς να γνωρίζω νότες, πώς χορογραφώ και πώς σχεδιάζω ένα σκηνικό. Οι εκπαιδευτικοί του σχολείου παρατηρούν πώς δουλεύουν οι εκπαιδευτικοί μας και στο τέλος τους καλούμε να μας φτιάξουν μια μικρής διάρκειας, βασισμένη στο κουκλοθέατρο, όπερα· μια “όπερα τσέπης”», παρατηρεί στην «Κ» η Εύα Καρτερού, υπεύθυνη των Εκπαιδευτικών και Κοινωνικών Δράσεων της ΕΛΣ, που, από την ίδρυσή τους το 2016 έως σήμερα, υλοποιούν ένα ευρύ φάσμα εκπαιδευτικών και καλλιτεχνικών προγραμμάτων που απευθύνονται σε όλες τις ηλικίες και κοινωνικές ομάδες. Το πρόγραμμα «Η Λυρική πάει σχολείο!» ξεκίνησε φέτος πιλοτικά, αλλά θεωρείται βέβαιο ότι θα συνεχιστεί, με δεδομένο ότι υπέβαλαν αίτηση συμμετοχής 420 δημοτικά σχολεία της Αττικής –η πλειονότητα, δημόσια– και επελέγησαν έξι (τα άλλα τρία είναι το 7ο Δημοτικό Σχολείο Γέρακα, το 10ο Δημοτικό Σχολείο Καλλιθέας και το 6ο Δημοτικό Σχολείο Αγίας Βαρβάρας). Οπως τονίζει η κ. Καρτερού, «ο μεγάλος αριθμός των αιτήσεων δείχνει ότι τέτοιες δράσεις είναι μεγάλη ανάγκη για το δημόσιο σχολείο. Οι εκπαιδευτικοί τις ψάχνουν, ενδιαφέρονται, αφιερώνουν χρόνο».
Παίζοντας με το μυστήριο της ποίησης
«Θα σου πρότεινα να διαβάσεις αυτό το βιβλίο, αλλά, πιο πολύ, να παίξεις μαζί του. Η ποίηση δεν διαβάζεται μόνο, νιώθεται, μιλιέται, τραγουδιέται, ζωγραφίζεται. Να το ξεφυλλίσεις, να το “μουντζουρώσεις” με τα δικά σου σχέδια ή στιχάκια – ξέρεις εσύ. Να διαλέξεις ποιήματα, και μετά από καιρό να ξαναδιαλέξεις». Αυτό προτείνει σε παιδιά η Νόρα Αναγνώστου, φιλόλογος με διδακτορική διατριβή γύρω από τη σχέση των μαθητών με τη λογοτεχνική ανάγνωση και γραφή. Η κ. Αναγνώστου έχει επιμεληθεί μια ανθολογία ποίησης για παιδιά και νέους (εκδόσεις Πατάκη) με ποιήματα από όλο τον κόσμο. «Διαβάζοντας ποίηση το παιδί μπορεί να διευρύνει τον κόσμο του, την ευαισθησία του, να πλουτίσει», παρατηρεί στην «Κ». «Στα σχολικά βιβλία έχουν μειωθεί τα λογοτεχνικά κείμενα και δίνεται έμφαση στα επικοινωνιακά», προσθέτει. Μα μήπως είναι δύσκολη για τα παιδιά η ποίηση; Η απάντηση θα μπορούσε να είναι μια αποστροφή της κ. Αναγνώστου στον πρόλογό της προς τα παιδιά: «Κι αν δυσκολευτείς […], αν συναντήσεις “γρίφους”, δεν πειράζει, δώσε τη δική σου εξήγηση ή κράτησέ τους σαν στοιχείο μαγικό – η ωραία ατμόσφαιρα έχει πάντα κάτι μυστήριο».
