Μπορεί η δίκη για τη διαχείριση του βιντεοληπτικού υλικού της εμπορικής αμαξοστοιχίας του δυστυχήματος των Τεμπών να αναβλήθηκε επ’ αόριστον λόγω της δήλωσης αποχής της προέδρου του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Λάρισας που έγινε δεκτή από το δικαστικό συμβούλιο ωστόσο και παρά τη μικρή πρόοδο της δίκης, προέκυψαν κάποια σημαντικά στοιχεία που μπορεί να επισημανθούν και στην κύρια δίκη για τη σύγκρουση που ξεκίνησε εδώ και λίγες μέρες στο ΓΑΙΟΠΟΛΙΣ.
Το χρονικό της υπόθεσης
Θυμίζουμε πως κατηγορούμενοι στην υπόθεση είναι ο πρόεδρος του ΟΣΕ το βράδυ του δυστυχήματος, ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕ που τον διαδέχτηκε μέχρι το καλοκαίρι του 2025 και ο νόμιμος εκπρόσωπος της Interstar Security, της εταιρείας που έχει αναλάβει τη φύλαξη και βιντεοεπιτήρηση του σιδηροδρομικού δικτύου του ΟΣΕ από το 2017. Τα αδικήματα για τα οποία κατηγορούνται είναι η υπεξαγωγή εγγράφων κατ’ εξακολούθηση και απείθεια (το στέλεχος της Interstar), η ηθική αυτουργία σε υπεξαγωγή εγγράφων άπαξ και κατ’ εξακολούθηση και η ηθική αυτουργία στην απείθεια (ο πρώην διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕ, 2023-2025) και η ηθική αυτουργία σε υπεξαγωγή εγγράφων (ο πρώην πρόεδρος του ΟΣΕ, 2020-2023).
Η ποινική δίωξη ασκήθηκε μετά την προκαταρκτική εξέταση της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Λάρισας που διενεργήθηκε ύστερα από παραγγελία της πρώην εισαγγελέως του Αρείου Πάγου, Γεωργίας Αδειλίνη τον Νοέμβριο του 2024. Η εισαγγελική παραγγελία προέκυψε ύστερα από δημοσιεύματα που ανέφεραν πως ο ΟΣΕ δεν έστειλε στον ειδικό εφέτη ανακριτή της βασικής δικογραφίας για τη σύγκρουση, Σωτήρη Μπακαΐμη, το βιντεοληπτικό υλικό από τη φόρτωση της εμπορικής που ζήτησε το καλοκαίρι του 2023.
Η απουσία του συγκεκριμένου βιντεοληπτικού υλικού διαπιστώθηκε αρχικά από τον δικηγόρο και πατέρα θύματος, Αντώνη Ψαρόπουλο. Ο κ. Ψαροπουλος, όπως κατέθεσε και στο δικαστήριο, βλέποντας το φθινόπωρο του 2024 τα καρέ που κατάφερε να ανακτήσει από τους σκληρούς δίσκους των καταγραφικών η Διεύθυνση Εγκληματολογικών Ερευνών της Ελληνικής Αστυνομίας κατάλαβε πως στο υλικό που εστάλη συμπεριλαμβάνεται ο επιβατικός Σιδηροδρομικός Σταθμός Θεσσαλονίκης αλλά όχι ο εμπορευματικός.
Οι κατηγορίες που αποδίδονται στα τρία πρόσωπα αφορούν κατά περίπτωση τη μη προσκόμιση του βιντεοληπτικού υλικού από τον Εμπορευματικό Σταθμό Θεσσαλονίκης και την επανεγγραφή νέων δεδομένων στον ψηφιακό σκληρό δίσκο τους πρώτους μήνες μετά το δυστύχημα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να καθίσταται αδύνατη η πλήρης ανάκτηση του υλικού της εμπορικής αμαξοστοιχίας όταν αυτό παραδόθηκε στον εφέτη ανακριτή το καλοκαίρι του 2023.
Στο κατηγορητήριο αναφέρεται ακόμα ότι οι πράξεις που φέρεται να τέλεσαν οι κατηγορούμενοι «έγιναν προκειμένου να δυσχεράνουν την ανακριτική διαδικασία. Ειδικότερα, τη συλλογή των αναγκαίων αποδεικτικών στοιχείων για την εξακρίβωση της αλήθειας ιδίως όσον αφορά στο μερικότερο διερευνώμενο ζήτημα του είδους του φορτίου το οποίο μετέφερε η εμπορική αμαξοστοιχία».
Το θέμα του φορτίου επισημάνθηκε αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας και ήταν ο βασικός λόγος που το δικαστήριο επέτρεψε την κατάσχεση των ψηφιακών δεδομένων, δηλαδή φωτογραφιών και βίντεο που είχαν συλλέξει και κρατήσει οι δικαστικοί πραγματογνώμονες στο πλαίσιο της έρευνάς τους για τη σύγκρουση τα τρία τελευταία χρόνια.
Η τελευταία μάλιστα απόφαση της προέδρου ήταν ένα από σημαντικά στοιχεία που προέκυψαν μέσα σε αυτές τις 20 συνεδριάσεις του δικαστηρίου πριν από την αναβολή.
Τα πέντε σημαντικότερα στοιχεία
1. Για πρώτη φορά στα χέρια διαδίκων υλικό που δεν υπήρχε στην κύρια δικογραφία. Κατα τη διάρκεια της εξέτασης του πρώτου μάρτυρα δικαστικού πραγματογνώμονα από τους συνηγόρους υποστήριξης της κατηγορίας προέκυψε ότι μαζί με τον δεύτερο δικαστικό πραγματογνώμονα έφτασαν για πρώτη φορά στο σημείο της σύγκρουσης τις πρώτες πρωινές μετά το δυστύχημα. Εκεί τράβηξε με την κάμερα του κινητού του φωτογραφίες από διάφορα σημεία οι οποίες δεν εμπεριέχονται στην κύρια δικογραφία. Ο λόγος που δεν μπήκαν, όπως εξήγησε, ήταν ότι εκτός από μία, οι υπόλοιπες φωτογραφίες δεν σχετίζονταν με την έκθεση πραγματογνωμοσύνης που ετοίμαζαν. Επισήμανε ωστόσο πως διατηρεί αυτά τα αρχεία σε σκληρούς δίσκους στην οικία του και στην υπηρεσία όπου εργάζεται στην Περιφέρεια Θεσσαλίας. Οι συνήγοροι υποστήριξης ζήτησαν την κατάσχεση αυτών των αρχείων και τη λήψη αντιγράφων, με το δικαστήριο να κάνει δεκτά τα αιτήματα με την επιφύλαξη της χορήγησης αντιγράφων από τους υλικούς φορείς -υπολογιστές, κινητά- που κατασχέθηκαν σε δεύτερο χρόνο. Ετσι από την προηγούμενη εβδομάδα στα χέρια των δικηγόρων και των συγγενών βρίσκεται για πρώτη φορά υλικό που ομολογημένα δεν υπήρχε στη δικογραφία.
2. Η εμπορική αμαξοστοιχία φορτώθηκε στη θέση «Τρίγωνο». Βασικό στοιχείο του κατηγορητηρίου αποτελεί το έγγραφο αίτημα του εφέτη ανακριτή στις 17 Ιουλίου του 2023 προς τον ΟΣΕ για την «αποστολή του ψηφιακού σκληρού δίσκου ή του φορέα, στον οποίο καταγράφηκε η φόρτωση της υπ’ αριθμ. 63503 εμπορικής αμαξοστοιχίας από τον Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης την 28-2-2023, προκειμένου να επιχειρηθεί ανάκτηση των συγκεκριμένων ψηφιακών ή άλλων δεδομένων –έστω και διαγραμμένων– με παραγγελία προς την αρμόδια Διεύθυνση Εγκληματολογικών Ερευνών». Στο δικαστήριο και πριν από την έναρξη της αποδεικτικής διαδικασίας ο συνήγορος υπεράσπισης του κατηγορουμένου της Interstar, Βασίλης Καπερνάρος προσκόμισε έγγραφο με την απάντηση της Hellenic Train σε ερώτηση του πελάτη του σχετικά με τη φόρτωση της εμπορικής. Στην απάντησή της, η εταιρεία αναφέρει πως η φόρτωση της αμαξοστοιχίας έλαβε χώρα στην περιοχή «Τρίγωνο» που αποτελεί τμήμα του ευρύτερου χώρου του Εμπορευματικού Σταθμού Θεσσαλονίκης και πως δεν διατηρεί σε εκείνο το σημείο εγκατεστημένο σύστημα βιντεοεπιτήρησης.
3. Η πρώτη εξήγηση για τις διαγραφές της ΔΕΕ. Ο πρώτος μάρτυρας που εξετάστηκε στην υπόθεση ήταν ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης, Κυριάκος Βελόπουλος ο οποίος κρατώντας στα χέρια του την έκθεση της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών σχετικά με τη γνησιότητα των τριών βίντεο από την εμπορική που προσκόμισε στον εφέτη ανακριτή τον Φεβρουάριο του 2025 ο κ. Καπερνάρος, κατέθεσε πως υπάρχουν αναφορές για διαγραφές βίντεο λίγες ώρες μετά τη σύγκρουση. Οταν ρωτήθηκε σχετικά ο κατηγορούμενος της Interstar από την εισαγγελέα της έδρας, η απάντησή του ήταν πως κάποια αρχεία διαγράφονταν επειδή η καταγραφή τους ήταν προβληματική λόγω της διαδικτυακής σύνδεσης και δεν θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν, χαρακτηρίζοντάς τα μάλιστα «σκουπίδια».
4. Βίντεο της εμπορικής ζητήθηκαν την πρώτη φορά για λόγους ισονομίας. Το πρώτο αίτημα προς την Interstar για αποστολή βίντεο που αφορούσε την εμπορική αμαξοστοιχία έγινε στις 16 Μαρτίου του 2023 από τους δικαστικούς πραγματογνώμονες. Ο λόγος όμως που ζητήθηκε το βίντεο σύμφωνα με τον πραγματογνώμονα είχε δευτερεύουσα σημασία γιατί αυτό που πρωτίστως τους ενδιέφερε εκείνη τη στιγμή ήταν να λάβουν βίντεο της αναχώρησης της επιβατικής αμαξοστοιχίας από τον Σιδηροδρομικό Σταθμό Λάρισας για να υπολογίσουν τη μέση ωριαία ταχύτητα καθώς δεν είχε εντοπιστεί ο ταχογράφος της. Οπως εξήγησε, για την εμπορική αμαξοστοιχία γνώριζαν τα πάντα καθώς μεταξύ άλλων είχαν εντοπιστεί στα συντρίμμια οι ταχογράφοι. Ετσι ζήτησαν βίντεο από τον Σταθμό της Λάρισας για το χρονικό διάστημα 22.00-24.00 και για λόγους «ισονομίας» αντίστοιχο βίντεο από τον Σιδηροδρομικό Σταθμό των Νέων Πόρων. Η απάντηση της Interstar λίγες μέρες μετά στις 20 Μαρτίου ήταν πως για την εμπορική δεν ήταν εφικτή η αποστολή του υλικού καθώς είχε περάσει το 15νθημερο καταγραφής αλλά θα έλεγχαν αν υπήρχε η δυνατότητα ανάκτησης και θα τους ενημέρωναν, πράγμα που όπως ανέφερε ο πραγματογνώμονας δεν έγινε ποτέ.
5. Δυνατότητα ανάκτησης υπήρχε τον Μάρτιο του 2023. Ωστόσο σύμφωνα με την κατάθεση του πραγματογνώμονα, δυνατότητα ανάκτησης του υλικού υπήρχε όταν το ζήτησαν τον Μάρτιο με βάση και την έκθεση του πραγματογνώμονα Μαρκ Κούνεϊ που ανέλυσε τους σκληρούς δίσκους των καταγραφικών που εστάλησαν από τον εφέτη ανακριτή την άνοιξη του 2024. Σύμφωνα με την έκθεση Κούνεϊ η δυνατότητα ανάκτησης σχετίζεται με τη χωρητικότητα του σκληρού δίσκου και τον αριθμό των καμερών που είναι συνδεδεμένες με το καταγραφικό στον εκάστοτε Σιδηροδρομικό Σταθμό. Στην περίπτωση των Νέων Πόρων υπήρχε δυνατότητα και μετά το πρώτο 15νθήμερο του Μαρτίου του 2023 να ανακτηθεί αυτό το υλικό.
Θυμίζουμε πως η δίκη για τη διαχείριση του βιντεοληπτικού υλικού είχε αρχικά προσδιοριστεί προς εκδίκαση στο Μονομελές Πλημμελειοδικείο Λάρισας τον Ιούνιο του 2025. Δόθηκε αναβολή για τον Οκτώβριο του ίδιου έτους και ακολούθησαν 20 συνεδριάσεις πριν από την αναβολή τον Απρίλιο του 2026. Μέχρι εκείνο το σημείο ολοκληρώθηκαν οι καταθέσεις του κ. Βελόπουλου και του κ. Ψαρόπουλου ενώ έμεινε στη μέση η κατάθεση του πραγματογνώμονα. Στη συνέχεια θα κατέθετε ο δεύτερος δικαστικός πραγματογνώμονας ενώ οι συνήγοροι υποστήριξης της κατηγορίας και υπεράσπισης υπέβαλαν αιτήματα για να κληθούν να καταθέσουν τουλάχιστον άλλοι τρεις μάρτυρες όπως ο τεχνικός σύμβουλος συγγενών θυμάτων Φεντερίκο Καράσκο, υπάλληλοι της Hellenic Train, της Interstar και του ΟΣΕ.
Η δίκη δεν αναμένεται να προσδιοριστεί πριν από την έναρξη του νέου δικαστικού έτους τον Σεπτέμβριο του 2026.
