Στα δικαστικά έγγραφα για την ανθρωποκτονία του 20χρονου οπαδού του ΠΑΟΚ Κλεομένη Αλήτσιου η περιγραφή της αντίστροφης μέτρησης διαρκεί 62 λεπτά. Το θύμα συμμετείχε σε επίθεση εναντίον ενός οπαδού του Aρη στην ανατολική Θεσσαλονίκη, όμως ο τελευταίος τον τραυμάτισε θανάσιμα με μαχαίρι. Στην έκθεση ανάλυσης σημειώνεται ότι ο Κλεομένης και άλλα δύο πρόσωπα που φορούσαν μαύρα καταγράφονται για πρώτη φορά στις 21.10 της 12ης Μαρτίου από κάμερα κλειστού κυκλώματος να φθάνουν στην Καλαμαριά. Είχαν ξεκινήσει από τις Συκιές, την άλλη άκρη της πόλης.
«Πήγαινε να τον βρει»
«Μας είπε ο Κλεομένης ότι ήθελε να πάει στην Καλαμαριά να βρει έναν Μιχάλη. Hξερε ποιον πάει να βρει (…) Μας είπε ότι θα πάει να βρει τον Μιχάλη, γιατί έχει ενοχλήσει παιδιά και ανήλικα λέγοντάς τους τι ομάδα είστε και αν ασχολούνται [σημ. με τα οπαδικά[. Τελευταία έγινε στον (…) που ήταν φίλος με τον Κλεομένη και μετά από αυτό ήθελε να τον βρει», κατέθεσε ένας από τους δύο νεαρούς που ήταν μαζί του. Ο ίδιος είπε ότι τον ακολούθησε για να τον αποτρέψει και ότι έφτασαν στην περιοχή με διαφορετικό τρόπο.
Από τα έγγραφα προκύπτει ότι περίμεναν στη γειτονιά τουλάχιστον 45 λεπτά. Μια γυναίκα, κάτοικος της οδού Παπαδημητρίου στην Καλαμαριά, θεώρησε ύποπτους τους τρεις νεαρούς. Της απάντησαν ότι περίμεναν ταξί και στάθηκαν πιο κάτω, όπως επιβεβαιώνεται στις 21.27 από κάμερα ασφαλείας. Ο 23χρονος Μιχάλης, που κατηγορείται για την ανθρωποκτονία, έφτασε στο σπίτι του μετά τις 22.00. Στην απολογία του περιέγραψε ότι εμφανίστηκαν οι τρεις πίσω του, ένας εκ των οποίων κρατούσε σφυρί. Πιο πίσω, όπως είπε, στέκονταν και άλλοι δύο, εκ των οποίων ένας βιντεοσκοπούσε με το κινητό.
Διαφορετικές καταθέσεις – «Οταν είδα το σφυρί, κατάλαβα ότι δεχόμουν επίθεση από οπαδούς του ΠΑΟΚ και σκέφτηκα ότι θα με σκότωναν», κατέθεσε ο Μιχάλης. Φίλος του Κλεομένη, ωστόσο, υποστήριξε πως ούτε σφυρί κρατούσαν ούτε βιντεοσκοπούσαν το περιστατικό.
Οπως αναφέρεται στον φάκελο, φώναξαν «τώρα σε βρήκαμε π…, θα σε γ…», τον κυνήγησαν, τον έριξαν κάτω με τρικλοποδιά και άρχισαν να τον χτυπούν. Στην αριστερή τσέπη του παντελονιού του ο 23χρονος είχε ένα μαχαίρι – ισχυρίζεται ότι το χρησιμοποιούσε στη δουλειά του. «Φοβούμενος ότι θα με σκοτώσουν, προέταξα το μαχαίρι στα τυφλά, ενώ βρισκόμουν ξαπλωμένος», κατέθεσε. «Δεν ήξερα γιατί γίνεται αυτό, όταν όμως είδα το σφυρί, κατάλαβα ότι πρόκειται για οπαδικό επεισόδιο και δεχόμουν επίθεση από οπαδούς του ΠΑΟΚ και σκέφτηκα ότι θα με σκότωναν».
Ο 20χρονος φίλος του Κλεομένη αφηγήθηκε στην ανακρίτρια την ίδια σκηνή διαφορετικά. «Οταν τον είδαμε να παρκάρει, πηγαίνει ο Κλεομένης κατά πάνω του κι εμείς από πίσω», κατέθεσε. Ο ίδιος περιέγραψε ότι τον έριξαν στον δρόμο και ότι τον χτύπησαν με γροθιές και κλωτσιές, χωρίς να κρατούν σφυρί ή να βιντεοσκοπούν. Κατέθεσε ότι ο 23χρονος έβγαλε το μαχαίρι κι έκανε μια κίνηση προς τον Κλεομένη. «Ο Κλεομένης μας είπε να τρέξουμε. Δεν καταλάβαμε ότι τον μαχαίρωσε», είπε.
Μάρτυρας στο αιματηρό περιστατικό ήταν ένας διανομέας φαγητού. Είδε την επίθεση των τριών με τα μαύρα ρούχα και τα καλυμμένα πρόσωπα και είπε ότι κυνήγησαν και χτύπησαν τον 23χρονο. Εκείνος ανέβηκε στον πρώτο όροφο για την παράδοση της παραγγελίας και άκουσε κάποιον γείτονα να φωνάζει. Οταν κατέβηκε, δεν υπήρχε κανείς στον δρόμο. Στην έκθεση ανάλυσης, στις 22.12, δηλαδή 62 λεπτά μετά την πρώτη καταγραφή τους, οι τρεις φαίνονται σε κάμερα ασφαλείας να φεύγουν τρέχοντας από το σημείο.
«Δεν αναπνέει, ρε συ»
Ο Κλεομένης φαίνεται να μένει πιο πίσω, δεν μπορεί να τρέξει και πέφτει αιμόφυρτος στο πεζοδρόμιο. Οι δύο φαίνονται να επιστρέφουν και να σκύβουν πάνω του. «Ηταν σκυμμένοι πάνω του», επιβεβαίωσε ο διανομέας. «Ενας μιλούσε στο τηλέφωνο κι έλεγε “αυτός δεν αναπνέει ρε συ, δεν αναπνέει”. Δεν μιλούσαν με την αστυνομία ή με ασθενοφόρο, αλλά με κάποιον τρίτο που ήξερε τι είχε γίνει», είπε.
Το πρώτο περιπολικό έφτασε στις 22.27. Αστυνομικός κατέθεσε ότι στο απέναντι πεζοδρόμιο στέκονταν οι δύο νεαροί, που είχαν κατεβάσει τις κουκούλες. Μία συνάδελφός του τους είπε να πλησιάσουν, όμως άρχισαν να τρέχουν, οι αστυνομικοί τους καταδίωξαν, αλλά τους έχασαν. Ο 20χρονος μεταφέρθηκε στο ΑΧΕΠΑ με ασθενοφόρο. Κατέληξε στις 00.23. Εφερε δύο τραύματα από μαχαίρι – στην αριστερή πλευρά του θώρακα και στην πίσω δεξιά πλευρά της πλάτης. Τις επόμενες ώρες προσήχθησαν 14 οπαδοί του ΠΑΟΚ στη δυτική Θεσσαλονίκη.
Ηχητικό μήνυμα – Στη δικογραφία αναφέρεται ότι το ίδιο βράδυ σε κλειστή ομάδα οργανωμένων οπαδών του Αρη εστάλη το ηχητικό μήνυμα: «Ο Μ. έσφαξε έναν και ήρθε το ασθενοφόρο, τώρα σκάσανε οι μπάτσοι, φύγαμε εμείς, γίνεται της π… εδώ».
Στο μεταξύ, ο 23χρονος είπε ότι πέταξε το μαχαίρι σε έναν υπόνομο κοντά στο σπίτι του και αργότερα τα ρούχα του σε κάδο στη Νέα Ελβετία. Ο ίδιος έκανε βιντεοκλήση προς έναν φίλο του, ο οποίος βρισκόταν εκείνη την ώρα στο πάρκο πίσω από το γήπεδο του Αρη. Ο τελευταίος κατέθεσε ότι ο 23χρονος ήταν χτυπημένος στο πρόσωπο και μαζί με άλλους τρεις οργανωμένους οπαδούς μπήκαν στο αυτοκίνητο για την Καλαμαριά. Ενας εξ αυτών φέρεται να είναι σημαίνον πρόσωπο της κερκίδας. Μετέφεραν σε ιδιωτικό ιατρείο τον 23χρονο, ο οποίος παραδόθηκε την επόμενη μέρα.
Στη δικογραφία περιγράφεται ότι το ίδιο βράδυ σε κλειστή ομάδα οργανωμένων οπαδών του Αρη εστάλη το ηχητικό μήνυμα: «μάγκες, ο Μιχάλης έσφαξε έναν και ήρθε το ασθενοφόρο, τώρα σκάσανε οι μπάτσοι, φύγαμε εμείς γίνεται της π… εδώ, τον άλλο τον έσφαξε πάρα πολύ». Στην απολογία του ο 23χρονος είπε ότι δύο φορές το προηγούμενο διάστημα άγνωστοι είχαν προκαλέσει φθορές στο κατάστημα του πατέρα του στη Νεάπολη. Δεν αναγνώρισε κανέναν από αυτούς που του επιτέθηκαν στην Καλαμαριά. Η υπόθεση παραμένει ανοιχτή, ενόσω η Θεσσαλονίκη δεν έχει προλάβει να ξεπεράσει το σοκ του θανάτου επτά οπαδών του ΠΑΟΚ σε τροχαίο στη Ρουμανία.
Η «ρουτίνα» της βίας
Κάθε υπόθεση έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά. Η δολοφονία του Αλκη Καμπανού το 2022 ήταν τυφλή επίθεση 12 οπλισμένων με μαχαίρια, ξύλα και ένα δρεπάνι εναντίον πέντε άοπλων που απάντησαν «λάθος» στην ερώτηση «τι ομάδα είστε;». Το 2020 οπαδοί του ΠΑΟΚ επιτέθηκαν στη Θεσσαλονίκη στον Βούλγαρο Τόσκο Μποζατζίσκι, οπαδό της Μπότεφ Πλόβντιβ που είναι αδελφοποιημένη με τον Αρη – χτυπήθηκε από αυτοκίνητο και κατέληξε. Το 2017 οπαδοί του Ηρακλή καταδίωξαν στην Αγίου Δημητρίου τον Νάσο Κωνσταντίνου, φίλο του ΠΑΟΚ, ο οποίος παρασύρθηκε από διερχόμενο αυτοκίνητο.
«Είναι οριενταλισμός η άποψη ότι όλα συμβαίνουν στη Θεσσαλονίκη – δηλαδή οι πολιτισμένοι της Αθήνας να τη θεωρούν σαν κάτι εξωτικό», είπε στην «Κ» ακαδημαϊκός της πόλης, που αγαπάει το ποδόσφαιρο και ζήτησε να μιλήσει ανώνυμα. «Τα υψηλά ποσοστά ανεργίας στη Θεσσαλονίκη, η απόσταση από τα κέντρα λήψης αποφάσεων, ακόμη και η διαφορά δυναμικότητας στο ποδόσφαιρο μεταξύ των δύο μεγάλων ομάδων της πόλης, που ενδεχομένως προκαλεί προστριβές και τοξικότητα, δεν αρκούν για να πούμε ότι το κακό έχει ειδικά χαρακτηριστικά στη Θεσσαλονίκη», ανέφερε.
Ανάλογα περιστατικά αιματηρού χουλιγκανισμού καταγράφονται στην Αθήνα, όπως ο θανάσιμος τραυματισμός του αστυνομικού Γιώργου Λυγγερίδη το 2023 ή ο θάνατος του Μιχάλη Κατσούρη, οπαδού της ΑΕΚ, μετά την κάθοδο Κροατών χούλιγκαν στη Νέα Φιλαδέλφεια. Υστερα από τον θάνατο του Κατσούρη, η Αστυνομία είχε ανακοινώσει την εξάρθρωση εγκληματικών οργανώσεων για εκβιασμούς και ναρκωτικά, μεταξύ των οποίων υπήρχαν οργανωμένοι του Παναθηναϊκού και της ΑΕΚ αντιστοίχως.
Επινοημένες διακρίσεις μέσα στην ίδια πόλη
Ο Γιάννης Ζαϊμάκης, καθηγητής στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, μελετά εδώ και χρόνια τον κόσμο των οργανωμένων οπαδών. Οπως λέει στην «Κ», τα αυξημένα μέτρα κοινωνικού ελέγχου και επιτήρησης εντός των γηπέδων και οι απαγορεύσεις της μετακίνησης οπαδών τα τελευταία έτη έχουν μεταφέρει την αρένα οπαδικών αντιπαλοτήτων από την κερκίδα στους δρόμους. Την ίδια ώρα, εξηγεί ο ίδιος, η ανάπτυξη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχει πολλαπλασιάσει τα κανάλια επικοινωνίας, αλλά και την κυκλοφορία μηνυμάτων και εικόνων οπαδικής μισαλλοδοξίας και τοξικής αρρενωπότητας.
Για την περίπτωση της Θεσσαλονίκης ο ίδιος παρατηρεί ότι σε κάποιο βαθμό η λαϊκή κουλτούρα γύρω από το ποδόσφαιρο αναπτύχθηκε σε αντίστιξη με το θεωρούμενο ως αθηναϊκό κατεστημένο και εκφράστηκε μέσα από τις συχνές συγκρούσεις «βορείων και νοτίων». Πέρα από αυτό, «η σχετική γεωγραφική γειτνίαση των εδρών των δημοφιλών ομάδων της Θεσσαλονίκης και οι πολύ ισχυροί δεσμοί αφοσίωσης στην ιδέα της ομάδας, επενδεδυμένα με επινοημένες αφηγήσεις που ερμηνεύουν υπαρκτές ταξικές, πολιτισμικές και κοινωνικές διακρίσεις των ομάδων με τρόπο που ενισχύει την αίσθηση της υπεροχής της δικής τους ομάδας και την απαξίωση του άλλου, ενισχύουν αυτές τις αντιπαραθέσεις», σημειώνει ο κ. Ζαϊμάκης.
«Αυτή η οικονομία της βίας επιτελείται και μέσα από συχνά περιστατικά αντιπαλοτήτων στις γειτονιές της Θεσσαλονίκης, όπου η κάθε κοινότητα καταγράφει τις δικές της “νίκες και ήττες” με επίδικο την οπαδική συμβολική κυριαρχία στην πόλη».
Πώς θα μπορούσε να μπει ένα τέλος στην αέναη οπαδική βία; Ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης θεωρεί κρίσιμη τη διαμόρφωση ενός μακροπρόθεσμου συμμετοχικού σχεδιασμού με τη συμβολή όλων των εμπλεκομένων – πολιτείας, αθλητικών αρχών και παραγόντων, δημοσιογράφων, φιλάθλων, οργανωμένων συνδέσμων, επιστημονικής κοινότητας.
«Κλειδί είναι η εμπλοκή σε αυτόν τον σχεδιασμό των οργανωμένων οπαδών, τους οποίους δεν πρέπει να ταυτίζουμε στερεοτυπικά με τους θυλάκους παραβατικότητας που υπάρχουν στους κόλπους τους», καταλήγει ο κ. Ζαϊμάκης.
