Το δόγμα «απέλαση ή φυλακή» του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου δεν μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη, όπως προκύπτει από τα έως τώρα στοιχεία. Το 2025 η Ελληνική Αστυνομία εξέδωσε συνολικά 26.527 αποφάσεις απομάκρυνσης (επιστροφής και απέλασης) από την Ελλάδα. Τελικά, πραγματοποιήθηκαν συνολικά 5.736 επιστροφές και απελάσεις. Σε καθεστώς διοικητικής κράτησης στα λεγόμενα ΠΡΟΚΕΚΑ (προαναχωρησιακά κέντρα) βρίσκονται περίπου 1.800 αλλοδαποί και ακόμη 200 σε αστυνομικά τμήματα. Στις ελληνικές φυλακές στις 29 Ιανουαρίου 2026 βρίσκονταν περίπου 7.000 αλλοδαποί, εκ των οποίων η πλειονότητα είτε εκτίει κάποια ποινή ή έχει προφυλακιστεί αναμένοντας την εκδίκαση της υπόθεσης.
Το 2025 η ΕΛ.ΑΣ. εξέδωσε 26.527 αποφάσεις απομάκρυνσης (επιστροφής και απέλασης). Τελικά, πραγματοποιήθηκαν συνολικά 5.736.
Με βάση τα συγκεκριμένα στοιχεία, περισσότεροι από 18.000 αλλοδαποί βρίσκονται «υπό απομάκρυνση», αλλά ούτε έχουν απελαθεί ούτε βέβαια και κρατούνται, γιατί αυτό θα προϋπέθετε τη δημιουργία νέων χώρων κράτησης –συνολικά οι κρατούμενοι στην Ελλάδα, Ελληνες και αλλοδαποί, ήταν 13.530 στις 29.1.2026– και βέβαια τεράστιο κόστος σίτισης και φροντίδας. Παραδοσιακά ο μεγαλύτερος αριθμός επιστροφών αφορά Αλβανούς και Γεωργιανούς. Το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου έχει δώσει ιδιαίτερο βάρος στις επιστροφές πολιτών Πακιστάν, Μπανγκλαντές και Αιγύπτου, αλλά όπως φαίνεται κάτι τέτοιο δεν είναι καθόλου εύκολο, κυρίως λόγω της στάσης των συγκεκριμένων χωρών. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει ακόμη περισσότερα προσκόμματα στη διαδικασία επιστροφών. Επιπλέον, Σουδανοί και Αφγανοί, που αποτελούν πολύ μεγάλο τμήμα των μεταναστευτικών ροών στην Ελλάδα το τελευταίο χρονικό διάστημα, σε μεγάλο ποσοστό δικαιούνται άσυλο.
Η δυσκολία στις επιστροφές, σε συνδυασμό με όσα προβλέπονται στο νέο σύμφωνο μετανάστευσης που θα ξεκινήσει να ισχύει αυτό το καλοκαίρι, δημιουργούν ένα σημαντικό πρόβλημα για την Ελλάδα, που λόγω της γεωγραφικής της θέσης είναι σίγουρο ότι θα συνεχίσει να αποτελεί πύλη μεταναστευτικών ροών. Οπως προβλέπει το νέο σύμφωνο, η διαδικασία διαχωρισμού ανάμεσα σε πρόσφυγες και μετανάστες θα γίνεται στα σύνορα της Ε.Ε., πρακτικά στις χώρες πρώτης υποδοχής όπως η Ελλάδα. Στη συνέχεια, όσοι δεν δικαιούνται άσυλο θα απελαύνονται, κάτι το οποίο όμως αποδεικνύεται ότι δεν είναι μια εύκολη και γρήγορη διαδικασία.
Στις 27 Μαρτίου το Ευρωκοινοβούλιο έδωσε το «πράσινο φως» για τη δημιουργία κέντρων απέλασης εκτός της Ε.Ε., των λεγόμενων κέντρων επιστροφών, ένα σχέδιο το οποίο έχει υποστηρίξει η Ελλάδα. Οπως έχει δηλώσει ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης, τα κέντρα επιστροφών που μπορεί να δημιουργηθούν στην Αφρική, χωρίς αυτή να είναι και η μόνη επιλογή, θα αφορούν άτομα των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί και ταυτόχρονα οι χώρες καταγωγής τους δεν τα δέχονται πίσω. Ο υπουργός εκτιμά ότι τα συγκεκριμένα κέντρα θα λειτουργήσουν αποτρεπτικά και θα σταματήσουν όσους σκοπεύουν να έρθουν στην Ευρώπη. Το πότε θα μπορέσουν να τεθούν σε λειτουργία αυτές οι δομές, αν τελικά λειτουργήσουν, είναι άγνωστο. Την ίδια στιγμή, πάντως, με την έναρξη εφαρμογής του νέου συμφώνου, η Ελλάδα θα είναι υποχρεωμένη να δέχεται πίσω όσους πρόσφυγες, οι οποίοι έχουν λάβει άσυλο στη χώρα, εντοπίζονται σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα.
